Πρόταση ΠΟΜΙΔΑ για τη δυνατότητα κατάρτισης μεταθανάτιας κληρονομικής σύμβασης

Την πρότασή της για τη θέσπιση της δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης όχι μόνον εν ζωή του κληρονομουμένου, αλλά και μετά το θάνατό του, για τους σημαντικούς λόγους επαναφέρει η ΠΟΜΙΔΑ, εν όψει της τελικής επεξεργασίας και κατάθεσης στη Βουλή προς ψήφιση των νέων διατάξεων για τον εκσυγχρονισμό του Κληρονομικού Δικαίου.

Με επιστολή της προς τον υπουργό Δικαιοσύνης Γιώργο Φλωρίδη και τον υφυπουργό Γιάννη Μπούγα, η Ομοσπονδία επισημαίνει ότι από τις προτεινόμενες διατάξεις του νέου Κληρονομικού Δικαίου, καθίσταται σαφής η πρόθεση του νομοθέτη, να περιορίσει το φαινόμενο των «ιδιόγραφων» διαθηκών που καταρτίζονται μετά τον θάνατο του φερόμενου ως διαθέτη, συνήθως μεταξύ των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, προκειμένου αυτοί να διακανονίσουν μεταξύ τους την τύχη της περιουσίας του χωρίς να ταλαιπωρηθούν αδίκως. Ωστόσο, όπως παρατηρεί, το φαινόμενο αυτό δεν θα εκλείψει και πάντοτε θα επινοούνται τρόποι προς καταστρατήγηση των σχετικών διατάξεων, αν ο νομοθέτης δεν κατανοήσει πως πρέπει να θέσει τέρμα στον παράλογο διαδικαστικό «Γολγοθά» κάθε ελληνικής οικογένειας που χάνει οικείο πρόσωπό της.

Για τον λόγο αυτό προτείνει τη δυνατότητα σύναψης συμβολαιογραφικής κληρονομικής σύμβασης μετά τον θάνατο του διαθέτη, αποκλειστικά μεταξύ των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, είτε ο διαθέτης δεν έχει αφήσει διαθήκη, είτε έχει αφήσει, οπότε η σύμβαση θα αφορά μόνον το μέρος της περιουσίας που κληρονομείται σύμφωνα με τους κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής.

Προτείνει επίσης αυστηρές προϋποθέσεις για την εφαρμογή των παραπάνω, επισημαίνοντας τα οφέλη που θα προκύψουν από την εφαρμογή της προτεινόμενης ρύθμιση.

Ακολουθεί ολόκληρη η επιστολή της ΠΟΜΙΔΑ:

«Προς τον Υπουργό Δικαιοσύνης κ. Γιώργο Φλωρίδη & 

τον Υφυπουργό Δικαιοσύνης κ. Γιάννη Μπούγα

ΚΟΙΝΟΠ: Πρόεδρο της Επιτροπής Κληρονομικού Δικαίου Καθηγητή κ. Απόστολο Γεωργιάδη Πρόεδρο της Ολομέλειας των Δικηγορικών Συλλόγων Ελλάδος κ. Ανδρέα Κουτσόλαμπρο Πρόεδρο της Συντ. Επιτροπής Συμβολαιογραφικών Συλλόγων Ελλάδος κα Λένα Κοντογεώργου

Ενταύθα 

Αθήνα, 21 Μαρτίου 2026

ΘΕΜΑ: Πρόταση ΠΟΜΙΔΑ για τη δυνατότητα κατάρτισης μεταθανάτιας κληρονομικής σύμβασης.

Αξιότιμε κε Υπουργέ, κε Υφυπουργέ

Εν όψει της τελικής επεξεργασίας και κατάθεσης στη Βουλή προς ψήφιση των νέων διατάξεων με τις οποίες εκσυγχρονίζεται το Κληρονομικό Δίκαιο της χώρας μας, θέλουμε να επαναφέρουμε και να σας επισημάνουμε την πρότασή μας για τη θέσπιση της δυνατότητα σύναψης κληρονομικής σύμβασης όχι μόνον εν ζωή του κληρονομουμένου, αλλά και μετά το θάνατό του, για τους σημαντικούς λόγους και υπό τις αυστηρές προϋποθέσεις που αναφέρουμε παρακάτω.

Από τις προτεινόμενες διατάξεις του νέου Κληρονομικού Δικαίου, καθίσταται σαφής η πρόθεση του νομοθέτη, να περιορίσει το φαινόμενο των «ιδιόγραφων» διαθηκών που καταρτίζονται μετά τον θάνατο του φερόμενου ως διαθέτη, συνήθως μεταξύ των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, προκειμένου αυτοί να διακανονίσουν μεταξύ τους την τύχη της περιουσίας του χωρίς να ταλαιπωρηθούν αδίκως. Ωστόσο το φαινόμενο αυτό δεν θα εκλείψει και πάντοτε θα επινοούνται τρόποι προς καταστρατήγηση των σχετικών διατάξεων, αν ο νομοθέτης δεν κατανοήσει  πως πρέπει να θέσει τέρμα στον παράλογο διαδικαστικό «Γολγοθά» κάθε ελληνικής οικογένειας που χάνει οικείο πρόσωπό της, οπότε οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι είναι εξαναγκασμένοι:

1.Να υποβάλουν στην ΑΑΔΕ δήλωση και να πληρώσουν φόρο κληρονομιάς εξ αδιαιρέτου,

2. Να αποδεχθούν συμβολαιογραφικά την κληρονομιά εξ αδιαιρέτου, αφού θα έχουν συγκεντρώσει τα απαραίτητα έγγραφα και δικαιολογητικά.

3. Να μεταγράψουν στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο τη συμβολαιογραφική δήλωση αποδοχής κληρονομιάς καταβάλλοντας το σχετικό πάγιο τέλος, 4. Στη συνέχεια να υποβάλουν στην ΑΑΔΕ νέες δηλώσεις φόρου διανομής (1/4 του φόρου μεταβίβασης επί ίσων αξιών και ολόκληρο τον φόρο μεταβίβασης επί της τυχόν υπερβάλλουσας αξίας κάποιου μεριδίου έναντι άλλου), 5. Να υπογράψουν συμβόλαιο διανομής μεταξύ τους των ακινήτων της κληρονομιάς, αφού θα έχουν συγκεντρώσει τα απαραίτητα έγγραφα και δικαιολογητικά που απαιτούνται για κάθε δικαιοπραξία εν ζωή, καταβάλλοντας αναλογική συμβολαιογραφική αμοιβή κλπ. επί της αξίας των διανεμομένων ακινήτων, 6. Να μεταγράψουν και αυτό το συμβόλαιο, καταβάλλοντας αναλογικό τέλος μεταγραφής επί της αξίας των ακινήτων στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο.

Για να τεθεί τέρμα στην απαράδεκτη αυτή διαχρονική ταλαιπωρία των πολιτών, αλλά και στις δικαστικές τους διενέξεις και στον εξ αδιαιρέτου κατακερματισμό των περιουσιακών στοιχείων, προτείνουμε ως σημαντική υπέρ των πολιτών μεταρρύθμιση του κληρονομικού και του φορολογικού δικαίου, τη δυνατότητα σύναψης συμβολαιογραφικής κληρονομικής σύμβασης μετά τον θάνατο του διαθέτη, αποκλειστικά μεταξύ των εξ αδιαθέτου κληρονόμων του, είτε ο διαθέτης δεν έχει αφήσει διαθήκη, είτε έχει αφήσει, οπότε η σύμβαση θα αφορά μόνον το μέρος της περιουσίας που κληρονομείται σύμφωνα με τους κανόνες της εξ αδιαθέτου διαδοχής.

Στη σύμβαση αυτή θα πρέπει να συμβάλλονται υποχρεωτικά όλοι οι εξ αδιαθέτου κληρονόμοι που δεν έχουν αποποιηθεί την κληρονομιά, και βεβαίως η σύμβαση αυτή δεν θα μπορεί να ρυθμίζει την τύχη περιουσιακών στοιχείων που έχουν συμπεριληφθεί σε διαθήκη, ακόμα κι αν με την διαθήκη αυτή προβλέπεται η εξ αδιαιρέτου διάθεσή τους, προκειμένου να μην νοθεύεται η αληθής βούληση του διαθέτη, εκεί όπου εκφράστηκε.

Στην περίπτωση αυτή θα δηλώνεται και θα επιβάλλεται φόρος κληρονομιάς επί του μεριδίου που τελικά θα περιέρχεται σε κάθε κληρονόμο-συμβαλλόμενο και η εν λόγω κληρονομική σύμβαση θα συντάσσεται, θα υπογράφεται και θα μεταγράφεται στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο, «μια κι έξω», χωρίς καμιά άλλη περαιτέρω γραφειοκρατική ταλαιπωρία των πολιτών!

Με την ρύθμιση αυτή, το Δημόσιο δεν θα υποστεί απώλεια εσόδων από τη μη είσπραξη φόρου διανομής, διότι και σήμερα, και αύριο, οι κληρονόμοι,  καταφεύγοντας στην λύση της δημοσίευσης «ιδιόγραφης» διαθήκης, αποφεύγουν την αφόρητη γραφειοκρατική ταλαιπωρία της κατάρτισης συμβολαίου διανομής και συνεπώς και την καταβολή του αντίστοιχου φόρου και των σχετικών εξόδων. Έτσι, θα απλοποιηθεί η όλη διαδικασία, θα μειωθεί δραστικότατα η σημερινή βασανιστική γραφειοκρατία  και θα περιοριστεί το τελικό κόστος μεταξύ των κληρονόμων, χωρίς ζημία του Δημοσίου.

Σας παρακαλούμε να μελετήσετε και να συμπεριλάβετε την πρότασή μας αυτή στο υπό κατάρτιση νομοσχέδιο, όντας βέβαιοι ότι θα προσφέρετε τεράστια υπηρεσία στην ομονοούσα ελληνική οικογένεια, η οποία θα μπορεί πλέον να διανείμει κατά τρόπο άμεσο και αποτελεσματικό μεταξύ των μελών της τα περιουσιακά της στοιχεία, αποφεύγοντας τον κατακερματισμό τους και χωρίς να αναγκάζεται να καταφεύγει σε διαδικασίες καταστρατήγησης του νόμου.

                                             Στη διάθεσή σας για κάθε διευκρίνιση και συνεργασία

                                                            Με εξαιρετική εκτίμηση

                          Ο Πρόεδρος                                                                 Ο Γεν. Γραμματεύς

                                                                               

                    Στράτος Παραδιάς                                                                 Τάσος Βάππας

                 Δικηγόρος Α.Π. – Πρόεδρος UIPI                                      Δικηγόρος Α.Π. – υ.Δ.Ν.»