Ραντεβού (ξανά) στο Μόναχο

Ήταν πέρσι, τέτοια εποχή, όταν ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς «πυροβόλησε» για πρώτη φορά την Ευρώπη μέσα στο σπίτι της. Με μια ομιλία-σοκ στη Διάσκεψη του Μονάχου, άνοιξε την πρώτη, βαθιά ρωγμή στο μεταπολεμικό οικοδόμημα της βορειοατλαντικής συμμαχίας.

Στον χρόνο που μεσολάβησε, ο Λευκός Οίκος του Ντόναλντ Τραμπ έφερε τα πάνω κάτω στην παγκόσμια τάξη πραγμάτων. Από την επιβολή της συναλλακτικής διπλωματίας και του νέου μερκαντιλισμού έως την πλήρη απαξίωση του διεθνούς δικαίου και την αμφισβήτηση ακόμη και ευρωπαϊκής εδαφικής κυριαρχίας, ο Τραμπ έφθασε τις ρωγμές έως τα ίδια τα θεμέλια του ΝΑΤΟ. Και μεθαύριο, Παρασκευή, οι Ευρωπαίοι ηγέτες και -αυτή τη φορά- ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δίνουν ξανά ραντεβού, στην ετήσια Διάσκεψη του Μονάχου, με την ατζέντα να επισκιάζεται πια από δύο και μοναδικά ερωτήματα:

Είναι η ζημιά στις σχέσεις ασφαλείας ΗΠΑ – Ευρώπης μη αναστρέψιμη; Και έχει οποιαδήποτε ελπίδα η Ευρώπη να σταθεί μόνη στα πόδια της χωρίς την, αμυντική και γεωοικονομική, ομπρέλα της Ουάσιγκτον;

Ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε ήταν ο πρώτος που απάντησε ωμά και κυνικά: «Συνεχίστε να ονειρεύεστε όσο θέλετε. Αλλά δεν μπορείτε να το κάνετε», είπε στους ευρωβουλευτές τον περασμένο μήνα.

Είναι όντως αλήθεια πως η Ευρώπη, σε μια από τις πιο κρίσιμες καμπές της ιστορίας της, δείχνει εγκλωβισμένη ανάμεσα στην ανάγκη απεξάρτησης από τις ΗΠΑ και τον φόβο της γεωπολιτικής -και κυρίως αμυντικής- μοναξιάς.

Η δεύτερη αλήθεια όμως είναι πως η αντίδραση δεν μπορεί να είναι η αδράνεια. Μελέτη που εκπόνησαν και θα παρουσιάσουν μεθαύριο οι διοργανωτές της Διάσκεψης καταλήγει στο συμπέρασμα ότι όλη η μεταπολεμική στρατηγική ασφαλείας των ΗΠΑ έχει πλέον υποστεί θεμελιώδη ανατροπή.

Αυτή η στρατηγική, σύμφωνα με τον επικεφαλής της έρευνας Τομπίας Μπούντε, βασιζόταν σε τρεις πυλώνες: την πίστη στον ρόλο των πολυμερών οργανισμών, την οικονομική ολοκλήρωση και την εδραία πεποίθηση πως η δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν αποτελούν μόνον αξίες, αλλά και στρατηγικά assets.

«Υπό την κυβέρνηση Τραμπ και οι τρεις αυτοί πυλώνες έχουν καίρια αποδυναμωθεί» λέει ο Μπούντε στο BBC.

Ενώπιον αυτής της πραγματικότητας η δράση είναι μονόδρομος για την Ευρώπη. Η αδράνεια απλώς θα επιταχύνει την πτώση…