«SOS» για περιβαλλοντική βόμβα από τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο

© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Ως μια περιβαλλοντική βόμβα για τις θάλασσες του κόσμου χαρακτηρίζει τον πόλεμο στον Περσικό Κόλπο ο capt. Δημήτρης Ματθαίου, πρόεδρος του Green Award Foundation και CEO της Arcadia Shipmanagement.

Όπως επισημαίνει στη «Ν», η στοχοποίηση ενεργειακών εγκαταστάσεων, οι εκατοντάδες πύραυλοι και ο κίνδυνος επιθέσεων σε δεξαμενόπλοια δημιουργούν τις προϋποθέσεις για μια περιβαλλοντική καταστροφή που θα μπορούσε να πλήξει τη ναυτιλία, τα θαλάσσια οικοσυστήματα και την παγκόσμια οικονομία για δεκαετίες.

«Η νέα στρατιωτική κλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ – Ισραήλ και Ιράν δεν απειλεί μόνο τη σταθερότητα της Μέσης Ανατολής. Απειλεί κάτι ακόμη πιο ευάλωτο και πολύτιμο: το περιβάλλον και τις θάλασσες του κόσμου», αναφέρει χαρακτηριστικά ο capt. Δημήτρης Ματθαίου και προσθέτει: «Οι πρόσφατοι βομβαρδισμοί εγκαταστάσεων αποθήκευσης καυσίμων επαναφέρουν ένα ερώτημα, που η διεθνής κοινότητα συχνά αποφεύγει να αντιμετωπίσει: ποιος προστατεύει το περιβάλλον σε περίοδο πολέμου; Η απάντηση, δυστυχώς, είναι ότι το περιβάλλον παραμένει σχεδόν πάντα ο μεγάλος και σιωπηλός χαμένος. Ένας πόλεμος στην καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής αρτηρίας».

Η περιοχή του Περσικού Κόλπου δεν είναι μια οποιαδήποτε γεωπολιτική ζώνη. Είναι μια από τις σημαντικότερες ενεργειακές αρτηρίες του πλανήτη. Όπως επισημαίνει ο κ. Ματθαίου, μέσω των Στενών του Ορμούζ διακινείται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Κάθε μέρα εκατοντάδες δεξαμενόπλοια διασχίζουν την περιοχή, μεταφέροντας ενέργεια προς τις οικονομίες της Ευρώπης, της Ασίας και της Αμερικής.

«Η κλιμάκωση της σύγκρουσης, με εκτόξευση εκατοντάδων πυραύλων, επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές και αυξανόμενο κίνδυνο πλήγματος σε δεξαμενόπλοια, δημιουργεί ένα εξαιρετικά επικίνδυνο σενάριο. Ένα σύγχρονο υπερδεξαμενόπλοιο μπορεί να μεταφέρει περισσότερα από δύο εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου. Ένα μόνο πλήγμα θα μπορούσε να προκαλέσει μία από τις μεγαλύτερες πετρελαιοκηλίδες στην ιστορία, με καταστροφικές συνέπειες για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τις παράκτιες κοινωνίες», τονίζει χαρακτηριστικά. Άλλωστε, όπως σημειώνει ο κ. Ματθαίου, η ιστορία μάς έχει ήδη προειδοποιήσει. «Κατά τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου χύθηκαν στη θάλασσα, προκαλώντας τη μεγαλύτερη πετρελαιοκηλίδα που έχει καταγραφεί ποτέ από πολεμική ενέργεια. Οι επιπτώσεις εκείνης της καταστροφής ήταν ορατές για δεκαετίες».

«Σε μια εποχή όπου η ανθρωπότητα δίνει μάχη για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, δεν μπορούμε να επιτρέψουμε σε πολεμικές συγκρούσεις να προκαλούν περιβαλλοντικές καταστροφές χωρίς λογοδοσία», επισημαίνει ο captain Δημήτρης Ματθαίου, δίνοντας το στίγμα του:

• Ο πλανήτης δεν μπορεί να είναι παράπλευρη απώλεια.
• Οι πόλεμοι μπορεί να έχουν στρατηγικούς στόχους, πολιτικά συμφέροντα και στρατιωτικές νίκες. Το περιβάλλον όμως δεν έχει στρατόπεδα.
• Εάν η σύγκρουση στον Περσικό Κόλπο κλιμακωθεί περαιτέρω, οι συνέπειες μπορεί να ξεπεράσουν κατά πολύ τα όρια της περιοχής. Μπορεί να επηρεάσουν τη ναυτιλία, την παγκόσμια οικονομία και κυρίως τα θαλάσσια οικοσυστήματα, που ήδη βρίσκονται υπό πίεση.
• Γιατί στο τέλος κάθε πολέμου υπάρχει πάντα ένας βέβαιος ηττημένος. Και αυτός είναι ο ίδιος ο πλανήτης.

Η αόρατη απειλή

Σύμφωνα με όσα υπογραμμίζει ο κ. Ματθαίου:

*Η περιβαλλοντική ζημιά από τέτοιες επιθέσεις δεν περιορίζεται στη θάλασσα.

* Η καταστροφή εγκαταστάσεων αποθήκευσης καυσίμων απελευθερώνει τεράστιες ποσότητες τοξικών αερίων στην ατμόσφαιρα. Τα κατάλοιπα εισχωρούν στο έδαφος, μολύνουν υπόγεια ύδατα και τελικά καταλήγουν στους ωκεανούς. Οι συνέπειες αυτές μπορούν να επηρεάσουν ολόκληρες γενιές.

* Κι όμως, παρά τη σοβαρότητα των επιπτώσεων, το διεθνές δίκαιο εξακολουθεί να μη διαθέτει αποτελεσματικούς μηχανισμούς για την προστασία του περιβάλλοντος σε πολεμικές συγκρούσεις.

Νέα ζώνη κινδύνου

Όσον αφορά τη διεθνή ναυτιλία, η κρίση αυτή δημιουργεί μια ιδιαίτερα επικίνδυνη πραγματικότητα. «Τα εμπορικά πλοία βρίσκονται ξανά σε μια περιοχή όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις μετατρέπονται σε άμεσο επιχειρησιακό και περιβαλλοντικό κίνδυνο. Οι πλοιοκτήτες, οι ναυτικοί και οι ασφαλιστικοί οργανισμοί καλούνται να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον όπου η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας συνδέεται άμεσα με τον κίνδυνο μιας περιβαλλοντικής καταστροφής. Ταυτόχρονα, η ναυτιλία βρίσκεται σε μια περίοδο ιστορικής μετάβασης προς τη βιωσιμότητα. Ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) και η παγκόσμια ναυτιλιακή βιομηχανία εργάζονται για τη δραστική μείωση των εκπομπών και την προστασία των θαλασσών. Ένας πόλεμος όμως στην καρδιά της παγκόσμιας ενεργειακής εφοδιαστικής αλυσίδας μπορεί να ανατρέψει μέσα σε λίγες ημέρες περιβαλλοντικές προσπάθειες δεκαετιών», αναφέρει στη «Ν». Κάνει λόγο για την ανάγκη μιας νέας διεθνούς προσέγγισης:

• Η προστασία του περιβάλλοντος δεν μπορεί να σταματά όταν αρχίζουν οι πολεμικές επιχειρήσεις.Η διεθνής κοινότητα πρέπει να εξετάσει σοβαρά:
• την ενίσχυση του διεθνούς δικαίου για την προστασία κρίσιμων ενεργειακών υποδομών,
• τη δημιουργία διεθνών μηχανισμών άμεσης περιβαλλοντικής παρέμβασης σε πολεμικές ζώνες.