Στα 39 δις το εκτιμώμενο κόστος του CBAM για τους ευρωπαίους αγρότες
Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρουν σε ανακοίνωση τους, η κρίση στο Ιράν λειτουργεί επίσης ως αποκαλυπτική δοκιμασία αντοχής ενός δομικού «φαινομένου ψαλιδιού» που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι αγρότες: το κόστος των λιπασμάτων εκτίθεται ολοένα και περισσότερο σε πρόσθετες επιβαρύνσεις που προκύπτουν από πολιτικές, ενώ οι τιμές των αγροτικών προϊόντων παραμένουν καθορισμένες στις παγκόσμιες αγορές. Αυτή η δομική ανισορροπία είναι επικίνδυνη τόσο για την επισιτιστική ασφάλεια στην ΕΕ όσο και για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Οι Copa και Cogeca καλούν, στο πλαίσιο του σχεδίου της ΕΕ για τα λιπάσματα που αναμένεται στις 19 Μαΐου, τουλάχιστον στην αναστολή του μηχανισμού και στη λήψη μακροπρόθεσμων μέτρων για την αντιστάθμιση του κόστους που σχετίζεται με το CBAM για τους αγρότες.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Αναλυτικά η ανακοίνωση των Copa-Cogeca
Η κρίση στα λιπάσματα που προκλήθηκε από τον πόλεμο στο Ιράν έφερε, τις τελευταίες εβδομάδες, εκ νέου στο προσκήνιο της δημόσιας συζήτησης την αντίθεση των αγροτών στον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM). Ενώ έχουν διατυπωθεί διάφορα γενικά πολιτικά επιχειρήματα, ένα κρίσιμο ερώτημα απουσιάζει: ποιο θα είναι το κόστος αυτού του νέου μηχανισμού για τους Ευρωπαίους αγρότες και κατά πόσο είναι βιώσιμο για τον τομέα;
Οι Copa και Cogeca πραγματοποίησαν μια αρχική εκτίμηση που θα πρέπει να προκαλέσει σοβαρή ανησυχία: σε ορίζοντα επτά ετών, το κόστος του CBAM για τους αγρότες θα μπορούσε να φτάσει τα 39 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί στο 10% του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΚΑΠ για την ίδια περίοδο.
Σε βίντεο που δημοσιεύθηκε την Τρίτη 5 Μαΐου, οι Copa και Cogeca παρουσίασαν τους λόγους της αντίθεσής τους στο CBAM. Αρχικά, ο μηχανισμός σχεδιάστηκε για να στηρίξει τις βιομηχανίες που καλύπτονται από το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών της ΕΕ (ETS), το οποίο τιμολογεί τις εκπομπές CO₂. Αν και το εργαλείο αυτό προωθεί την απανθρακοποίηση, αυξάνει επίσης το κόστος παραγωγής εντός της ΕΕ και μπορεί να μειώσει την ανταγωνιστικότητα σε σύγκριση με διεθνείς παραγωγούς. Το CBAM δημιουργήθηκε, συνεπώς, για να διασφαλίσει ότι τα εισαγόμενα αγαθά θα υπόκεινται σε συγκρίσιμη τιμή άνθρακα στα σύνορα της ΕΕ, αποτρέποντας τη διαρροή άνθρακα. Κατ’ αρχήν, ένας τέτοιος μηχανισμός είναι κατανοητός. Ωστόσο, η ένταξη των λιπασμάτων αλλάζει ριζικά τα δεδομένα για τους αγρότες.
Περίπου το 30% των αζωτούχων λιπασμάτων που χρησιμοποιούνται στην ΕΕ είναι εισαγόμενα, και η επιβάρυνση του CBAM θα έχει άμεσο αντίκτυπο: μόνο το 2026, οι τιμές αναμένεται να αυξηθούν κατά μέσο όρο περίπου κατά 15%. Η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προβλέπει μια σταθερή και προοδευτική αύξηση αυτού του φόρου έως το 2034. Ως αποτέλεσμα, το άμεσο κόστος του CBAM εκτιμάται από τις Copa και Cogeca και τα μέλη τους σε περίπου 820 εκατομμύρια ευρώ το 2026, αυξανόμενο σε 3,4 δισεκατομμύρια ευρώ έως το 2034. Κατά τα επόμενα επτά έτη, αυτό θα ανερχόταν περίπου σε 12 δισ. ευρώ.
Αυτό θα ήταν το κόστος του μηχανισμού σε μια θεωρητική οικονομία. Αν ληφθεί υπόψη η ευθυγράμμιση των τιμών που θα μπορούσαν να εφαρμόσουν οι παραγωγοί λιπασμάτων με έδρα την ΕΕ, οι Copa και Cogeca εκτιμούν ότι το συνολικό κόστος για τους αγρότες θα μπορούσε να φτάσει έως και τα 39 δισ. ευρώ σε επτά χρόνια, δηλαδή περίπου το 10% του τρέχοντος προϋπολογισμού της ΚΑΠ.
Σε αυτό το πλαίσιο, η κρίση στο Ιράν λειτουργεί επίσης ως αποκαλυπτική δοκιμασία αντοχής ενός δομικού «φαινομένου ψαλιδιού» που αντιμετωπίζουν οι Ευρωπαίοι αγρότες: το κόστος των λιπασμάτων εκτίθεται ολοένα και περισσότερο σε πρόσθετες επιβαρύνσεις που προκύπτουν από πολιτικές, ενώ οι τιμές των αγροτικών προϊόντων παραμένουν καθορισμένες στις παγκόσμιες αγορές. Αυτή η δομική ανισορροπία είναι επικίνδυνη τόσο για την επισιτιστική ασφάλεια στην ΕΕ όσο και για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Γι’ αυτόν τον λόγο, η ευρωπαϊκή αγροτική κοινότητα αντιτίθεται στο CBAM με τη σημερινή του μορφή και γι’ αυτό το ζήτημα θα πρέπει να προκαλεί ανησυχία πολύ πέρα από τον αγροτικό τομέα.
Οι Copa και Cogeca καλούν, επομένως, στο πλαίσιο του σχεδίου για τα λιπάσματα που αναμένεται στις 19 Μαΐου, τουλάχιστον στην αναστολή του μηχανισμού και στη λήψη μακροπρόθεσμων μέτρων για την αντιστάθμιση του κόστους που σχετίζεται με το CBAM για τους αγρότες. Επιπλέον, θα πρέπει να υπάρξει πλήρης διαφάνεια σχετικά με το πώς θα αναδιανεμηθούν τα έσοδα του CBAM εντός της ΕΕ.
