Στενά του Ορμούζ και πυροτεχνήματα

Τρίτη, 18 Αυγούστου 2026. Μία ιστοσελίδα, που όλος ο κόσμος, πλέον γνωρίζει: To “Truth Social” , ήτοι το ιδιωτικό μέσο κοινωνικής δικτύωσης του Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, ο τίτλος του οποίου επαγγέλεται την αλήθεια, όπως ο ίδιος ο Τραμπ την εννοεί.

Το όνομα του Προέδρου με την αστερόεσσα. Ένας χάρτης των Στενών του Ορμούζ, της γνωστότερης, πλέον θαλάσσιας οδού στον κόσμο, που ενώνει τον Περσικό Κόλπο με τον Κόλπο του Ομάν. Ένας κύκλος που περικλείει τα Στενά. Αστεράκια με βαθυκύανο φόντο και δύο ερυθρές γραμμές : αμερικανικά χρώματα. Και οι λέξεις «ΝΕΟ (κεφαλαία) έδαφος των ΗΠΑ (ΝEW U.S. Territory)».

Απειλές

Με τον λιτό αυτό τρόπο, ο Πρόεδρος Τραμπ μεταφέρει στην οικουμένη το μήνυμα που την προηγούμενη Παρασκευή και κατόπιν Τρίτη, είχε αναγγείλει προφορικά. Πιο συγκεκριμένα, είχε πει σε δημοσιογράφους πως «θα ήταν καλό να εγκαθιδρυθεί αμερικανικός έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ».

Όπως ήταν φυσικό, το Ιράν απάντησε πως το Οορμούζ θα παραμείνει ιρανικό, λέγοντας για τον Τραμπ ότι «σύντομα θα διορθώσουμε τις αυταπάτες του». Ας προσθέσουμε και τις νέες ιρανικές απειλές για πλήγματα και στην περιοχή μας (Βουλγαρία, Κύπρος).

Την ίδια  ημέρα επέλεξε ο Τραμπ για να εξαπολύσει χυδαία απειλή βομβαρδισμού (We’ll bomb the s***t out of them) εναντίον του συμμάχου του, Ομάν(!), «εάν μπει στην μέση», σε μια ειρηνευτική συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν.

Eξ άλλου τη Δευτέρα 17 Αυγούστου, πάλι, έληξε (μάλλον χωρίς πιθανότητα ανανέωσης) το διαρκείας 60 ημερών Μνημόνιο Κατανόησης ΗΠΑ-Ιράν για το Οορμούζ. Την ίδια ημέρα, Ιρανός αξιωματούχος είχε δηλώσει ότι η χώρα του και το Ομάν έχουν σχεδόν έλθει σε συμφωνία για τα Στενά (μήπως με κάποιο οικονομικό περιεχόμενο, δίκην διοδίων; Μήπως;).

Να μη λησμονείται πως πριν από την έναρξη του πολέμου εναντίον του Ιράν, την 28η Φεβρουαρίου, τα Στενά λειτουργούσαν ως ανοικτή θαλάσσια οδός. Εξ άλλου, τούτο επιτάσσει η διεθνής νομιμότητα! Εκτός εάν η αφροσύνη δημιουργήσει νέες καταστάσεις!

Πλέον, όμως, η διεθνής νομιμότητα πλήττεται καίρια εκ νέου και δεν θα πρέπει να εκπλαγούμε εάν στο πνεύμα της παρούσης αγενούς άμιλλας , επίδοξοι μιμητές, ζηλώσαντες ένα κάποιο κλέος, θελήσουν να πράξουν αναλόγως αλλού. Βλέπουμε, εξ άλλου, πως στην περιοχή μας η μεγάλη μας φίλη και γείτων, ήδη τις ημέρες αυτές επιχειρεί εναγκαλισμούς, κάπως ασφυκτικούς και σίγουρα όχι καλοπροαίρετους.

Θεμέλια της διεθνούς νομιμότητας

Ορμούζ, Γροινλανδία (εξελίσσεται κωμικοτραγικά, και καλό θα είναι να μην επικρατήσει το τραγικό από τα δύο στοιχεία), Καναδάς…Όλα αυτά με ώθησαν να ανατρέξω εκ νέου στα κείμενα που θεμελιώνουν τη διεθνή κοινωνία:

• Άρθρο 2(4) του Χάρτη του ΟΗΕ, ήτοι ο ακρογωνιαίος λίθος του  συγχρόνου διεθνούς δικαίου, το οποίο ορίζει ότι τα μέλη του ΟΗΕ απέχουν από την απειλή ή χρήση βίας κατά της εδαφικής ακεραιότητος και της πολιτικής ανεξαρτησίας κρατών, ή ενεργειών που δεν είναι συμβατές με τους σκοπούς του ΟΗΕ.  Η «βία» περιλαμβάνει ένοπλες συγκρούσεις, εισβολές και επιθέσεις. Ο όρος «απειλή» εμπεριέχει επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, ή το «casus belli» ως εξαναγκασμό. Η  χρήση βίας επιτρέπεται μόνο για ατομική ή συλλογική αυτοάμυνα, σύμφωνα με το άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ, και τούτο μόνο μετά από εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας. Το άρθρο αυτό καταργεί κατ’ουσίαν τη νομιμότητα της κατάκτησης.
• Άρθρο 51 του Χάρτη του ΟΗΕ. Τούτο αναγνωρίζει το δικαίωμα των κρατών-μελών να αμυνθούν ατομικά ή συλλογικά οσάκις δεχθούν ένοπλη επίθεση, μέχρις ότου επιληφθεί το Συμβούλιο Ασφαλείας, για την προστασία της διεθνούς ειρήνης.
• Ψήφισμα 3314/1974 της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ. Με τούτο ορίζεται η ένοπλη επίθεση (act of aggression), ως η χρήση ένοπλης βίας από ένα κράτος εναντίον της κυριαρχίας, της εδαφικής ακεραιότητας ή της πολιτικής ανεξαρτησίας άλλου κράτους. Η πρώτη χρήση ένοπλης βίας από κράτος, κατά παράβαση του Χάρτη του ΟΗΕ θεωρείται απόδειξη επίθεσης . Επίσης, ο επιθετικός πόλεμος χαρακτηρίζεται ως έγκλημα κατά της διεθνούς ειρήνης.
• Άρθρο 38 του Καταστατικού του Διεθνούς Δικαστηρίου της Χάγης. Ορίζει τις πηγές του Διεθνούς Δικαίου  (Διεθνείς Συνθήκες, Διεθνές Έθιμο, Γενικές Αρχές Δικαίου), από όπου προκύπτουν οι κανόνες της εδαφικής κυριαρχίας.
• Διακήρυξη της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ (1970, 2625 ΧV), σύμφωνα με την οποία «ουδεμία εδαφική απόκτηση που είναι αποτέλεσμα απειλής ή χρήσης βίας αναγνωρίζεται ως νόμιμη».
• Διεθνής Νομολογία, μέσω της οποίας προσδιορίζονται οι απαιτήσεις της αποτελεσματικής άσκησης εξουσίας.

Τα ανωτέρω κείμενα καταδεικνύουν με ενάργεια την αντιμετώπιση παρομοίων καταστάσεων από τη διεθνή έννομη τάξη. Έχουν γραφεί με την εμπειρία από τις μεγάλες κρίσεις του παρελθόντος, με στόχο να προσφέρουν στην Ανθρωπότητα την Ειρήνη, πράγμα που θα είχε θετική πορεία εάν η άγνοια, η αλαζονεία και η απληστία δεν καθοδηγούσαν και πάλι τα κράτη, ιδίως τις λεγόμενες μεγάλες Δυνάμεις. Είναι φεύ,  βραχεία η ανθρώπινη μνήμη, ιδίως όταν κοστίζει και αφορά μόνο στη δυστυχία των άλλων.

Ο Ιησούς επάνω στον σταυρό, απευθυνόμενος στον Πατέρα του, ζήτησε να συγχωρήσει τους διώκτες του, διότι δεν γνωρίζουν τί κάνουν («Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς˙ οὐ γὰρ οἴδασι τί ποιοῦσι», Λουκ. 23,34). Στην περίπτωση των λεγομένων μεγάλων Δυνάμεων μόνο το ότι δεν γνωρίζουν τί κάνουν ισχύει. Κακό πράγμα η άγνοια, ιδίως μαζί με την αφροσύνη. Δεν νομίζω όμως ότι το «άφες αυτοίς» πρέπει να ισχύει εν προκειμένω. Καθόλου, διότι σταυρώνουν το μέλλον της Ανθρωπότητας.

Το χάος και το Ορμούζ

Η περίπτωση των Στενών του Χορμούζ προσφέρει ενδιαφέρον πεδίο εφαρμογής της θεωρίας του χάους, παιδιού των Μαθηματικών και της Φυσικής. Η θεωρία αυτή ορίζει πως μικρές αλλαγές, όπως το πέταγμα μιας πεταλούδας, μπορούν να επιφέρουν μεγάλες και απρόβλεπτες διαφορές σε ένα αποτέλεσμα (για τις ανάγκες του παρόντος κειμένου, οι πεταλούδες θα αντικατασταθούν με drones).

Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, η πολεμική σύγκρουση ΗΠΑ-Ισραήλ και Ιράν, μαζί με τα Στενά του Χορμούζ, αποτελούν ένα υπερευαίσθητο, μη γραμμικό δυναμικό σύστημα, όπου μικρά, συγκεκριμένα ερεθίσματα, όπως η έκρηξη ενός drone, έχουν δυσανάλογα μεγάλες επιπτώσεις σε διεθνές οικονομικό και γεωπολιτικό επίπεδο.

Ως παράδειγμα μπορεί να αναφερθεί πως η αιφνιδιαστική δήλωση του Τραμπ περί πρόθεσης προσάρτησης των Στενών του Χορμούζ, καθίσταται «ενισχυτής», που συμβάλλει, μεταξύ άλλων, στην αναστάτωση και αναδιοργάνωση των ροών του πετρελαίου και των ασφαλιστικών αγορών. Σε τούτο βεβαίως συμβάλλει και το ευπαθές Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ και συνεπώς καθίσταται αδύνατη οιαδήποτε μακροπρόθεσμη γραμμική πρόβλεψη.

Πρέπει να σημειωθεί, επίσης, ότι η Τεχεράνη έχει ασύμμετρο πλεονέκτημα και δεν χρειάζεται να κυριαρχεί σε ολόκληρο τον Κόλπο για να αποσυντονίσει το σύστημα. Με τη χρήση σμηνών από drones υψηλής αβεβαιότητας και χαμηλού κόστους, προκαλεί έναν κατ’ουσίαν έναν αποκλεισμό των Στενών, που αλλάζει τη συμπεριφορά όλου του συστήματος.

Από την άλλη πλευρά, ναυτικοί αποκλεισμοί και παταγώδεις δηλώσεις περί προσάρτησης, συγκρούονται με τη χαώδη πραγματικότητα, η οποία δεν είναι δυνατόν να αποκατασταθεί με πτερόεντα προεδρικά διατάγματα. Αντί, λοιπόν για επιστροφή στο παρελθόν, δημιουργείται έτσι ένας «παράξενος ελκυστής» (strange attractor), δηλαδή μια ζώνη χρόνιας αστάθειας. Όλα αυτά θα έπρεπε να είχαν συνυπολογισθεί σε μια αμερικανική στρατηγική, αλλά, εκ του αποτελέσματος,  μάλλον τούτο δεν συνέβη. Η συνεχώς μεταβαλλόμενη  και ασυνεπής στάση του Προέδρου Τραμπ έχει ως μόνη σταθερά την αστάθεια, που αποτελεί συνεισφορά στο χάος. Όσο για τον Νετανιάχου, οι επιδιώξεις του είναι γνωστές και όσο πλησιάζει η ημερομηνία των κοινοβουλευτικών εκλογών (27/10), καθίστανται όλο και πιο διαφανείς.

Κατά τα λοιπά, ένας περιχαρής  Ντόναλντ Τραμπ ξενάγησε χθες για περίπου 40΄ λεπτά τους δημοσιογράφους στο νέο γκαζόν του Λευκού, και στις περικαλλείς βελτιώσεις που έχει επιφέρει στο ελικοδρόμιο και αλλού, επαιρόμενος για τις γνώσεις του σε διάφορα τεχνικά θέματα και μεμφόμενος (ως εικός) τους προκατόχους του.

Ο Ντόναλντ Τραμπ αγαπά πολύ τις ευχάριστες εκδηλώσεις και τα πυροτεχνήματα. Το θέμα είναι πως δεν πρέπει κανείς να εκτοξεύει πυροτεχνήματα όταν ο κόσμος μεταβάλλεται όλο και περισσότερο σε πυριτιδαποθήκη.

 *Πρέσβης επί τιμή

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.