Στερεύει το πετρέλαιο από τα Στενά του Ορμούζ – Στον αέρα και η αγορά αλουμινίου

Η ροή πετρελαίου από τα Στενά του Ορμούζ – τη σημαντικότερη ίσως αρτηρία της παγκόσμιας ενεργειακής τροφοδοσίας – επιβραδύνεται δραματικά, με τις διεθνείς ασφαλιστικές να προειδοποιούν για ακυρώσεις καλύψεων και εκτόξευση ασφαλίστρων.

Η κλιμάκωση του πολέμου Ισραήλ – Ιράν, μετά και τον θάνατο του ανώτατου ηγέτη της Τεχεράνης, έχει φέρει τις αγορές ενέργειας στο πιο επικίνδυνο σημείο των τελευταίων ετών.

Την ίδια ώρα, τουλάχιστον 45 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους σε επιθέσεις σε ολόκληρη την περιοχή, ενώ οι δύο πλευρές συνεχίζουν να ανταλλάσσουν σφοδρά πυραυλικά και αεροπορικά πλήγματα.

Σχεδόν παράλυση στα Στενά του Ορμούζ

Η διέλευση δεξαμενόπλοιων από τα Στενά του Ορμούζ έχει περιοριστεί σε οριακά επίπεδα. Ασφαλιστικές εταιρείες προειδοποιούν ότι ενδέχεται να αποσύρουν καλύψεις ή να αυξήσουν δραστικά τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου, καθιστώντας τη μεταφορά πετρελαίου οικονομικά και επιχειρησιακά δυσβάστακτη.

Από το στενό αυτό πέρασμα διακινείται περίπου το 20% της παγκόσμιας προσφοράς πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή θα είχε άμεσες και βαθιές επιπτώσεις στις διεθνείς τιμές και στην ενεργειακή ασφάλεια.

Οι μεγάλοι ναυτιλιακοί όμιλοι αποχωρούν

Οι τρεις μεγαλύτερες εταιρείες μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων στον κόσμο αναστέλλουν τα δρομολόγιά τους στον Κόλπο:

• Η MSC, η μεγαλύτερη παγκοσμίως, ανακοίνωσε ότι δεν δέχεται νέες κρατήσεις φορτίων προς τη Μέση Ανατολή.
• Η Maersk και η CMA CGM διέκοψαν τα ταξίδια μέσω του στενού Μπαμπ ελ-Μαντέμπ.

Η Maersk επιβεβαίωσε ότι αναδρομολογεί τα πλοία της γύρω από το Ακρωτήριο της Καλής Ελπίδας, παρακάμπτοντας την Ερυθρά Θάλασσα. Η επιλογή αυτή αυξάνει τη διάρκεια των ταξιδιών έως και δύο εβδομάδες, ενισχύοντας το κόστος μεταφοράς και ασκώντας ανοδικές πιέσεις στα ναύλα.

Η εξέλιξη ακυρώνει τις προσδοκίες για επιστροφή σε ομαλές ροές μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και για αποκλιμάκωση των ναύλων, που είχαν αρχίσει να διαφαίνονται πριν από τα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν.

Κίνδυνος και για την αγορά αλουμινίου

Η διαταραχή στο Ορμούζ δεν απειλεί μόνο το πετρέλαιο. Η Μέση Ανατολή παράγει περίπου το 22% του παγκόσμιου εξευγενισμένου αλουμινίου (εξαιρουμένης της Κίνας) και εξάγει τα τρία τέταρτα της παραγωγής της.

Μείωση των εξαγωγών θα έπληττε ιδιαίτερα την Ευρώπη, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει αυξήσει την εξάρτησή της από τις προμήθειες της περιοχής, επιχειρώντας να μειώσει τη σύνδεσή της με τη Ρωσία.

→ Όλες οι εξελίξεις στο liveblog της Ναυτεμπορικής

Η νέα φάση της σύγκρουσης

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αλί Χαμενεΐ, σκοτώθηκε το Σάββατο σε κοινές αεροπορικές επιδρομές ΗΠΑ – Ισραήλ στο γραφείο του στην Τεχεράνη. Διάδοχος δεν έχει ακόμη ανακοινωθεί, ενώ πλήθη συγκεντρώνονται στην ιρανική πρωτεύουσα.

Νεκρός είναι και ο επικεφαλής των Φρουρών της Επανάστασης, στρατηγός Μοχάμεντ Πακπούρ.

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, ορκίστηκε «εκδίκηση», ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε την Τεχεράνη να μην προχωρήσει σε περαιτέρω αντίποινα.

Ιρανικά drones και πύραυλοι ενεργοποίησαν σειρήνες σε ολόκληρο το Ισραήλ, ενώ οι ισραηλινές δυνάμεις σφυροκοπούν αδιάκοπα την Τεχεράνη. Παράλληλα, λιμάνια σε Ντουμπάι και Ομάν δέχθηκαν επιθέσεις με drones.

Δοκιμάζονται οι αντοχές της αγοράς πετρελαίου

Μέχρι πρότινος, οι αγορές τιμολογούσαν περιορισμένο κίνδυνο γενικευμένης διαταραχής. Η τιμή του Brent κινούνταν τον Φεβρουάριο κάτω από τα 70 δολάρια, σημαντικά χαμηλότερα από τον μέσο όρο της τελευταίας δεκαετίας σε πραγματικούς όρους.

Κατά τη σύντομη 12ήμερη σύγκρουση του Ιουνίου 2025, το Brent είχε ξεπεράσει προσωρινά τα 80 δολάρια, για να επιστρέψει γρήγορα στα προπολεμικά επίπεδα. Όμως η τρέχουσα κρίση είναι βαθύτερη και πιο απρόβλεπτη: οι ΗΠΑ έχουν θέσει ανοιχτά ζήτημα αλλαγής καθεστώτος, ενώ η εξόντωση της ιρανικής ηγεσίας ανεβάζει τον πήχη της αστάθειας.

Το Ιράν εξάγει λιγότερα από 2 εκατ. βαρέλια ημερησίως – ποσοστό κάτω του 2% της παγκόσμιας προσφοράς. Θεωρητικά, άλλες χώρες του ΟΠΕΚ διαθέτουν πλεονάζουσα παραγωγική ικανότητα άνω των 3 εκατ. βαρελιών ημερησίως, ενώ έχει ήδη ανακοινωθεί αύξηση παραγωγής για τον Απρίλιο.

Ωστόσο, σχεδόν όλη αυτή η εφεδρική ικανότητα βρίσκεται επίσης στον Κόλπο – άρα παραμένει ευάλωτη σε ενδεχόμενη περαιτέρω κλιμάκωση.

REUTERS/Dado Ruvic/IllustrationΤο σενάριο της μερικής «ασφυξίας»

Οι περισσότεροι αναλυτές θεωρούν απίθανο το Ιράν να επιβάλει πλήρες και παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών, δεδομένης της αεροναυτικής υπεροχής των ΗΠΑ και των συμμάχων τους. Ωστόσο, ακόμη και μια μερική ή άτυπη αποτροπή διέλευσης – λόγω φόβου, ασφαλιστικού κόστους ή αυξημένου ρίσκου – θα είχε σχεδόν το ίδιο αποτέλεσμα στην πράξη.

Σε περίπτωση παρατεταμένης διακοπής, οι κυβερνήσεις ενδέχεται να εξετάσουν αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων, προκειμένου να περιορίσουν τις αυξήσεις τιμών και να απορροφήσουν τους πρώτους κραδασμούς.

Για την ώρα, η αγορά κρατά την ανάσα της. Το Ορμούζ έχει προσωρινά κλείσει και η ροή του πετρελαίου έχει ήδη αρχίσει να στερεύει.