Συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης ΕΙΧ αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης που εκτελούνται στα νησιά της χώρας (πλην Κρήτης και Εύβοιας)

ΣτΕ ΕΑ182-184/2026: Συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης που εκτελούνται στα νησιά της χώρας (πλην της Κρήτης και της Εύβοιας). Αναστολή εκτέλεσης, ως προς τους αιτούντες, των προβλέψεων της Υ.Α. 74649/2026 σχετικά με την απαίτηση ελάχιστου χρόνου προκράτησης τριάντα λεπτών.

ΣτΕ ΕΑ 182-184/2026
Πρόεδρος: Ε. Σκούρα, Σύμβουλος Επικρατείας
Εισηγητής: Αικ. Κοντοπόδη, Πάρεδρος
 

Συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης που εκτελούνται στα νησιά της χώρας (πλην της Κρήτης και της Εύβοιας). Αναστολή, ως προς τους αιτούντες, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην εκμίσθωση Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης στα νησιά της Μυκόνου, της Σαντορίνης, της Πάρου, της Μήλου, της Νάξου, της Σκιάθου, της Ρόδου, της Κέρκυρας και της Λευκάδας, της εκτέλεσης της 74649/11.5.2026 απόφασης του Αναπληρωτή Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών ως προς τις διατάξεις των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 3 της απόφασης αυτής, καθ’ ο μέρος αναφέρονται αφενός στον χρόνο προκράτησης τριάντα λεπτών και αφετέρου στην υποχρέωση ανάρτησης των στοιχείων της σύμβασης στο ψηφιακό μητρώο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών τουλάχιστον τριάντα λεπτά πριν από την έναρξη εκτέλεσής της (Ε.Α. 182-184/2026). Απόρριψη του αιτήματος αναστολής εκτέλεσης των προβλέψεων του άρθρου 2 της ίδιας υπουργικής απόφασης περί ελάχιστης διάρκειας και ελάχιστου μισθώματος των συμβάσεων ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό που εκτελούνται στα νησιά της χώρας, καθώς και περί υποχρέωσης ηλεκτρονικής γνωστοποίησης στο πιο πάνω ψηφιακό μητρώο τυχόν λύσης των συμβάσεων αυτών σε χρόνο μικρότερο της προβλεπόμενης ελάχιστης διάρκειας (Ε.Α. 183/2026).

 
Κατ’ εξουσιοδότηση της περίπτ. 1 της υποπαραγράφου Η.2 της παραγράφου Η του άρθρου πρώτου του ν. 4093/2012 (Α’ 222), όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 52 παρ. 1 του ν. 5290/2026 (Α’ 47, 30.3.2026), εκδόθηκε η 74649/11.5.2026 απόφαση του Αναπληρωτή Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών με τίτλο «Καθορισμός ελάχιστης διάρκειας διαδρομής και ελάχιστου χρόνου προκράτησης της ολικής εκμίσθωσης Επιβατηγών Ιδιωτικής Χρήσης (Ε.Ι.Χ.) αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκρατήσεως στη νησιωτική Ελλάδα» (Β’ 2771/18.5.2026), η οποία εφαρμόζεται, σύμφωνα με το άρθρο 1 αυτής, στις συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης, που εκτελούνται στα νησιά της χώρας, πλην της Κρήτης και της Εύβοιας.  Στο άρθρο 2 της απόφασης αυτής προβλέφθηκαν τα εξής: η ελάχιστη διάρκεια της σύμβασης ολικής εκμίσθωσης ορίστηκε σε τριάντα λεπτά για τη χρονική περίοδο από 1η Απριλίου μέχρι την 31η Οκτωβρίου κάθε έτους, με ελάχιστο μίσθωμα ύψους 36 ευρώ σύμφωνα με την κ.υ.α. οικ. Α32546/1683/2020 (Β’ 2200), ενώ για την υπόλοιπη χρονική περίοδο η ελάχιστη διάρκεια της διαδρομής ορίστηκε σε τρεις ώρες (παρ. 1)· καθ’ όλη τη διάρκεια ισχύος της σύμβασης απαγορεύεται η εκμίσθωση του οχήματος σε άλλο μισθωτή (παρ. 2)· σε περίπτωση λύσης της σύμβασης σε χρόνο μικρότερο της ελάχιστης διάρκειας, δεν επιτρέπεται νέα εκμίσθωση του συγκεκριμένου Ε.Ι.Χ. οχήματος για το χρονικό διάστημα που απομένει μέχρι τη συμπλήρωση της ελάχιστης διάρκειας της λυθείσας σύμβασης και εφαρμόζεται η διαδικασία της ηλεκτρονικής γνωστοποίησης κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 20 παρ. 2 του ν. 4530/2018 (Α’ 59) (παρ. 3). Περαιτέρω, στο άρθρο 3 της ίδιας υπουργικής απόφασης ο ελάχιστος χρόνος προκράτησης στις ως άνω συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης ορίστηκε σε τριάντα λεπτά (παρ. 2) και προβλέφθηκε υποχρέωση ανάρτησης των στοιχείων της σύμβασης στο ψηφιακό μητρώο του άρθρου 20 του ν. 4530/2018  τουλάχιστον τριάντα λεπτά πριν από την έναρξη εκτέλεσης αυτής (παρ. 3).  

Με τις 182-184/2026 αποφάσεις της Επιτροπής Αναστολών ανεστάλη, ως προς τους αιτούντες, οι οποίοι δραστηριοποιούνται στην εκμίσθωση Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό μέσω προκράτησης στα νησιά της Μυκόνου, της Σαντορίνης, της Πάρου, της Μήλου, της Νάξου, της Σκιάθου, της Ρόδου, της Κέρκυρας και της Λευκάδας, η εκτέλεση της 74649/11.5.2026 απόφασης ως προς τις ως άνω προβλέψεις των παρ. 2 και 3 του άρθρου 3 αυτής, καθ’ ο μέρος αναφέρονται αφενός στον χρόνο προκράτησης τριάντα λεπτών και αφετέρου στην υποχρέωση ανάρτησης των στοιχείων της σύμβασης στο ψηφιακό μητρώο του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών τουλάχιστον τριάντα λεπτά πριν από την έναρξη εκτέλεσής της. Η Επιτροπή Αναστολών κατέληξε στην ως άνω κρίση, αφού έλαβε υπόψη της ότι: α) υπό το κανονιστικό καθεστώς που ίσχυε πριν από την έκδοση της προσβαλλομένης, όπως αυτό είχε διαμορφωθεί μετά την ακύρωση, με τις 656/2024 και 625/2025 αποφάσεις του Δικαστηρίου, προγενέστερων ρυθμίσεων, με τις οποίες θεσπίστηκαν συγκεκριμένες απαιτήσεις ως προς τον χρόνο της προκράτησης (το πρώτον με έναρξη ισχύος τον Μάιο του 2023 και στη συνέχεια με έναρξη ισχύος τον Αύγουστο του 2024), ήταν δυνατή η ολική εκμίσθωση Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτου με οδηγό για την εξυπηρέτηση των μεταφορικών αναγκών στα νησιά (πλην της Κρήτης και της Εύβοιας), χωρίς την απαίτηση να μεσολαβεί συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μεταξύ της ανάρτησης των στοιχείων (και επομένως και της σύναψης) της σύμβασης και της έναρξης εκτέλεσης αυτής· β) με την προσβαλλόμενη υπουργική απόφαση, με την οποία επιβάλλεται, πλέον, ελάχιστος χρόνος προκράτησης τριάντα λεπτών, μεταβλήθηκαν εκ νέου και, μάλιστα, μετά την έναρξη της τουριστικής περιόδου στα νησιά, οι όροι, στους οποίους απέβλεψαν οι αιτούντες για την άσκηση της επιχειρηματικής τους δραστηριότητας και στους οποίους στήριξαν τον επιχειρηματικό τους σχεδιασμό για την τρέχουσα τουριστική περίοδο· γ) ως εκ του κατ’ εξοχήν τουριστικού χαρακτήρα των νησιών, στα οποία δραστηριοποιούνται, οι αιτούντες παρέχουν τις υπηρεσίες τους κατά κύριο λόγο σε τουρίστες, οι οποίοι, όπως έγινε δεκτό και με τις Ε.Α. 145/2024 και 156/2024, δεν συνηθίζουν, καταρχήν, να προγραμματίζουν εκ των προτέρων τις καθημερινές τους μετακινήσεις, αλλά αποβλέπουν στην άμεση, κατά το δυνατόν, εξυπηρέτησή τους. Περαιτέρω, η Επιτροπή Αναστολών προσέδωσε ιδιαίτερη βαρύτητα στο γεγονός ότι με δύο προηγούμενες αποφάσεις της (Ε.Α. 145, 156/2024) έγινε δεκτό ότι συντρέχει περίπτωση χορήγησης αναστολής εκτέλεσης κανονιστικής πράξης, που επέβαλλε υποχρέωση προκράτησης διάρκειας τουλάχιστον εξήντα λεπτών για τις συμβάσεις ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό στα νησιά της χώρας κατά την τουριστική περίοδο, λόγω δυσχερώς επανορθώσιμης βλάβης, για όσους αιτούντες απέδειξαν επαρκώς ότι υφίσταντο τέτοια βλάβη. Έκρινε δε ότι στο πλαίσιο της αίτησης αναστολής, η κρινόμενη περίπτωση –παρά τη μείωση, με την προσβαλλόμενη κανονιστική πράξη, του χρόνου προκράτησης στο ήμισυ– δεν διαφοροποιείται ουσιωδώς από την ήδη κριθείσα σε σχέση με τη βλάβη που πιθανολογείται ότι καταρχήν επέρχεται στους δραστηριοποιούμενους στην παροχή υπηρεσιών ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό. Περαιτέρω, η Επιτροπή Αναστολών δέχθηκε ότι η βλάβη των αιτούντων προκύπτει από την υποχρέωση περί ελάχιστου χρόνου προκράτησης διάρκειας τριάντα λεπτών που επιβάλλεται το πρώτον από τις προσβαλλόμενες ρυθμίσεις του άρθρου 3 παρ. 2 και 3 της υπουργικής απόφασης 74649/11.5.2026 και όχι ευθέως από τον νόμο. Με βάση τα ανωτέρω και αφού έλαβε υπόψη της τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από τους αιτούντες σε σχέση με τα έσοδα από την επιχειρηματική τους δραστηριότητα και τις λειτουργικές δαπάνες και τις οικονομικές υποχρεώσεις που ανέλαβαν για την κάλυψη των αναγκών εκτέλεσης του μεταφορικού έργου κατά τον επιχειρηματικό προγραμματισμό για την τουριστική περίοδο 2026, η Επιτροπή Αναστολών πιθανολόγησε ότι οι αιτούντες, οι οποίοι οργάνωσαν την επιχειρηματική τους δραστηριότητα στον συγκεκριμένο τομέα κατά την τρέχουσα τουριστική περίοδο στηριζόμενoι στην αντίληψη ότι δεν θα υφίστατο περιορισμός ως προς τον χρόνο προκράτησης (καθώς η προηγούμενη σχετική κανονιστική ρύθμιση είχε ακυρωθεί με την 625/2026 απόφαση του Δικαστηρίου, η οποία δημοσιεύθηκε στις 14 Απριλίου 2025), θα υποστούν, από την άμεση εκτέλεση των ως άνω προσβαλλόμενων κανονιστικών ρυθμίσεων, δυσχερώς επανορθώσιμη βλάβη. Άλλωστε, δεν πιθανολογήθηκε, σύμφωνα με την Επιτροπή Αναστολών, ότι από την αναστολή εκτέλεσης των προσβαλλόμενων κανονιστικών ρυθμίσεων θα επέλθει βλάβη στους ιδιοκτήτες ή οδηγούς ταξί, λαμβανομένης υπόψη και της υψηλής επισκεψιμότητας των νησιών κατά την τουριστική περίοδο. Σύμφωνα με όσα δέχθηκε περαιτέρω η Επιτροπή Αναστολών, δεν συντρέχει λόγος δημοσίου συμφέροντος που κωλύει τη χορήγηση της αιτούμενης αναστολής, δοθέντος ότι στο υφιστάμενο νομικό πλαίσιο προβλέπονται άλλοι όροι, που δύνανται καταρχήν, εφόσον εφαρμόζονται και ελέγχεται η εφαρμογή τους, να διασφαλίζουν τον επιδιωκόμενο με τις προσβαλλόμενες κανονιστικές ρυθμίσεις σκοπό, ότι δηλαδή διαφοροποιούνται οι συνθήκες άσκησης της δραστηριότητας της ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό, από εκείνες, υπό τις οποίες πραγματοποιείται η μεταφορά επιβατών έναντι κομίστρου από τα ταξί. Τέτοιοι όροι είναι η ελάχιστη κατά χρόνο δέσμευση του οχήματος για την εκτέλεση της σύμβασης ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτου με οδηγό, το ελάχιστο μίσθωμα, η υποχρέωση καταχώρισης των στοιχείων της σύμβασης στο ψηφιακό μητρώο συμβάσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών πριν από την εκτέλεση της διαδρομής, καθώς και η υποχρέωση προκράτησης (χωρίς ελάχιστο χρονικό όριο) και η συνακόλουθη πλήρης απαγόρευση δραστηριοποίησης στην οικεία αγορά χωρίς προκράτηση. Εξάλλου, σύμφωνα με την Επιτροπή Αναστολών, η προκράτηση αποδεικνύεται, σε περίπτωση ελέγχου, από την ηλεκτρονική καταχώριση των στοιχείων της σύμβασης στο ως άνω ψηφιακό μητρώο.

Περαιτέρω, με την 183/2026 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών απορρίφθηκε το αίτημα για  αναστολή εκτέλεσης των προβλέψεων του άρθρου 2 της υ.α. 74649/11.5.2026 περί ελάχιστης διάρκειας και ελάχιστου μισθώματος των συμβάσεων ολικής εκμίσθωσης Ε.Ι.Χ. αυτοκινήτων με οδηγό, καθώς και περί υποχρέωσης ηλεκτρονικής γνωστοποίησης κατά το άρθρο 20 παρ. 2 του ν. 4530/2018 τυχόν λύσης των συμβάσεων αυτών σε χρόνο μικρότερο της προβλεπόμενης ελάχιστης διάρκειας. Και τούτο, διότι οι αιτούντες δεν απέδειξαν ότι υφίστανται κίνδυνο σοβαρής οικονομικής βλάβης από την εφαρμογή των ως άνω διατάξεων, δεν μπορεί δε να θεωρηθεί ότι είχαν εύλογη προσδοκία ότι κατά την τρέχουσα τουριστική περίοδο δεν θα ίσχυαν οι όροι αυτοί, οι οποίοι προβλέπονταν από την κείμενη νομοθεσία και πριν από την έκδοση της προσβαλλόμενης υπουργικής απόφασης.