Τα 3 «συμπτώματα» για έναν «αέναο πόλεμο» και πώς επιβεβαιώνονται, μέχρι στιγμής, στο μέτωπο ΗΠΑ-Ιράν
Αν και οι επόμενες ώρες είναι κρίσιμες για το αν θα συμφωνηθεί το τέλος του πολέμου, οι συχνές παλινωδίες του Ντόναλντ Τραμπ αφήνουν ανοιχτά όλα τα σενάρια. Από την απόλυτη ειρήνη μέχρι την ολική κλιμάκωση. Ο Αμερικανός πρόεδρος παίζει το γνωστό του παιχνίδι «ζεστό-κρύο»: από τη μία δηλώνει αισιόδοξος για μία ειρηνευτική συμφωνία 14 σημείων που εξετάζει το Ιράν, και από την άλλη απειλεί να συνεχίσει τους σφοδρούς βομβαρδισμούς της επιχείρησης «Epic Fury» αν δεν πάρει αυτό που θέλει.
Καθώς, η ιστορία των αμερικανικών στρατιωτικών επεμβάσεων είναι γεμάτη από συγκρούσεις που ξεκίνησαν ως «σύντομες επιχειρήσεις» και κατέληξαν σε πολέμους δεκαετιών, η τρέχουσα αντιπαράθεση με την Τεχεράνη έχει όλα τα «συμπτώματα» αυτής της ιστορικής παθογένειας, όπως σημειώνει το Foreign Policy: Υψηλή αποφασιστικότητα της αδύναμης πλευράς, διάβρωση της ορθολογικής σκέψης από την ισχυρή πλευρά και η απουσία ισχυρών θεσμικών φραγμών.
Εκ πρώτης όψεως, κάτι τέτοιο δεν φαίνεται πιθανό. Η άνοδος στις τιμές του πετρελαίου, οι πιέσεις του Κογκρέσου σχετικά με το Ψήφισμα για τις Πολεμικές Εξουσίες, καθώς και η ισχνή στήριξη της κοινής γνώμης, ασκούν πίεση στον Αμερικανό Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ να τερματίσει σύντομα τη διαμάχη.
Η αποφασιστικότητα του αδύναμου
Στις ασύμμετρες συγκρούσεις, η ακλόνητη στάση της υποδεέστερης πλευράς αποτελεί συχνά το «καύσιμο» για τη δημιουργία αιώνιων πολέμων. Όταν ο αδύναμος έρχεται αντιμέτωπος με μια υπαρξιακή απειλή, η αυτοπεποίθησή του αυξάνεται εκθετικά κάθε φορά που επιβιώνει από τα πρώτα πλήγματα του ισχυρού και καταφέρνει να ανταποδώσει το χτύπημα.
Σε τέτοιες περιπτώσεις, η αποφασιστικότητα της αδύναμης πλευράς χαλυβδώνει την αντοχή της απέναντι σε βαρύτατες απώλειες, με αποτέλεσμα οι πόλεμοι να σέρνονται για χρόνια.
Το Ιράν σήμερα επιδεικνύει μια αποφασιστικότητα που μοιάζει βγαλμένη από εγχειρίδιο. Προς έκπληξη της κυβέρνησης Τραμπ, άντεξε χιλιάδες αεροπορικές επιθέσεις και αντέδρασε με πλήγματα ιστορικής κλίμακας, θέλοντας να δείξει ότι δεν υποχωρεί.
Το Ιράν «φτιαγμένο να αντέχει»
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι το Ιράν είναι «φτιαγμένο να αντέχει» και, καθώς η ύψιστη προτεραιότητα της Τεχεράνης είναι η επιβίωση, εμφανίζεται ανένδοτο στις διαπραγματεύσεις, δηλώνοντας ότι εκείνο θα «ορίσει το τέλος του πολέμου».
Η απουσία ορθολογικής σκέψης από την πλευρά του ισχυρού
Όταν οι ασύμμετροι πόλεμοι οδηγούνται σε αδιέξοδο, η ιστορία δείχνει ότι η ισχυρή πλευρά συχνά παγιδεύεται σε λανθασμένες αποφάσεις, παραμερίζοντας την ψυχρή λογική «κόστους-οφέλους».
Οι ηγέτες εστιάζουν σε ζητήματα γοήτρου («μια υποχώρηση θα πλήξει την αξιοπιστία μας»), στην παγίδα της λογικής ότι εφόσον έχουμε θυσιάσει τόσα πολλά, πρέπει οπωσδήποτε να δικαιωθούμε (δηλαδή ότι η μέχρι τώρα επένδυση μας αναγκάζει να συνεχίσουμε) ή στην αλαζονεία της ισχύος («είμαστε τόσο ισχυρότεροι, που σίγουρα θα υποκύψουν»).
‘Όπως στο Βιετνάμ και το Αφγανιστάν
Στο Βιετνάμ, η εμμονή τεσσάρων Αμερικανών προέδρων να φανούν ανυποχώρητοι κλιμάκωσε έναν πόλεμο που οι ίδιοι γνώριζαν ότι ήταν αδύνατο να κερδηθεί. Στο Αφγανιστάν, η πλάνη αυτή («μόνο έναν χρόνο ακόμα») κυριάρχησε στους πολιτικούς υπολογισμούς για δύο δεκαετίες.
Ο Τραμπ επιθυμεί διακαώς να μείνει στην ιστορία ως ο πρόεδρος που μεταμόρφωσε τη Μέση Ανατολή. Οι μαξιμαλιστικές απαιτήσεις του και η τάση του να πιστεύει ότι η αμερικανική ισχύς μπορεί να εξαναγκάσει τους αντιπάλους σε υποταγή, φανερώνουν ότι ο ορθολογισμός έχει πλέον παραμεριστεί από άλλες προτεραιότητες.
Απουσία θεσμικών φραγμών
Όταν οι ηγέτες δεν δεσμεύονται από εγχώριους θεσμικούς περιορισμούς, βρίσκουν το ελεύθερο να οδηγούνται σε αιώνιους πολέμους.
Σήμερα, η ηγεσία του Ιράν δεν αντιμετωπίζει σχεδόν κανέναν περιορισμό, καθώς η χώρα δεν είναι δημοκρατία.
Από την αμερικανική πλευρά, το ελεγχόμενο από τους Ρεπουμπλικανούς Κογκρέσο δεν έχει κάνει τίποτα για να περιορίσει τις πολεμικές εξουσίες του Τραμπ.
Και η ιστορία διδάσκει ότι είναι απίθανο το Κογκρέσο να σταματήσει έναν πόλεμο αν ο Πρόεδρος παρουσιάσει έστω και ένα υποτυπώδες στρατηγικό σχέδιο.
Οποιοδήποτε είδος δεδηλωμένης στρατηγικής από την πλευρά του Τραμπ, συμπεριλαμβανομένης κάποιας υποτυπώδους μορφής διαπραγματεύσεων, θα είναι πιθανότατα αρκετό για να εξασφαλίσει μια νέα Εξουσιοδότηση για τη Χρήση Στρατιωτικής Βίας (AUMF), ανοίγοντας οριστικά την πόρτα σε έναν αιώνιο πόλεμο.
Η διέξοδος: Η στρατηγική του «βάλτου»
Υπάρχει διέξοδος; Ναι. Το 1981, το Κογκρέσο περιόρισε τον Ρόναλντ Ρίγκαν στο Ελ Σαλβαδόρ, θέτοντας ανώτατο όριο στον αριθμό των Αμερικανών στρατιωτικών συμβούλων -στελεχών δηλαδή που παρείχαν εκπαίδευση και τεχνογνωσία χωρίς να συμμετέχουν άμεσα στις μάχες.
Ο τότε υπουργός Εξωτερικών, Τζορτζ Σουλτς, είχε δηλώσει ότι η άσκηση πολιτικής υπό αυτούς τους περιορισμούς έμοιαζε «σαν να περπατάς μέσα σε βάλτο», εννοώντας ότι θα ήταν μια διαδικασία επίπονη, αργή και γεμάτη εμπόδια που ανάγκαζε την κυβέρνηση να δίνει λόγο για κάθε της βήμα, λειτουργώντας ως φρένο στην αυθαιρεσία.
Είναι καιρός το Κογκρέσο να μετατρέψει και την πολιτική για το Ιράν σε μια ανάλογη «πορεία μέσα σε βάλτο».
Θα πρέπει να θέσει ως απαράβατο όρο για οποιαδήποτε πολεμική εξουσιοδότηση (AUMF) την υποβολή μηνιαίων εκθέσεων από την κυβέρνηση και τη διεξαγωγή τακτικών ψηφοφοριών για την ανανέωση της έγκρισης του πολέμου.
Αυτές οι επανεγκρίσεις θα προσφέρουν στο Κογκρέσο ένα θεσμοθετημένο πλαίσιο για να εξετάζει διεξοδικά το κόστος και τα οφέλη, επιτρέποντάς του τελικά να ορίσει μια προθεσμία λήξης.
Ο Τραμπ θα μισήσει αυτούς τους περιορισμούς, αλλά εάν ο περιορισμός της προεδρικής εξουσίας σήμερα αποτρέψει έναν αιώνιο πόλεμο αύριο, ο αμερικανικός λαός,που εχθρεύεται αυτή τη σύγκρουση από την πρώτη στιγμή, θα το επικροτήσει.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
