Τα φθηνά drones που αντέγραψαν οι ΗΠΑ από το Ιράν

Ο πόλεμος ΗΠΑ-Ισραήλ με το Ιράν δεν διεξάγεται μόνο με βαριά βομβαρδιστικά, πυραύλους cruise και αεροπλανοφόρα. Σε μεγάλο βαθμό, διαμορφώνεται από ένα όπλο πολύ πιο απλό και πολύ φθηνότερο: τα drones αυτοκτονίας.

Τις τελευταίες ημέρες, κύματα ιρανικών drones Shahed έχουν πλήξει αεροδρόμια, ενεργειακές εγκαταστάσεις και κτίρια στον Περσικό Κόλπο, προκαλώντας πανικό και τεράστια οικονομική ζημιά.

Την ίδια στιγμή, οι ΗΠΑ απαντούν χρησιμοποιώντας το δικό τους αντίστοιχο drone — ένα σχεδόν «αντίγραφο» του ιρανικού σχεδιασμού.

Το αποτέλεσμα είναι μια νέα μορφή πολέμου, όπου η ταχύτητα παραγωγής και η μαζική χρήση φθηνών όπλων μπορεί να αποδειχθούν εξίσου σημαντικές με τα πιο προηγμένα οπλικά συστήματα.

Η «αντιγραφή» που έγινε όπλο

Πολύ πριν τα ιρανικά drones αρχίσουν να πέφτουν σε πόλεις και βάσεις στη Μέση Ανατολή, ο αμερικανικός στρατός είχε ξεκινήσει να μελετά πώς να τα αντιμετωπίσει.

Το 2024, ερευνητικά προγράμματα του Πενταγώνου αποσυναρμολόγησαν και αντέγραψαν την τεχνολογία των Shahed, προκειμένου να αναπτύξουν καλύτερες άμυνες απέναντί τους. Τα drones αυτά είχαν ήδη εξαπλωθεί διεθνώς, καθώς το Ιράν τα παρείχε σε συμμάχους και εταίρους — από τη Ρωσία μέχρι τη Χεζμπολάχ.

Κάποια στιγμή όμως, όπως αναφέρουν σε ρεπορτάζ τους οι New York Times, προέκυψε μια απλή ιδέα: αν το όπλο του αντιπάλου είναι τόσο φθηνό και αποτελεσματικό, γιατί να μην το αντιγράψεις;

Έτσι γεννήθηκε το LUCAS — το Low-cost Unmanned Combat Attack System. Πρόκειται για ένα χαμηλού κόστους drone επίθεσης που χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά τις τελευταίες ημέρες σε επιχειρήσεις κατά ιρανικών στόχων, με σκοπό να πλήξει υποδομές και να κορέσει τα συστήματα αεράμυνας της Τεχεράνης.

Το όπλο των 35.000 δολαρίων

Τόσο τα ιρανικά Shahed όσο και το αμερικανικό LUCAS κοστίζουν περίπου 35.000 δολάρια το καθένα — ένα κλάσμα του κόστους των συμβατικών πυραυλικών συστημάτων.

Τα drones αυτά έχουν μήκος περίπου τριών μέτρων και άνοιγμα φτερών λίγο πάνω από δύο μέτρα. Φέρουν εκρηκτική κεφαλή στη μύτη και εκρήγνυνται κατά την πρόσκρουση στον στόχο.

Αφού εισαχθούν οι συντεταγμένες, μπορούν να πετούν αυτόνομα για εκατοντάδες χιλιόμετρα μέχρι να πλήξουν τον στόχο τους.

Η φιλοσοφία τους είναι απλή: να είναι αρκετά φθηνά ώστε να εκτοξεύονται σε μεγάλους αριθμούς.

Με άλλα λόγια, βομβαρδισμοί που παλαιότερα απαιτούσαν ακριβούς πυραύλους μπορούν πλέον να πραγματοποιηθούν με κόστος αντίστοιχο με μερικές δεκάδες αυτοκίνητα.

Πόλεις στο στόχαστρο

Τις τελευταίες ημέρες, τα ιρανικά drones δημιούργησαν ορισμένες από τις πιο σοκαριστικές εικόνες του πολέμου.

Βίντεο που κυκλοφόρησαν στο διαδίκτυο δείχνουν drones να πέφτουν πάνω σε ουρανοξύστες στο Μπαχρέιν και στο Κουβέιτ να πλήττουν ξενοδοχεία στο Ντουμπάι και να προκαλούν εκρήξεις κοντά σε κρίσιμες υποδομές.

Κουβέιτ: Στις φλόγες ο ουρανοξύστης του Οργανισμού Κοινωνικής Ασφάλισης μετά από επίθεση drone – Συγκλονίζει το βίντεο

Σε ορισμένες περιπτώσεις στόχος έγιναν ακόμη και αεροδρόμια ή εγκαταστάσεις υψηλής τεχνολογίας.

Οι επιθέσεις αυτές έχουν και μια δεύτερη διάσταση: δημιουργούν πανικό, παραλύουν τις μεταφορές και προκαλούν σοβαρές οικονομικές επιπτώσεις.

Η αεροπορική κυκλοφορία σε μεγάλο μέρος του Περσικού Κόλπου έχει ήδη διαταραχθεί, ενώ χιλιάδες ταξιδιώτες έχουν εγκλωβιστεί σε αεροδρόμια της περιοχής.

Ένα όπλο δύσκολο να σταματήσει

Παρά την απλότητά τους, τα drones αυτού του τύπου αποτελούν δύσκολο στόχο για τα σύγχρονα συστήματα αεράμυνας.

Πετούν χαμηλά και σχετικά αργά — κάτι που συχνά τα κάνει «αόρατα» για τα ραντάρ που είναι ρυθμισμένα να εντοπίζουν ταχύτερα αντικείμενα, όπως πυραύλους.

Αν τα συστήματα ραντάρ προσαρμοστούν για να τα ανιχνεύουν, υπάρχει ο κίνδυνος να ενεργοποιούνται συνεχώς από ψευδή σήματα, όπως πουλιά ή μικρά αεροσκάφη.

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη μεγαλύτερο όταν εκτοξεύονται μαζικά. Η κατάρριψη ενός drone μπορεί να κοστίσει εκατομμύρια δολάρια, εάν χρησιμοποιηθούν προηγμένοι πύραυλοι αεράμυνας. Αυτό δημιουργεί μια τεράστια οικονομική ασυμμετρία: ο επιτιθέμενος δαπανά λίγα, ενώ ο αμυνόμενος αναγκάζεται να ξοδεύει πολύ περισσότερα.

LIVE: Κόλαση επί γης σε Τεχεράνη, Βηρυτό, στο στόχαστρο του Ιράν το Κουβέιτ – «Η ώρα της αλήθειας πλησιάζει»

Το μάθημα της Ουκρανίας

Η τεχνολογία αυτή δεν εμφανίστηκε ξαφνικά στον πόλεμο με το Ιράν. Στην Ουκρανία, τα drones Shahed χρησιμοποιούνται μαζικά από το 2022 και έχουν γίνει σχεδόν καθημερινό φαινόμενο. Οι επιθέσεις «σμήνους» είναι τόσο συχνές ώστε το drone έχει αποκτήσει ακόμη και δικό του emoji στις εφαρμογές ειδοποίησης αεροπορικών επιδρομών.

Η εμπειρία του πολέμου στην Ουκρανία έχει οδηγήσει σε νέες μεθόδους αντιμετώπισης των drones: από συστήματα ακουστικής ανίχνευσης και κάμερες μέχρι πολυβόλα, ηλεκτρονικά αντίμετρα ή ακόμη και άλλα drones που λειτουργούν ως «κυνηγοί».

Πολλές από αυτές τις τεχνικές μεταφέρονται τώρα στη Μέση Ανατολή.

Η νέα εποχή του πολέμου

Η μεγαλύτερη αλλαγή όμως δεν είναι το ίδιο το drone, αλλά η ταχύτητα με την οποία αναπτύσσονται και προσαρμόζονται τέτοια όπλα.

Το αμερικανικό LUCAS σχεδιάστηκε και μπήκε σε επιχειρησιακή χρήση μέσα σε περίπου 18 μήνες — χρόνος εξαιρετικά μικρός για τα δεδομένα των στρατιωτικών προμηθειών.

Η δυνατότητα ταχείας παραγωγής, η αξιοποίηση εμπορικών τεχνολογιών και η συνεχής αναβάθμιση λογισμικού δείχνουν μια νέα κατεύθυνση για τη στρατιωτική τεχνολογία.

Στο μέλλον, τα drones αυτά θα μπορούσαν να λειτουργούν σε σμήνη μαζί με μαχητικά αεροσκάφη, να συντονίζονται με τεχνητή νοημοσύνη ή να αναβαθμίζονται συνεχώς με νέο λογισμικό.

Το αποτέλεσμα είναι μια βαθιά αλλαγή στη φύση των συγκρούσεων.

Ο πόλεμος δεν θα κρίνεται πλέον μόνο από το ποιος διαθέτει τα πιο εξελιγμένα όπλα, αλλά και από το ποιος μπορεί να καινοτομεί ταχύτερα και να παράγει περισσότερα — και φθηνότερα — όπλα.