Τα μαθήματα πολέμου του Ρούσβελτ που δεν διδάχτηκε ο Τραμπ

Η χρηματοδότηση ενός πολέμου δεν κρίνεται ποτέ αποκλειστικά στα κρατικά ταμεία, αλλά κυρίως στην ικανότητα μιας κυβέρνησης να κινητοποιήσει την κοινωνία. Ενώ η σύγχρονη πολιτική ηγεσία στην Ουάσινγκτον επιλέγει συχνά τον δρόμο των αποσπασματικών δικαιολογιών, αφήνοντας την κοινή γνώμη αποστασιοποιημένη από το κόστος των εξωτερικών συγκρούσεων, η ιστορία διδάσκει μια εντελώς διαφορετική προσέγγιση.

Κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ο Λευκός Οίκος δεν περιορίστηκε σε γραφειοκρατικές αποφάσεις. Αντίθετα, μετέτρεψε τη φορολογική συμμόρφωση και την αγορά πολεμικών ομολόγων σε ύψιστη πράξη πατριωτικού καθήκοντος, επιστρατεύοντας τα ισχυρότερα όπλα της μαζικής κουλτούρας.

Τι είναι αυτό, λοιπόν, που ο Ντόναλντ Τραμπ αρνείται να διδαχθεί από το ιστορικό μάθημα του Φράνκλιν Ρούσβελτ;

Ο Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ουδέποτε επέδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τη διασφάλιση της λαϊκής συναίνεσης όσον αφορά τον πόλεμο στο Ιράν.

Αν και ο Λευκός Οίκος επιστρατεύει σωρεία δικαιολογιών για τη συνεχιζόμενη εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών –σε μια σύγκρουση που μετρά ήδη έξι μήνες, κοστίζει τουλάχιστον 35 δισεκατομμύρια δολάρια και παραμένει σε τέλμα– ελάχιστη προσπάθεια έχει καταβληθεί για την πειστική ενημέρωση της κοινής γνώμης.

Η επιχείρηση, η οποία ξεκίνησε με στόχο την εξάρθρωση του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, μετατράπηκε σε εκστρατεία για τη διατήρηση των Στενών του Ορμούζ ανοιχτών.

Ιστορικά, η πλειονότητα των προέδρων προτάσσει τη διασφάλιση της λαϊκής στήριξης για κάθε στρατιωτική επιχείρηση, αναγνωρίζοντας τις προκλήσεις που συνεπάγεται η εθνική κινητοποίηση.

Ακόμη και υπό τις ευνοϊκότερες συνθήκες, ο πόλεμος αποτελεί μια εξαιρετικά επίπονη και δαπανηρή διαδικασία, όχι μόνο σε ανθρώπινο και οικονομικό επίπεδο, αλλά και επειδή αποσπά πόρους και προσοχή από κρίσιμες εσωτερικές προκλήσεις. Στο μέτωπο του Ιράν, η εξωτερική αυτή εμπλοκή έχει διογκώσει μία από τις μεγαλύτερες ανησυχίες των Αμερικανών πολιτών: το αυξανόμενο κόστος διαβίωσης.

Το ιστορικό παράδειγμα του Φράνκλιν Ρούσβελτ

Ο Πρόεδρος Φράνκλιν Ρούσβελτ, από το 1933 έως τον θάνατό του το 1945, αντιλαμβανόταν ότι η επικράτηση στο δικαστήριο της κοινής γνώμης αποτελούσε συστατικό στοιχείο για την αποτελεσματική διεξαγωγή του πολέμου. Ακόμη και σε μια σύγκρουση με προφανή ηθικό σκοπό για την πλειονότητα των Αμερικανών –την ήττα του ιμπεριαλιστικού φασισμού– ο Λευκός Οίκος κατέβαλλε συστηματική προσπάθεια προκειμένου να αιτιολογήσει την αναγκαιότητα των θυσιών σε κάθε επίπεδο, θωρακίζοντας διαρκώς τη λαϊκή στήριξη. Στην εκστρατεία αυτή επιστρατεύτηκε μέχρι και ο Ντόναλντ Ντακ.

Η προσήλωση στην ιδεολογική και πολιτική νομιμοποίηση του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αποτυπώθηκε ανάγλυφα στην οικονομική πολιτική του Λευκού Οίκου αναφορικά με τη φορολογία και την έκδοση πολεμικών ομολόγων.

Η χρηματοδότηση της πρωτοφανούς κινητοποίησης κατά της Γερμανίας και της Ιαπωνίας απαιτούσε τη συγκέντρωση τεράστιων κεφαλαίων για εξοπλισμούς, μισθοδοσία στρατευμάτων και λειτουργικά έξοδα.

Μέσω των πολεμικών ομολόγων, η κυβέρνηση άντλησε άμεση ρευστότητα δανειζόμενη από τους ίδιους τους πολίτες με την υπόσχεση μακροπρόθεσμης απόδοσης, απορροφώντας ταυτόχρονα το πλεόνασμα χρήματος για τη συγκράτηση του πληθωρισμού. Έχοντας αντιμετωπίσει καθ’ όλη τη δεκαετία του 1930 το ισχυρό απομονωτικό ρεύμα στο Κογκρέσο, ο Ρούσβελτ γνώριζε καλά τις επιφυλάξεις των πολιτών απέναντι σε μακροχρόνιες στρατιωτικές εμπλοκές.

Μετά τις τραυματικές εμπειρίες και την άστατη έκβαση του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, η αμερικανική κοινωνία –οχυρωμένη γεωγραφικά πίσω από δύο ωκεανούς– έπρεπε να πειστεί ότι μια νέα καθολική επιστράτευση και η αγορά των συγκεκριμένων τίτλων ήταν απολύτως αναγκαία.

Η ριζική μεταρρύθμιση του φορολογικού συστήματος

Ο Ρούσβελτ, το Γραφείο Πληροφοριών Πολέμου (Office of War Information, ιδρυθέν το 1942) και οι αρμόδιες υπηρεσίες επιστράτευσαν κάθε διαθέσιμο μέσο για να πείσουν την κοινή γνώμη για τις πολλαπλές πτυχές του πολεμικού σχεδιασμού: τη στρατολόγηση, την εργασία στα εργοστάσια πυρομαχικών, τη διανομή τροφίμων με δελτίο και τον έλεγχο των τιμών. Η χρηματοδότηση των επιχειρήσεων αποτελούσε κορυφαίο ζήτημα.

Πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, φόρο εισοδήματος κατέβαλλε ελάχιστη μερίδα πολιτών. Ενώς το Υπουργείο Οικονομικών εξέδιδε πολεμικά ομόλογα, το Κογκρέσο θέσπισε σύστημα παρακράτησης φόρου στην πηγή, διευκολύνοντας την είσπραξη εσόδων και διευρύνοντας εντυπωσιακά τη φορολογική βάση.

Αν και ο φόρος εισοδήματος θεσμοθετήθηκε στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1913, απέκτησε μαζικό χαρακτήρα μόνο κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, με τον αριθμό των φορολογουμένων να εκτινάσσεται από 4 εκατομμύρια το 1939 σε 43 εκατομμύρια το 1945. Μέχρι τον Ιούνιο του 1943, οι μηνιαίες ομοσπονδιακές αμυντικές δαπάνες άγγιζαν τα 7,7 δισεκατομμύρια δολάρια.

Η επιστράτευση της ποπ κουλτούρας

Προκειμένου να προωθήσει τα πολεμικά ομόλογα και να κάμψει τις αντιδράσεις για την καθιέρωση της μαζικής φορολογίας εισοδήματος, ο Υπουργός Οικονομικών Χένρι Μόργκενθαου Τζούνιορ στράφηκε στην ποπ κουλτούρα. Σε εποχή που το ραδιόφωνο και ο κινηματογράφος αποτελούσαν τα κύρια μέσα ψυχαγωγίας, ο Μόργκενθαου ενέκρινε εκτεταμένη εκστρατεία δημοσίων σχέσεων για τη θωράκιση της κυβερνητικής δημοσιονομικής στρατηγικής. Όπως τεκμηριώνει η νομικός και ακαδημαϊκός Κάρολιν Τζόουνς στη σχετική μελέτη της, το Υπουργείο Οικονομικών συνεργάστηκε στενά με το Γραφείο Πληροφοριών Πολέμου (Office of War Information), συντονίζοντας τη δράση του με κινηματογραφικούς παραγωγούς και διαφημιστικές εταιρείες για τη δημιουργία ταινιών μικρού μήκους και καταχωρίσεων με στόχο την ευαισθητοποίηση των πολιτών.

«Πλήρωσα τον φόρο εισοδήματός μου σήμερα»

Στην εκστρατεία επιστρατεύτηκαν κορυφαίοι δημιουργοί, όπως ο Ίρβινγκ Μπερλίν, συνθέτης του κυβερνητικού μουσικού σλόγκαν «Πλήρωσα τον φόρο εισοδήματός μου σήμερα» (I Paid My Income Tax Today). Το eμβληματικό αυτό κομμάτι πλημμύρισε τους ραδιοφωνικούς σταθμούς και ερμηνεύτηκε σε νυχτερινά κέντρα από τον θρυλικό Ντάνι Κέι, με τους στίχους να αντηχούν: «Είπα στον Θείο Σαμ / “Γέρο-Φόροι, να ‘μαι”… Πλήρωσα τον φόρο εισοδήματός μου σήμερα / Ποτέ ξανά δεν ένιωσα τέτοια περηφάνια / Που στέκομαι στο πλευρό εκατομμυρίων άλλων». Παράλληλα, το The Burns and Allen Show, δημοφιλές ραδιοφωνικό πρόγραμμα με πρωταγωνιστές το παντρεμένο ζευγάρι Τζορτζ Μπερνς και Γκρέισι Άλεν, αφιέρωσε ειδικά επεισόδια όπου η εξόφληση των φόρων και η αγορά ομολόγων αποτελούσαν κεντρικό άξονα της πλοκής.

Ο Ντόναλντ Ντακ

Η εμβληματικότερη, ωστόσο, παραγωγή της καμπάνιας είχε ως πρωταγωνιστή τον δημοφιλή χαρακτήρα κινουμένων σχεδίων Ντόναλντ Ντακ. Ήδη από το 1940, ο Γουόλτ Ντίσνεϊ είχε προσεγγίσει την Ένωση Παραγωγών Κινηματογράφου (Motion Picture Producers Association) και την Εθνική Συμβουλευτική Επιτροπή Άμυνας (National Defense Advisory Commission), προτείνοντας τη δημιουργία φιλμ για τη στήριξη της πολεμικής προσπάθειας. Σκοπός, όπως διακηρύχθηκε στην ταινία του 1942 The New Spirit, ήταν «η εξάλειψη της τυραννίας από τη γη». Η συγκεκριμένη παραγωγή αποτέλεσε μέρος μιας ευρύτερης σειράς ταινιών μικρού μήκους κινουμένων σχετίων της Disney, στην οποία περιλαμβανόταν και το The Spirit of ’43.
Στην ταινία The New Spirit, η οποία ολοκληρώθηκε σε μόλις τέσσερις εβδομάδων και προβλήθηκε σε περισσότερους από 12.000 κινηματογράφους το 1942, μια φωνή από το ραδιόφωνο εξηγεί στον Ντόναλντ ότι η καταβολή των φόρων αποτελεί προνόμιο και όχι απλώς καθήκον. Η φωνή τον προειδοποιεί ότι δεν πρόκειται να παρασημοφορηθεί, αλλά καθιστά σαφές ότι η οικονομική συνεισφορά είναι ζωτικής σημασίας για τη νίκη. Αφού καθοδηγεί τον Ντόναλντ στη συμπλήρωση των εντύπων –όπου συμπεριλαμβάνεται η φοροαπαλλαγή για τα προστατευόμενα μέλη, τους ανιψιούς Χιούι, Ντιούι και Λούι– η πλοκή μεταφέρεται από την Καλιφόρνια στην Ουάσινγκτον. Εκεί παρουσιάζεται η άμεση μετατροπή των φορολογικών εσόδων σε όπλα και πολεμικό υλικό για τη συντριβή της ναζιστικής Γερμανίας. «Οι φόροι θα κρατήσουν όρθια τη δημοκρατία», διακηρύσσει ο αφηγητής, υπογραμμίζοντας την ανάγκη για «φόρους για τη δημοκρατία, φόρους για την ήττα του Άξονα». Οι συγκεκριμένες παραγωγές ταύτιζαν τον πατριωτισμό και τη φορολογική συμμόρφωση με την έννοια της ατομικής θυσίας.

 naftemporiki.gr

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.