Τεχνητή Νοημοσύνη: Γιατί οι νέοι κινδυνεύουν πρώτοι

Για χρόνια η μεγάλη αγωνία γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη αφορούσε κυρίως τους εργαζομένους μεγαλύτερης ηλικίας.

Η κυρίαρχη εικόνα ήταν σχεδόν κινηματογραφική: μηχανές και αλγόριθμοι που αντικαθιστούν σταδιακά ανθρώπους με γκριζαρισμένους κροτάφους και δεκαετίες εμπειρίας.

Όμως η πραγματικότητα που αρχίζει να διαμορφώνεται μοιάζει πολύ διαφορετική — και ίσως πολύ πιο ανησυχητική. Η πρώτη μεγάλη «γενιά θυμάτων» της ΑΙ φαίνεται πως δεν είναι οι παλιοί εργαζόμενοι, αλλά οι νέοι που προσπαθούν να μπουν τώρα στην αγορά εργασίας.

Και ενώ ακόμη δεν υπάρχει μαζική καταστροφή θέσεων εργασίας, όλο και περισσότερες ενδείξεις δείχνουν ότι η τεχνητή νοημοσύνη αρχίζει ήδη να αλλάζει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο οι επιχειρήσεις προσλαμβάνουν, εκπαιδεύουν και αξιολογούν προσωπικό.

Το μεγάλο ερώτημα δεν είναι πλέον αν η ΑΙ θα αλλάξει την εργασία. Αυτό συμβαίνει ήδη. Το ερώτημα είναι πόσο βίαιη θα είναι αυτή η μετάβαση.

Οι junior θέσεις πρώτες στο στόχαστρο

Σύμφωνα με ανάλυση του Fortune, οι επιχειρήσεις αρχίζουν να μεταβάλλουν αισθητά τη σύνθεση του εργατικού τους δυναμικού εξαιτίας της ΑΙ.

Έρευνα της Oliver Wyman δείχνει ότι πάνω από το 40% των CEOs σχεδιάζουν να μειώσουν τις junior θέσεις μέσα στα επόμενα ένα έως δύο χρόνια, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση σε εργαζομένους μεσαίου και ανώτερου επιπέδου εμπειρίας. Μόλις το 17% δηλώνει ότι σκοπεύει να αυξήσει τις θέσεις εισαγωγικού επιπέδου.

Το στοιχείο αυτό θεωρείται εξαιρετικά σημαντικό, καθώς αντιστρέφει πλήρως την εικόνα που υπήρχε μόλις πριν από έναν χρόνο. Και η εξήγηση βρίσκεται στις ίδιες τις δυνατότητες των νέων συστημάτων ΑΙ.

Όπως σημειώνει το Fortune, τα λεγόμενα AI agents μπορούν ήδη να εκτελούν καθήκοντα που μέχρι πρόσφατα αναλάμβαναν νεότεροι εργαζόμενοι: από συγγραφή κώδικα σε επίπεδο junior developer έως αξιολόγηση εμπορικών leads και διαχείριση βασικών διοικητικών εργασιών.

Αυτό που δεν μπορούν ακόμη να κάνουν αποτελεσματικά είναι οι σύνθετες κρίσεις, η στρατηγική σκέψη και η εμπειρική λήψη αποφάσεων που αποκτά κάποιος μέσα από χρόνια εργασίας.

«Οι εταιρείες ζητούν πλέον ανθρώπους που έχουν ήδη λύσει προβλήματα στο παρελθόν», εξηγεί στο Fortune ο σύμβουλος εργασιακών θεμάτων Ράβιν Τζεσουθάσαν. «Η εμπειρία, η κρίση και η δυνατότητα διαχείρισης σύνθετων καταστάσεων αποκτούν μεγαλύτερη αξία».

Η γενιά που ίσως δεν προλάβει και η μεγάλη παγίδα

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η μετατόπιση μπορεί να δημιουργήσει μια εξαιρετικά επικίνδυνη μακροπρόθεσμη παγίδα.

Εάν οι εταιρείες περιορίσουν δραστικά τις προσλήψεις νέων εργαζομένων, τότε σε λίγα χρόνια θα βρεθούν αντιμέτωπες με έλλειψη έμπειρων στελεχών — ακριβώς επειδή δεν θα έχουν υπάρξει αρκετοί άνθρωποι που να πέρασαν από το στάδιο της εκπαίδευσης και της επαγγελματικής ωρίμανσης.

Η ίδια η Oliver Wyman προειδοποιεί για αυτό το παράδοξο: για να υπάρξουν στο μέλλον managers που θα επιβλέπουν «agentic workforces», δηλαδή υβριδικά σχήματα ανθρώπων και ΑΙ, πρέπει πρώτα να υπάρξουν εργαζόμενοι που θα μάθουν τη δουλειά από την αρχή.

Κάποιες εταιρείες φαίνεται πως το αντιλαμβάνονται ήδη. Η IBM ανακοίνωσε φέτος ότι σκοπεύει να τριπλασιάσει τις entry-level προσλήψεις στις ΗΠΑ και να ξαναγράψει τις περιγραφές θέσεων εργασίας για την εποχή της ΑΙ.

Ωστόσο, όπως επισημαίνει το Fortune, η IBM μοιάζει μάλλον εξαίρεση.

Έρευνα του Stanford έδειξε ότι οι νεότεροι εργαζόμενοι είχαν 16% περισσότερες πιθανότητες να χάσουν τη δουλειά τους σε επαγγέλματα με υψηλή έκθεση στην ΑΙ.

Ο Economist βλέπει κάτι πολύ μεγαλύτερο

Αν το Fortune περιγράφει την πρώτη μεγάλη αλλαγή στην αγορά εργασίας, ο Economist προχωρά ένα βήμα παραπέρα: προειδοποιεί ότι η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να εξελιχθεί σε κοινωνικό και πολιτικό σοκ αντίστοιχο μεγάλων ιστορικών ανατροπών.

Το βρετανικό περιοδικό σημειώνει ότι ακόμη δεν υπάρχουν στοιχεία μαζικής καταστροφής θέσεων εργασίας. Η απασχόληση στις ανεπτυγμένες οικονομίες παραμένει κοντά σε ιστορικά υψηλά επίπεδα.

Όμως η ταχύτητα με την οποία εξελίσσεται η τεχνολογία ανησυχεί ολοένα περισσότερο οικονομολόγους και κυβερνήσεις.

«Θα ήταν επιπόλαιο να απορρίψει κανείς τους φόβους», σημειώνει χαρακτηριστικά ο Economist, υπογραμμίζοντας ότι τα σημερινά μοντέλα ΑΙ είναι ήδη πολύ ισχυρότερα από ό,τι προβλεπόταν μόλις πριν από έναν χρόνο.

Το περιοδικό περιγράφει ένα πιθανό μέλλον όπου:

• η παραγωγικότητα εκτοξεύεται,
• τα κέρδη συγκεντρώνονται σε λίγες εταιρείες ΑΙ,
• και όλο και μεγαλύτερο κομμάτι της οικονομικής ισχύος μεταφέρεται από την εργασία στο κεφάλαιο.

Σε ένα τέτοιο σενάριο, προειδοποιεί, οι άνθρωποι κινδυνεύουν να γίνουν οικονομικά «μη απαραίτητοι», όπως συνέβη με τα άλογα μετά την εξάπλωση του αυτοκινήτου.

Από το εργασιακό άγχος στην κοινωνική έκρηξη

Η μεγαλύτερη ανησυχία του Economist δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι πολιτική.

Το περιοδικό θυμίζει ότι ακόμη και σχετικά περιορισμένες οικονομικές αναταράξεις μπορούν να προκαλέσουν τεράστιες πολιτικές συνέπειες. Ως παράδειγμα αναφέρει το λεγόμενο «China shock», την απώλεια περίπου 2 εκατομμυρίων αμερικανικών θέσεων εργασίας μετά την είσοδο της Κίνας στο παγκόσμιο εμπορικό σύστημα — εξέλιξη που πολλοί αναλυτές συνδέουν με την άνοδο του Ντόναλντ Τραμπ και τον νέο αμερικανικό προστατευτισμό.

Η διαφορά τώρα, σημειώνει ο Economist, είναι ότι η ΑΙ απειλεί κυρίως λευκά κολάρα: προγραμματιστές, αναλυτές, διοικητικά στελέχη, εργαζομένους γραφείου με ισχυρότερη πολιτική και κοινωνική επιρροή από τους βιομηχανικούς εργάτες του παρελθόντος.

Ακόμη και περιορισμένες απολύσεις, επομένως, θα μπορούσαν να πυροδοτήσουν ισχυρές κοινωνικές αντιδράσεις απέναντι στην ίδια την τεχνολογία.

Τα οφέλη και το αναγκαίο δίχτυ ασφαλείας

Για τον Economist, οι κυβερνήσεις δεν πρέπει να περιμένουν να ξεσπάσει η κρίση για να δράσουν.

Το περιοδικό απορρίπτει την ιδέα φρεναρίσματος της τεχνολογίας, τονίζοντας ότι η ΑΙ μπορεί να φέρει τεράστια οφέλη:

• στην ιατρική,
• στην επιστήμη,
• στην αντιμετώπιση της φτώχειας,
• και στην παραγωγικότητα.

Προειδοποιεί, όμως, ότι χωρίς νέα κοινωνικά και φορολογικά εργαλεία, τα οφέλη αυτά ίσως συγκεντρωθούν σε ελάχιστους.

Γι’ αυτό προτείνει:

• νέες μορφές φορολόγησης υπερκερδών,
• ισχυρότερους φόρους κληρονομιάς,
• πολιτικές επανεκπαίδευσης εργαζομένων,
• ακόμη και μοντέλα «κοινωνικού μερίσματος» από τα κέρδη της ΑΙ.

Το βασικό μήνυμα του Economist είναι σαφές: η «αποκάλυψη» στην αγορά εργασίας δεν έχει φτάσει ακόμη. Όμως αν οι κυβερνήσεις περιμένουν πρώτα να εμφανιστούν αδιάσειστα στοιχεία κοινωνικής κατάρρευσης, τότε θα είναι ήδη αργά.

Και ίσως αυτό είναι το πιο ανησυχητικό στοιχείο της νέας εποχής της τεχνητής νοημοσύνης: ότι η μεγάλη αλλαγή μπορεί να ξεκινά αθόρυβα — με μερικές λιγότερες junior θέσεις εργασίας — αλλά να καταλήξει να αλλάξει ολόκληρη την κοινωνική ισορροπία πάνω στην οποία στηρίχθηκε η σύγχρονη οικονομία.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.