Θα δώσει ο Τραμπ F-35 στον Ερντογάν; Η κριτική εντός ΗΠΑ ενόψει της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ

Οι εξοπλιστικές επιδιώξεις της Τουρκίας, καθώς και οι προνομιακές σχέσεις του Ντόναλντ Τραμπ με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, παράλληλα με τα οφέλη που μπορεί να σημαίνουν για την Άγκυρα, κυριαρχούν στο διεθνή Τύπο, λίγο πριν την έναρξη της Συνόδου Κορυφής του ΝΑΤΟ.

Ο Ερντογάν περιμένει τον Τραμπ στην έδρα του, με το ερώτημα να είναι ποια θα είναι τα δώρα και οι εκπλήξεις που θα επιφυλάξει ο αμερικανός πρόεδρος στον τούρκο ομόλογο του. Με τη συζήτηση για το τι θα μπορούσε να σημαίνει αυτό για τα F-35 να είναι ψηλά στην ατζέντα.

Σε αυτή τη βάση γίνονται και οι συζητήσεις στην Αθήνα για τον καθορισμό της πολιτικής γραμμής που θα πρέπει να επιλεγεί απο τον Κυριάκο Μητσοτάκη, αναλόγως των δηλώσεων Τραμπ.

Θα επιλύσει η επίσκεψη Τραμπ στην Άγκυρα το θέμα των F-35;

Όπως επισημαίνει το AFP η επίσκεψη του αμερικανού προέδρου στην Άγκυρα για τη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να βοηθήσει στη διασφάλιση της απόκτησης δεκάδων κινητήρων F110 για μαχητικά αεροσκάφη από την Τουρκία, αλλά δεν θα επιλύσει τη διαμάχη για τα F-35 που έχει επιδεινώσει τις σχέσεις των δύο χωρών, αναφέρουν αναλυτές.

Υπενθυμίζεται ότι τον περασμένο μήνα, ο Trump υποσχέθηκε να κάνει τον Erdogan «πολύ χαρούμενο», όταν ρωτήθηκε σχετικά με την πρόθεση της Τουρκίας να εξασφαλίσει τους κινητήρες F110 και να γίνει εκ νέου δεκτή στο πρόγραμμα των μαχητικών αεροσκαφών F-35.

Με αναλυτές να εκτιμούν ότι αυτό πιθανότατα θα σήμαινε την αποδέσμευση των κινητήρων για μαχητικά αεροσκάφη που επιθυμεί να χρησιμοποιήσει η Τουρκία στο εμβληματικό της πρόγραμμα για το μαχητικό stealth KAAN.

«Πράσινο φως» για τα ΚΑΑΝ

Κατά τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα και την επίσκεψη Τραμπ στην τουρκική πρωτεύουσα αναμένεται η κυβέρνηση των ΗΠΑ να δώσει το «πράσινο φως» για την έγκριση μιας πρώτης παρτίδας περίπου 40 κινητήρων F110. Οι κινητήρες αυτοί είναι απολύτως απαραίτητοι για την παραγωγή πρόσθετων πλατφορμών του τουρκικού μαχητικού stealth πέμπτης γενιάς KAAN (το οποίο αναπτύσσει η TAI για την αντικατάσταση των F-16).

Παρά την επίσημη ρητορική της Άγκυρας περί «εξολοκλήρου εγχώριας παραγωγής», ο Υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν και ο Υπουργός Άμυνας Γιασάρ έχουν παραδεχθεί ότι το εγχώριο πρόγραμμα ανάπτυξης κινητήρα βρίσκεται ακόμη σε προκαταρκτικό στάδιο. Η Τουρκία, έχοντας παραλάβει 10 κινητήρες, βρίσκεται σε διαπραγματεύσεις για την απόκτηση ακόμη 80, οι οποίοι τελούν υπό την έγκριση του αμερικανικού Κογκρέσου.

Ισχύουν οι κυρώσεις για τα F-35

Μία τέτοια κίνηση παραχώρησης κινητήρων για τα ΚΑΑΝ στην Άγκυρα δεν ανησυχεί την Αθήνα, από τη στιγμή που η πολιτική έγκριση για τους κινητήρες και τα F-35 παραμένει βαλτωμένη λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400 από την Τουρκία το 2017, γεγονός που οδήγησε στην αποπομπή της από το πρόγραμμα των F-35 (2019) και την επιβολή κυρώσεων CAATSA (2020).

Οι κινητήρες αεροσκαφών F-110, τους οποίους επιδιώκει να αγοράσει η Τουρκία, προορίζονται για τον εξοπλισμό των εγχώριας παραγωγής μαχητικών αεροσκαφών KAAN. Το Υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ προέβη την περασμένη εβδομάδα σε ενέργειες για την υλοποίηση των εν λόγω πωλήσεων, αποστέλλοντας σε κορυφαίους νομοθέτες ειδοποίηση περί του σχεδιασμού του να παρακάμψει το Κογκρέσο, προκειμένου να προχωρήσει η πώληση των κινητήρων στην Άγκυρα, αξίας άνω των 700 εκατομμυρίων δολαρίων, σύμφωνα με δύο πηγές που μίλησαν στο ΑΡ διατηρώντας την ανωνυμία τους.

Παρότι ο Πρόεδρος Trump έχει τη δυνατότητα με εκτελεστική απόφαση να άρει τον αποκλεισμό από τα F-35, η πλήρης άρση των κυρώσεων CAATSA απαιτεί νομοθετική πράξη του Κογκρέσου. Για να συμβεί αυτό, η Άγκυρα πρέπει να απομακρύνει τους S-400, κάτι που προϋποθέτει την έγκριση της Μόσχας – προκειμένου να καταστεί δυνατό η Τουρκία να τους πουλήσει σε τρίτη χώρα – και αποκλείει την επιστροφή τους στη Ρωσία.

Αναλυτές, όπως ο Μάθιου Μπράιζα (πρώην Αμερικανός απεσταλμένος και πρώην ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου και του Στέιτ Ντιπάρτμεντ), σημειώνουν, σύμφωνα με το AFP, ότι μια τέτοια κίνηση από πλευράς Τραμπ θα απαιτούσε μεγάλο πολιτικό κεφάλαιο και θα είχε υψηλό κόστος ενόψει των ενδιάμεσων αμερικανικών εκλογών, λόγω των πιέσεων από την ελληνική και αρμενική διασπορά στις ΗΠΑ.

Σκληρή κριτική στον Τραμπ

Την ίδια στιγμή κριτική στην διοίκηση Τραμπ για το ενδεχόμενο πώλησης F-35 στην Τουρκία υπό το πρίσμα της κατοχής των ρωσικών S-400, ασκεί η εφημερίδα Wall Street Journal.

Σε άρθρο γνώμης της η WSJ (Will Trump Sell Out the F-35?) τονίζει ότι μια ενδεχόμενη πώληση των F-35 στην Τουρκία θα μπορούσε να προσφέρει στη Ρωσία και την Κίνα πρόσβαση στην αμερικανική τεχνολογία.

Η κυβέρνηση Trump ορθώς υποστηρίζει ότι η Αμερική χρειάζεται φίλους, οι οποίοι έχουν επίγνωση των συσσωρευμένων απειλών παγκοσμίως και είναι προετοιμασμένοι να αμυνθούν. Ωστόσο, μια δοκιμασία ειλικρίνειας επίκειται στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ.

Με την WSJ να αντιτάσσει στην αμερικανική ρητορική ότι οι «σύμμαχοι-πρότυπα»—για να δανειστούμε τη φράση της κυβέρνησης—δεν αγοράζουν ρωσικά συστήματα αεράμυνας.

Τα F-35 θα έπρεπε να είναι εκτός συζήτησης

Σύμφωνα μάλιστα με το άρθρο το κορυφαίο μαχητικό αεροσκάφος της Αμερικής θα έπρεπε να είναι εκτός συζήτησης για την Άγκυρα, ενόσω η ίδια έχει στην κατοχή της το αντιπυραυλικό σύστημα S-400. Η πρώτη κυβέρνηση Τραμπ έπραξε ορθώς όταν απέβαλε την Τουρκία από το πρόγραμμα των F-35, όταν εκείνη αγόρασε τους S-400 το 2019. Το Πεντάγωνο επί Τραμπ είχε δηλώσει τότε ότι είχε προσφέρει τα αμυντικά συστήματα Patriot στην Τουρκία και είχε προειδοποιήσει επανειλημμένα την Άγκυρα.

Για τους αμερικανούς αναλυτές που αντιτάσσονται στην πώληση είναι σαφές ότι συνύπαρξη και λειτουργία των δύο συστημάτων θα ισοδυναμούσε με την παροχή της δυνατότητας στον Πούτιν να διεξάγει ασκήσεις σκοποβολής εις βάρος των πιλότων του ελεύθερου κόσμου.

«Η κατοχή τόσο του S-400 όσο και του F-35 από την Τουρκία είναι εξαιρετικά επικίνδυνη», όπως εξήγησε πέρυσι το Foundation for Defense of Democracies, «διότι η λειτουργία των δύο συστημάτων σε κοντινή απόσταση ή η δικτύωσή τους θα μπορούσε να παράσχει στη Μόσχα πολύτιμες πληροφορίες».

Η τεχνολογία που κυριάρχησε πάνω από το Ιράν

Τονίζουν δε ότι η τεχνολογία απόκρυψης (stealth) και οι αισθητήρες του F-35 αποτελούν τον βασικό λόγο για τον οποίο οι ΗΠΑ και το Ισραήλ κυριάρχησαν στους αιθέρες πάνω από το Ιράν κατά τη διάρκεια των επιχειρήσεων Epic Fury και Midnight Hammer.

Το διακύβευμα της αποκρυπτογράφησης της τεχνολογίας του F-35 είναι ιδιαίτερα κρίσιμο, δεδομένου ότι η Ρωσία συνεργάζεται με την Κίνα και το Ιράν σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό με τις ΗΠΑ. Ο στρατιωτικός στρατηγικός αναλυτής Mick Ryan αναφέρει ότι οι κακόβουλοι δρώντες του πλανήτη έχουν σχηματίσει ένα «νέο μπλοκ μάθησης και προσαρμογής αντιπάλων», προκειμένου να αφομοιώσουν συλλογικά τα διδάγματα του πολέμου από την Ουκρανία και τη Μέση Ανατολή.

Είναι σαφές άλλωστε ότι η Τουρκία καραδοκεί στο στρατηγικό υπόβαθρο του πολέμου με το Ιράν και επιθυμεί να εκμεταλλευτεί οποιοδήποτε κενό εξουσίας αφήσει πίσω της μια αποδυναμωμένη Τεχεράνη, κάτι έναντι του οποίου οι ΗΠΑ θα πρέπει να θωρακιστούν, σύμφνωα με την WSJ, που θεωρεί ότι οι ΗΠΑ μπορούν εναλλακτικά να προσφέρουν στην Άγκυρα αεροσκάφη F-16 και άλλο εξοπλισμό.

Θα έστελνε λάθος μήνυμα

Θεωρείται μάλιστα ότι η πώληση των F-35 στην Τουρκία θα τροφοδοτούσε τον ευρωπαϊκό κυνισμό ότι ο Τραμπ ενδιαφέρεται λιγότερο για τις αμυντικές δαπάνες της Ευρώπης και περισσότερο για την ικανοποίηση ανελεύθερων ισχυρών ανδρών, τους οποίους θεωρεί φίλους του.

Ενώ σημειώνεται πως ούτε το Κογκρέσο θα αντιμετωπίσει θετικά την πώληση.

Υπέρ της πώλησης τον F-35 στην Τουρκία εργάσζεται ο αμερικανός πρέσβης στην Άγκυρα Τομ Μπάρακ.

Η Αθήνα θα πρέπει να απαντήσει

Για την Αθήνα όπως σημειώνουν υψηλόβαθμες διπλωματικές πηγές δεν υπάρχει δίλημμα. Είναι σαφές ότι η Τουρκία κάποια στιγμή θα αγοράσει F-35, όχι ότι θα επιστρέψει στο πρόγραμμα συμπαραγωγής, που είναι τελείως διαφορετικό. Ωστόσο όπως τονίζουν η ελληνική πλευρά θα πρέπει να διεκδικήσει και να εξασφαλίσει το πλεονέκτημα του να προηγείται από την Άγκυρα σε αμυντική τεχνολογία από της ΗΠΑ. Και αυτό θα πρέπει να είναι αδιαπραγμάτευτο.

Ωστόσο επισημαίνουν πως αν υπάρξουν ανακοινώσεις σε αυτή τη Σύνοδο Κορυφής, η Αθήνα θα πρέπει να ασκήσει διά του πρωθυπουργού σκληρή κριτική και να μην μείνει σε μία άνευρη διατήρηση ισορροπιών, αλλά να υπογραμμίσει τι έχει δώσει η Ελλάδα στις ΗΠΑ και τι περιμένει, καθώς και τους κινδύνους που αντιμετωπίζει η χώρα από την Τουρκία.