«…Θέατρο χωρίς πολιτικό πυρήνα, είναι νεκρό θέατρο…»

© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη

Το μνημειώδες έργο του Χένρικ Ίψεν, «Εχθρός του λαού», σε διασκευή και σκηνοθεσία του εμβληματικού Γερμανού σκηνοθέτη Τόμας Όστερμάιερ ανεβαίνει στο Θέατρο Κνωσός [Κνωσού 11, πλατεία Αμερικής].

Ηθική ευθύνη ή οικονομικά συμφέροντα, διαφάνεια ή απόκρυψη της αλήθειας; Ως ευσυνείδητος επιστήμονας,  ο γιατρός Στόκμαν, που πρώτος υποστήριξε ότι η πόλη του μπορούσε να γίνει μια υποδειγματική λουτρόπολη, δεν θα διστάσει να αποκαλύψει δημοσίως ότι τα ιαματικά λουτρά αποδείχτηκαν μολυσμένα: αντιμέτωπος με τον δήμαρχο αδερφό του και την ιδιοτέλεια των συμπολιτών του, θα γίνει «εχθρός του λαού». Συνδυάζοντας τη σκηνική τόλμη και αρτιότητα με την κοινωνική ευαισθησία, ο Τόμας Όστερμάιερ δίνει σημερινή διάσταση στα ιψενικά ερωτήματα.

Ο ηθοποιός της παράστασης Στέλιος Δημόπουλος μίλησε μαζί μας.

«Εχθρός του Λαού»· αν σκεφτούμε και τα «Ανεξάρτητα Κράτη»,  συμμετέχετε, φέτος, σε παραστάσεις με πολιτικό και κοινωνικό φορτίο. Είναι συνειδητή επιλογή ή προκύπτει μέσα από τις συνεργασίες σας;           
«Απολύτως συνειδητή. Θέατρο χωρίς πολιτικό πυρήνα, είναι νεκρό θέατρο. Η οργανική αποστολή του θεάτρου είναι να αμφισβητεί, να αφυπνίζει και να κονιορτοποιεί τις νόρμες. Το θέατρο στο οποίο πιστεύω εγώ, τουλάχιστον. Το punk θέατρο».

Πώς ήταν η συνεργασία σας με τον Τόμας Οστερμάιερ και πώς σας καθοδήγησε ώστε να προσεγγίσετε τον ρόλο του Χόβσταντ στον «Εχθρό του Λαού»; 
«Ο Οστερμάιερ είναι ο επιδραστικότερος δάσκαλος που βρέθηκε στο διάβα μου, μέχρι σήμερα. Η συνεργασία μαζί του ήταν τόσο τρισδιάστατη και πολυμορφική, που ακόμη εκπλήσσομαι με το πόσα πνευματικά αυγά επώασε κατά τη διάρκεια των προβών και ποιο θα είναι το ίμπακτ τους μακροπρόθεσμα. Ο Οστερμάιερ δεν ασχολήθηκε μόνο με μια παράσταση. Τον ενδιέφερε ο ηθοποιός να βγει έξω και να ζήσει για να μπορεί να ξέρει για τι στο διάολο μιλάει. Τον ενδιέφερε, εκτός από το να εκτελείς έναν ρόλο με ακρίβεια, το να μπορείς να χαλαρώνεις και να απολαμβάνεις τη διαδικασία της μεταμόρφωσης. Τον Οστερμάιερ τον ενδιέφερε γιατί κάνεις αυτό που κάνεις και ποια είναι η πολιτική του διάσταση. Έφυγε, και ακόμη αφομοιώνω τα μαθήματα που άφησε πίσω του».

Ο ρόλος σας κινείται ανάμεσα στη σύγκρουση και τη σιωπή. Ποιο ήταν το πιο δύσκολο σημείο στο να ισορροπήσετε ανάμεσα στην προσωπική σας αλήθεια και στη δραματουργική λειτουργία του χαρακτήρα;           
«Ο Χόβσταντ είναι ένας χαρακτήρας που περνάει από το φως στο σκοτάδι. Είναι ο άνθρωπος που φοβάται. Ο άνθρωπος που δεν καταφέρνει να υπερβεί τον εαυτό του. Ο άνθρωπος που θα μπορούσε να αλλά δεν. Γι’ αυτό και ο Χόβσταντ είναι κάτι πολύ περισσότερο από ένας αρνητικός/σκοτεινός χαρακτήρας. Είναι τόσο πραγματικός γιατί μας θυμίζει όλες μας τις αποτυχίες, όλες εκείνες τις φορές που θα μπορούσαμε και καλύτερα και δε βρήκαμε το θάρρος. Το πιο δύσκολο κομμάτι του Χόβσταντ έχει να κάνει με την έμφυτη τάση μου να αντιστέκομαι αντί να ενδίδω. Και κάθε βράδυ,  αυτός ο Χόβσταντ με αναγκάζει να ενδίδω».

Ο Τόμας Οστερμάιερ δημιουργεί παραστάσεις αιχμηρές, που δεν χαϊδεύουν τον θεατή. Ποια είναι η ανταπόκριση του κοινού στο Θέατρο Κνωσός;     
«Ζούμε το τέλος του κόσμου. Αν το κοινό είναι μια μικροκλίμακα της κοινωνίας, το κοινό πρέπει να αρχίζει να ξυπνάει. Γενικά, σε μια εποχή που κάνει μπέιμπι σίτινγκ, απονευρώνει, υπνωτίζει και αποθεώνει την ηλιθιότητα και τον πνευματικό τρωγλοδυτισμό,  το κοινό δεν υπάρχει λόγος να το χαϊδεύει, πλέο,ν κανείς. Το κοινό ανταποκρίνεται άλλοτε με σοφία και άλλοτε όχι».

Ο «Εχθρός του Λαού» μιλά για την τυραννία της πλειοψηφίας. Σήμερα, πιστεύετε ότι η κοινωνία φοβάται περισσότερο την αλήθεια ή εκείνους που τη λένε;
«Για την ακρίβεια,  ο εχθρός του λαού μιλάει για το πόσο εύκολα χειραγωγούνται οι μάζες και το πόσο εύκολο είναι να επηρεάσεις το συλλογικό υποσυνείδητο. Ο Ίψεν είχε πρόβλημα με την έννοια της πλειοψηφίας, όχι γιατί δεν πίστευε ότι εκεί στηρίζεται η αρχή της δημοκρατίας, αλλά, διότι θεωρούσε ότι εφόσον τα ΜΜΕ μπορούν πανεύκολα χρησιμοποιώντας τη δύναμη τους να τρομοκρατήσουν, να υποκινήσουν και να σμιλεύσουν τη γνώμη και τη θέση των μη εκπαιδευμένων και χειραφετημένων μαζών, αυτό αυτομάτως οδηγούσε σε μανιπιουλάρισμα του αποτελέσματος. Μίλησε, λοιπόν, για κάτι κίβδηλο και καρκινικό στην καρδιά του δημοκρατικού σώματος».

Κοιτώντας τη μέχρι τώρα πορεία σας, θεωρείτε ότι το ελληνικό θέατρο μπορεί ακόμα να λειτουργήσει ως χώρος πολιτικής παρέμβασης και αφύπνισης ή έχει περιοριστεί σε ασφαλείς ζώνες;         
«Ναι, το πιστεύω. Το ελληνικό θέατρο μπορεί και καλύτερα».

Ταυτότητα Παράστασης

«Εχθρός του Λαού» του Χένρικ Ίψεν
Διασκευή: Florian Borchmeyer & Thomas Ostermeier

Σκηνοθεσία: Thomas Ostermeier

Μια παραγωγή της Schaubühne Berlin

Σε συνεργασία με το Θέατρο του Νέου Κόσμου

Ερμηνεύουν: Κωνσταντίνος Μπιμπής, Μιχάλης Οικονόμου, Λένα Παπαληγούρα, Ιερώνυμος Καλετσάνος, Στέλιος Δημόπουλος, Άλκηστις Ζιρώ, Ιάσονας Άλυ

ΕΙΣΙΤΗΡΙΑ