Θύμα του πολέμου στο Ιράν και τα φιστίκια εν μέσω «τρέλας» για σοκολάτα Ντουμπάι

Είναι μία ακόμη εμπορική παρενέργεια του πόλεμου στο Ιράν.

Οι τιμές των φιστικιών έχουν εκτοξευθεί στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων ετών, γεγονός που ακουμπά και τη μεγαλύτερη οικογένεια των  προϊόντων σοκολάτας Ντουμπάι, βάση των οποίων είναι ο πράσινος καρπός των συγκεκριμένων φιστικιών.

Το Ιράν είναι ένας από τους μεγαλύτερους παραγωγούς στον κόσμο κελυφωτών φιστικιών (pistachio)

Στο Ιράν παράγεται περίπου το ένα πέμπτο της παγκόσμιας παραγωγής pistachio και σε ορισμένα χρόνια  αναμένεται να αποτελεί έως και το 25-30% των παγκόσμιων εξαγωγών σε ορισμένα χρόνια, σύμφωνα με το Υπουργείο Γεωργίας των ΗΠΑ.

Έμποροι αναφέρουν ότι η μεταφορά της σοδειάς της χώρας έχει γίνει πολύ πιο δύσκολη, καθώς ο πόλεμος ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν διαταράσσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες στη Μέση Ανατολή.

Τζόγος

«Είναι σαν τζόγος, δεν ξέρουμε σε ποια τιμή να πουλήσουμε», λέει ο CEO της εταιρίας Borna Foods (Λονδίνο).

Οι τιμές των φιστικιών έφτασαν περίπου τα 4,57 δολάρια ανά λίβρα τον Μάρτιο, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2018.

Η ζήτηση για φιστίκια έχει ενισχυθεί εν μέρει από τη διεθνή μόδα της «σοκολάτας Ντουμπάι» —μπάρες γεμισμένες με κρέμα φιστικιού και κάτι σαν φύλλο κανταΐφι- γεγονός που οδήγησε σε ευρύτερη άνθηση προϊόντων με γεύση φιστικιού.

Η προσφορά ήταν πάντως περιορισμένη και πριν από τη σύγκρουση. Οι σοδειές του 2025 σε μεγάλες παραγωγικές χώρες, όπως οι ΗΠΑ, η Τουρκία και το Ιράν, ήταν χαμηλότερες των προσδοκιών, με την παραγωγή του Ιράν να πλήττεται και από ξηρασία.

Οι εξαγωγές του Ιράν επηρεάζονταν ήδη από τις κυρώσεις και τις εσωτερικές αναταραχές.

Ακόμη και το περιοδικό μπλακ άουτ στο διαδίκτυο δυσχέραιναν την επικοινωνία των εξαγωγέων με διεθνείς αγοραστές, επιβραδύνοντας τη ροή εμπορευμάτων ακόμη και πριν ξεκινήσουν οι συγκρούσεις.

«Είναι δύσκολο να μιλήσουμε με προμηθευτές στο Ιράν, καθώς το ίντερνετ έχει διακοπεί. Δεν μπορούν να απαντήσουν σε email», λέει ο διευθύνων σύμβουλος της Borna Foods.

Ο πόλεμος επιδείνωσε περαιτέρω την κατάσταση. Ναυτιλιακές εταιρείες ακύρωσαν ή άλλαξαν δρομολόγια, προκαλώντας καθυστερήσεις και αύξηση κόστους. Οι αποστολές φιστικιών προς βασικές αγορές, όπως η Μέση Ανατολή και η Ινδία, έχουν διαταραχθεί.

Η Μέση Ανατολή διαδραματίζει κεντρικό ρόλο στο εμπόριο φιστικιών, όχι μόνο ως σημαντικός καταναλωτής αλλά και ως κόμβος διαμετακόμισης. Μεγάλες ποσότητες ιρανικών φιστικιών περνούν συνήθως μέσω χωρών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και η Τουρκία πριν φτάσουν στους τελικούς αγοραστές.

«Υπάρχει αυξημένη αβεβαιότητα σχετικά με το πόσο ιρανικό προϊόν θα φτάσει τελικά στις διεθνείς αγορές αν συνεχιστεί η σύγκρουση», είπε ο Moss.

Η Borna Foods αντλεί περίπου το 95% του κύκλου εργασιών της από τα φιστίκια, εισάγει προϊόντα από την Καλιφόρνια, την Ισπανία, την Τουρκία και το Ιράν και τα προμηθεύει σε βιομηχανίες τροφίμων για χρήση σε προϊόντα όπως βούτυρα ξηρών καρπών και παγωτά. Οι τιμές εισαγωγής στο Ηνωμένο Βασίλειο έχουν αυξηθεί «σημαντικά», από περίπου 16 λίρες το κιλό πριν τον πόλεμο σε περίπου 18,50.

Δύσκολες οι εναλλακτικές

Οι αγοραστές στρέφονται σε εναλλακτικούς προμηθευτές, κυρίως στις ΗΠΑ, που αντιπροσωπεύουν περίπου το 40% της παγκόσμιας παραγωγής. Ωστόσο, οι Αμερικανοί εξαγωγείς έχουν ήδη διαθέσει το μεγαλύτερο μέρος της παραγωγής τους.

«Προσπαθούμε να αντικαταστήσουμε το ιρανικό φιστίκι με άλλες προελεύσεις, αλλά υπάρχει πρόβλημα», λένε καθώς «τα ιρανικά φιστίκια έχουν υψηλότερη περιεκτικότητα σε λάδι, κάτι που κάνει μεγάλη διαφορά στη γεύση.

Το αντίστοιχο αμερικανικό φιστίκι ξεραίνεται και καίγεται στον φούρνο και έτσι η αναζήτηση εναλλακτικών αρχίζει ήδη να επηρεάζει τις τιμές, με αυξήσεις να καταγράφονται και σε ορισμένες αγορές της Μέσης Ανατολής και της Ινδίας.

Με πληροφορίες από Financial Times