Τι εκτινάσσει το κόστος δανεισμού και ξυπνά μνήμες του 2008

Χρέη, ελλείμματα, πετρέλαιο και πληθωρισμός συνθέτουν ένα εκρηκτικό μείγμα. Αυτή τη φορά, όμως, υπάρχει και ένας απρόσμενος ανταγωνιστής για το παγκόσμιο χρήμα: η τεράστια μηχανή δανεισμού που τροφοδοτεί την κούρσα της τεχνητής νοημοσύνης.

Κάτι πολύ μεγάλο συμβαίνει στην αγορά που αποτελεί το θεμέλιο ολόκληρου του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος – αυτή των ομολόγων. Από τη Νέα Υόρκη έως το Λονδίνο, τη Φρανκφούρτη, το Παρίσι και το Τόκιο, οι επενδυτές που αγοράζουν κρατικά ομόλογα στέλνουν στις κυβερνήσεις ένα όλο και ακριβότερο μήνυμα: αν θέλετε τα χρήματά μας για 20 ή 30 χρόνια, θα πρέπει πλέον να πληρώσετε πολύ περισσότερο.

Το sell-off στα μακροπρόθεσμα ομόλογα έχει αποκτήσει παγκόσμιες διαστάσεις. Η απόδοση του αμερικανικού 30ετούς Treasury έφθασε την Τρίτη έως το 5,34%, στο υψηλότερο επίπεδο από το 2007. Εκείνη του γερμανικού 30ετούς Bund άγγιξε το 3,78%, επίπεδο που είχε να εμφανιστεί από την κρίση χρέους της Ευρωζώνης. Το αντίστοιχο γαλλικό είδε την απόδοσή του το 4,9%, το υψηλότερο επίπεδο από την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, ενώ στη Βρετανία η απόδοση του 30ετούς gilt πλησίασε το 5,9%. Στην Ιαπωνία, η απόδοση του 30ετούς κινήθηκε πάνω από το 4%, κοντά σε ιστορικά υψηλά.

Και όταν οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων ανεβαίνουν τόσο πολύ και ταυτόχρονα σε ολόκληρο τον ανεπτυγμένο κόσμο, το πρόβλημα δεν μένει στην αγορά ομολόγων. Ακριβαίνει το χρήμα για όλους.

Φθηνό χρήμα τέλος

Για περισσότερο από μία δεκαετία μετά την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση, κυβερνήσεις και επιχειρήσεις έμαθαν να ζουν σε έναν κόσμο σχεδόν αφύσικα φθηνού χρήματος.

Τα επιτόκια βρίσκονταν κοντά στο μηδέν, οι κεντρικές τράπεζες αγόραζαν τεράστιες ποσότητες κρατικών ομολόγων και οι επενδυτές ήταν διατεθειμένοι να δανείζουν κράτη για δεκαετίες με εξαιρετικά χαμηλές αποδόσεις.

Αυτός ο κόσμος απομακρύνεται όλο και περισσότερο. Το Reuters σημειώνει ότι το σημερινό κύμα πωλήσεων αντανακλά μια βαθύτερη αλλαγή: οι αγορές μπαίνουν σε μια εποχή μεγαλύτερης αβεβαιότητας για τον πληθωρισμό και τα επιτόκια, ακριβώς τη στιγμή που τα επίπεδα χρέους σε πολλές ανεπτυγμένες οικονομίες έχουν εκτοξευθεί.

Και η εξίσωση είναι αμείλικτη. Όταν οι επενδυτές πουλούν ένα ομόλογο, η τιμή του πέφτει και η απόδοσή του ανεβαίνει. Όσο υψηλότερη είναι η απόδοση που απαιτεί η αγορά, τόσο ακριβότερα πρέπει να δανειστεί το κράτος όταν εκδίδει νέο χρέος ή αναχρηματοδοτεί παλιό.

Στις ΗΠΑ, το πρόβλημα έχει ήδη αρχίσει να φαίνεται στους αριθμούς. Το δημόσιο χρέος πλησιάζει τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ μόνο οι πληρωμές τόκων για το τρέχον οικονομικό έτος έχουν φθάσει περίπου στα 1,17 τρισ. δολάρια, αυξημένες κατά 15%.

Σε πρόσφατη δημοπρασία 30ετών ομολόγων, το αμερικανικό Δημόσιο αναγκάστηκε να προσφέρει απόδοση περίπου 5,22%, την υψηλότερη για τέτοια έκδοση από το 2001.

Ο μηχανισμός αρχίζει να γίνεται αυτοτροφοδοτούμενος: περισσότερο χρέος σημαίνει περισσότερες εκδόσεις ομολόγων· οι περισσότερες εκδόσεις απαιτούν περισσότερους αγοραστές· οι αγοραστές απαιτούν υψηλότερες αποδόσεις· και οι υψηλότερες αποδόσεις αυξάνουν ακόμη περισσότερο το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους.

Το πετρέλαιο επαναφέρει τον φόβο του πληθωρισμού

Πάνω σε αυτή την ήδη εύθραυστη ισορροπία έρχεται τώρα να προστεθεί η γεωπολιτική.

Η παρατεταμένη σύγκρουση με το Ιράν και η αβεβαιότητα για τις ενεργειακές ροές έχουν οδηγήσει ξανά το Brent πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι. Και για την αγορά ομολόγων, ακριβότερη ενέργεια σημαίνει έναν γνώριμο εφιάλτη: πληθωρισμό που μπορεί να αποδειχθεί πιο επίμονος από όσο υπολόγιζαν οι κεντρικές τράπεζες.

Ο φόβος είναι απλός. Εάν αγοράσει κανείς σήμερα ένα 30ετές ομόλογο με σταθερή απόδοση, αναλαμβάνει τον κίνδυνο ο πληθωρισμός να διαβρώσει την πραγματική αξία των χρημάτων που θα εισπράττει επί τρεις δεκαετίες.

Όσο μεγαλύτερη γίνεται αυτή η αβεβαιότητα, τόσο μεγαλύτερη αποζημίωση ζητά.

Και υπάρχει μια ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια: οι μακροπρόθεσμες προσδοκίες πληθωρισμού δεν έχουν εκτοξευθεί αντίστοιχα. Στις ΗΠΑ, το 10ετές breakeven βρισκόταν την Τρίτη κοντά στο 2,3%. Αυτό υποδηλώνει ότι ένα σημαντικό μέρος της ανόδου των αποδόσεων δεν αφορά απλώς τον φόβο του πληθωρισμού.

Η αγορά ζητά μεγαλύτερο πραγματικό premium για να δεσμεύσει χρήματα για δεκαετίες. Και εδώ η ιστορία γίνεται ακόμη πιο ενδιαφέρουσα.

REUTERS/Dado Ruvic/Illustration/File PhotoΟ απρόσμενος αντίπαλος των κυβερνήσεων: Η AI

Για δεκαετίες, όταν ένας μεγάλος θεσμικός επενδυτής ήθελε ένα ασφαλές μακροπρόθεσμο περιουσιακό στοιχείο, τα κρατικά ομόλογα αποτελούσαν την αυτονόητη επιλογή.

Τώρα, απέναντί τους εμφανίζεται ένας πανίσχυρος ανταγωνιστής. Η Big Tech.

Η κατασκευή της υποδομής που απαιτεί η επανάσταση της τεχνητής νοημοσύνης χρειάζεται πρωτοφανή κεφάλαια: data centers, ηλεκτρική ενέργεια, δίκτυα, servers και εκατομμύρια προηγμένα chips. Και οι τεχνολογικοί κολοσσοί αρχίζουν να δανείζονται σε τεράστια κλίμακα για να τα χρηματοδοτήσουν.

Η Barclays εκτιμά ότι οι εκδόσεις αμερικανικών εταιρικών ομολόγων επενδυτικής διαβάθμισης μπορούν να φθάσουν φέτος στο ρεκόρ των 1,9 τρισ. δολαρίων, έναντι 1,44 τρισ. το 2025. Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι μόνο το μέγεθος των εκδόσεων, αλλά και η διάρκειά τους: μεγάλο μέρος του νέου χρέους της Big Tech εκδίδεται με λήξεις άνω των δέκα ετών.

Δηλαδή ακριβώς στο τμήμα της αγοράς όπου θέλουν να δανειστούν και οι κυβερνήσεις. Και ξαφνικά, ένας διαχειριστής κεφαλαίων που διαθέτει δισεκατομμύρια για τοποθέτηση δεν έχει μόνο την επιλογή ενός 20ετούς ή 30ετούς κρατικού τίτλου. Μπορεί να αγοράσει μακροπρόθεσμο χρέος μιας από τις ισχυρότερες και πιο κερδοφόρες εταιρείες του πλανήτη, παίρνοντας επιπλέον απόδοση.

Αυτό αλλάζει την ισορροπία προσφοράς και ζήτησης σε ολόκληρη την αγορά.

Εδώ βρίσκεται ίσως η πιο σημαντική αλλαγή πίσω από το πρόσφατο sell-off. Για πρώτη φορά, η δημοσιονομική έκρηξη των κρατών συναντά την επενδυτική έκρηξη της AI στην ίδια αγορά κεφαλαίων.

Οι κυβερνήσεις πρέπει να εκδώσουν τεράστιες ποσότητες χρέους για να χρηματοδοτήσουν ελλείμματα, κοινωνικές δαπάνες, άμυνα και ενεργειακές ανάγκες.

Την ίδια στιγμή, οι τεχνολογικοί κολοσσοί χρειάζονται εκατοντάδες δισεκατομμύρια για την AI.

Η προσφορά ομολόγων αυξάνεται λοιπόν και από τις δύο πλευρές. Όπως το συνοψίζει ο επικεφαλής στρατηγικής αμερικανικών επιτοκίων της Barclays, Ανσούλ Πραντάν, πίσω από την πίεση στο μακρύ άκρο των αμερικανικών Treasuries βρίσκονται τρεις δυνάμεις: η προοπτική των δημοσιονομικών ελλειμμάτων, οι εταιρικές εκδόσεις που συνδέονται με την AI και η αλλαγή της βάσης των αγοραστών κρατικού χρέους.

ShutterstockΚαι οι παλιοί αγοραστές δεν είναι πια οι ίδιοι

Υπάρχει ακόμη μία αλλαγή που κάνει την κατάσταση πιο δύσκολη για τις κυβερνήσεις.

Για χρόνια, τεράστιες ποσότητες κρατικού χρέους απορροφούνταν από αγοραστές που δεν κοιτούσαν αποκλειστικά την απόδοση: κεντρικές τράπεζες, ασφαλιστικά ταμεία, συνταξιοδοτικά funds και ξένες κυβερνήσεις.

Αυτή η σταθερή δεξαμενή ζήτησης αλλάζει.

Τα στοιχεία του αμερικανικού υπουργείου Οικονομικών έδειξαν πτώση των ξένων τοποθετήσεων σε Treasuries τον Ιούνιο, με μειώσεις από την Ιαπωνία, τη Βρετανία και την Κίνα. Παράλληλα, οι υψηλότερες αποδόσεις των ιαπωνικών ομολόγων κάνουν πλέον την εγχώρια αγορά περισσότερο ελκυστική για τους Ιάπωνες επενδυτές, οι οποίοι παραδοσιακά αποτελούν μία από τις μεγαλύτερες πηγές ζήτησης για αμερικανικό χρέος.

Ακόμη και η Fed έχει επισημάνει τη μετατόπιση από σχετικά αδιάφορους ως προς την τιμή επίσημους αγοραστές προς ιδιώτες επενδυτές που απαιτούν πολύ μεγαλύτερη ανταμοιβή για τον κίνδυνο.

Με απλά λόγια, οι κυβερνήσεις πρέπει να πουλήσουν περισσότερο χρέος σε αγοραστές που είναι πλέον πολύ λιγότερο πρόθυμοι να το αγοράσουν σε οποιαδήποτε τιμή.

Γιατί το 5% στα αμερικανικά ομόλογα τρομάζει τη Wall Street

Το πρόβλημα δεν σταματά στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Η απόδοση του αμερικανικού κρατικού ομολόγου αποτελεί ουσιαστικά το «επιτόκιο βάσης» του παγκόσμιου χρηματοπιστωτικού συστήματος. Εάν η απόδοσή του ανεβαίνει, ολόκληρη η καμπύλη του χρήματος μετακινείται προς τα πάνω.

Οι επιχειρήσεις δανείζονται ακριβότερα. Τα στεγαστικά δάνεια πιέζονται. Οι επενδύσεις γίνονται δυσκολότερες. Οι αποτιμήσεις των μετοχών μειώνονται, καθώς τα μελλοντικά κέρδη προεξοφλούνται με υψηλότερο επιτόκιο.

Και οι πιο ευάλωτες είναι, ειρωνικά, οι ίδιες εταιρείες ανάπτυξης και τεχνολογίας που βρίσκονται στο επίκεντρο της AI έκρηξης.

Την Τρίτη, ο δείκτης ημιαγωγών της Φιλαδέλφειας έχανε πάνω από 5%, με τη Nvidia και άλλες τεχνολογικές μετοχές υπό ισχυρή πίεση, καθώς οι υψηλότερες αποδόσεις χτυπούν τις αποτιμήσεις των εταιρειών των οποίων μεγάλο μέρος της αξίας βασίζεται σε κέρδη που αναμένονται χρόνια στο μέλλον.

Δημιουργείται έτσι ένα παράδοξο: η AI βοηθά να αυξηθούν οι αποδόσεις των ομολόγων μέσω της τεράστιας ζήτησης κεφαλαίων και οι υψηλότερες αποδόσεις επιστρέφουν στη συνέχεια για να πιέσουν τις ίδιες τις μετοχές της AI.

Οι «τιμωροί» επιστρέφουν;

Για δεκαετίες, οι αγορές χρησιμοποιούν έναν όρο για τους επενδυτές που χτυπούν κυβερνήσεις όταν θεωρούν ότι η δημοσιονομική πολιτική ξεφεύγει: bond vigilantes – οι «τιμωροί» της αγοράς ομολόγων.

Δεν χρειάζεται να πουν τίποτα. Απλώς πουλούν. Η τιμή των ομολόγων πέφτει, οι αποδόσεις ανεβαίνουν και η κυβέρνηση αναγκάζεται να πληρώνει περισσότερο για κάθε νέο ευρώ, δολάριο ή στερλίνα που δανείζεται.

Η Yardeni Research επισημαίνει ότι δεν πατά ακόμη «το κουμπί του πανικού», αλλά παρακολουθεί στενά εάν θα το κάνουν οι τιμωροί. Και αυτό είναι ίσως το πραγματικό μήνυμα της σημερινής αναταραχής.

Δεν βρισκόμαστε ακόμη σε μια παγκόσμια κρίση χρέους. Οι υψηλότερες αποδόσεις μπορούν μάλιστα να προσελκύσουν νέους αγοραστές και να δημιουργήσουν ένα φυσικό φρένο στο sell-off.

Όμως η αγορά αρχίζει να αμφισβητεί μια υπόθεση πάνω στην οποία οικοδομήθηκε μεγάλο μέρος της οικονομικής πολιτικής των τελευταίων 15 ετών: ότι οι κυβερνήσεις των ανεπτυγμένων οικονομιών θα βρίσκουν πάντοτε άφθονο και φθηνό χρήμα για να χρηματοδοτούν ολοένα μεγαλύτερα χρέη.

Τώρα το πετρέλαιο πιέζει τον πληθωρισμό, τα ελλείμματα διογκώνονται, οι παραδοσιακοί αγοραστές κρατικού χρέους υποχωρούν και η μεγαλύτερη επενδυτική κούρσα της εποχής – η τεχνητή νοημοσύνη – διεκδικεί τα ίδια τρισεκατομμύρια. Και η αγορά ομολόγων αρχίζει να στέλνει τον λογαριασμό.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.