Το χρηματιστηριακό σκάνδαλο που συγκλονίζει την Τουρκία και αγγίζει ως και το AKP του Ερντογάν

Συνοπτικά από ΣΚΑΪ AI
toggle

• Χρηματιστηριακό σκάνδαλο στην Τουρκία με 131 funds υπό εκκαθάριση και 455.758 επενδυτές να περιμένουν τα χρήματά τους
• Συλλήψεις κορυφαίων στελεχών, έρευνες για χειραγώγηση μετοχών και «Ponzi-like» επενδυτικό σχήμα 
• Η κρίση έφτασε μέχρι το AKP, μετά τις καταγγελίες για συναλλαγές της Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά και την παραίτησή της από τα κομματικά της καθήκοντα

Στη δίνη ενός μεγάλου χρηματιστηριακού σκανδάλου βρίσκεται τις τελευταίες ημέρες η Τουρκία, το οποίο έχει οδηγήσει σε διαδοχικές έρευνες για πιθανή χειραγώγηση μετοχών, συλλήψεις κορυφαίων στελεχών της αγοράς και εκατοντάδες χιλιάδες επενδυτές να περιμένουν να δουν πότε και πόσα από τα χρήματά τους θα καταφέρουν να πάρουν πίσω.

Η υπόθεση μάλιστα δεν έμεινε στο χρηματιστήριο. Έφτασε ως το κυβερνών κόμμα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. 

Οι αποφάσεις της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς 

Το φιτίλι άναψε μια απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς της Τουρκίας (SPK). Στις 28 Αυγούστου η ρυθμιστική αρχή ανακοίνωσε αυστηρότερους κανόνες για τα επενδυτικά funds, βάζοντας όρια στις τοποθετήσεις τους σε μετοχές με μικρή διασπορά, αλλά και στις επενδύσεις σε εταιρείες που συνδέονται με τους ίδιους τους διαχειριστές. Στόχος των νέων κανόνων, όπως ανέφερε, ήταν να περιοριστούν οι κίνδυνοι για τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα και η πιθανότητα χειραγώγησης της αγοράς.

Η απόφαση δεν ήρθε από το πουθενά. Ήδη από τον Ιούλιο είχαν αρχίσει να μπαίνουν νέοι κανόνες για τον τρόπο με τον οποίο αποτιμώνταν ορισμένες συμμετοχές των funds. Κι αυτό, γιατί η Επιτροπή είχε εντοπίσει από τα τέλη του 2025 ασυνήθιστες κινήσεις σε μετοχές μικρής διασποράς, τις οποίες συνέδεε με τη δραστηριότητα συγκεκριμένων funds.

Έτσι, οι αρχές έβαλαν στο μικροσκόπιο τις τιμές ορισμένων μετοχών που είχαν απογειωθεί και στις οποίες μεγάλα funds είχαν συγκεντρώσει σημαντικές θέσεις.

Η περίπτωση της Tera και της Ozata Denizcilik

Ένα από τα βασικά πρόσωπα της υπόθεσης είναι ο Έμρε Τεζμέν, πρόεδρος της Tera Yatırım Menkul Değerler, ο οποίος συνελήφθη και προφυλακίστηκε. Η τιμή της χρηματιστηριακής Tera Yatırım είχε γνωρίσει εκρηκτική άνοδο. Τον Απρίλιο του 2026, το Bloomberg έγραφε ότι η άνοδος από την εισαγωγή της στο χρηματιστήριο το 2022 είχε φτάσει σχεδόν το 40.000%!

Την ίδια περίοδο, funds που διαχειριζόταν η Tera Portföy εμφάνιζαν εξαιρετικά υψηλές αποδόσεις και προσέλκυαν νέα κεφάλαια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η Özata Denizcilik, τουρκική εταιρεία του ναυτιλιακού και ναυπηγικού κλάδου. Η μετοχή της από τις περίπου 220 λίρες στις αρχές Απριλίου έφτασε στις 15 Σεπτεμβρίου στις 4.980 τουρκικές λίρες. 

Η σχέση της Tera με την Özata ήταν κομβική. Τον Απρίλιο, η Tera Yatırım απέκτησε 13 εκατομμύρια μετοχές της εταιρείας από την εταιρεία Ataseven Denizcilik. Στις 14 Μαΐου δύο funds που διαχειριζόταν η Tera Portföy αγόρασαν επιπλέον 13,04 εκατομμύρια μετοχές, αυξάνοντας τη συνολική συμμετοχή τους στην Özata από 8,14% σε 26,41%.

Όταν τα funds έμειναν χωρίς ρευστότητα 

Οι υψηλές αποδόσεις προσέλκυαν νέους επενδυτές και νέα κεφάλαια, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τις αποτιμήσεις. Ο μηχανισμός μπορούσε να λειτουργεί όσο έμπαιναν νέα χρήματα. Όταν όμως οι επενδυτές άρχισαν να ζητούν μαζικά την εξαγορά των μεριδίων τους, το σύστημα βρέθηκε αντιμέτωπο με έλλειψη ρευστότητας.

Το πρόβλημα ήταν ότι αυτές οι θέσεις δεν ήταν εύκολο να πουληθούν. Και όταν μετά την απόφαση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς οι επενδυτές άρχισαν να ζητούν πίσω τα χρήματά τους, τα funds χρειάστηκαν μετρητά. Για να τα βρουν, έπρεπε να πουλήσουν μετοχές. Όμως όταν πουλάς μεγάλες ποσότητες μετοχών και δη με χαμηλή διασπορά, η τιμή τους πέφτει γρήγορα. Η πτώση μειώνει με τη σειρά της την αξία του fund και δημιουργεί ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη για ρευστότητα.

Κάπως έτσι στήθηκε ένας φαύλος κύκλος: οι πωλήσεις έριχναν τις τιμές, η αξία των funds μειωνόταν και οι ανάγκες για ρευστότητα μεγάλωναν.

Στις 15 Σεπτεμβρίου, ένα από τα funds, το Pusula Portföy, δεν κατάφερε να ανταποκριθεί στα αιτήματα των επενδυτών που ζητούσαν να αποσύρουν τα χρήματά τους. 

Την επόμενη ημέρα, 16 Σεπτεμβρίου, η αναστάτωση πέρασε στο χρηματιστήριο. Ο BIST-100 έχασε πάνω από 6%, ενώ οι πιέσεις εντάθηκαν καθώς οι επενδυτές προσπαθούσαν να βγουν από τα funds και στο χρηματιστήριο ενεργοποιήθηκε ο διακόπτης αναστολής συναλλαγών.

Η εκκαθάριση των funds 

Στις 17 Σεπτεμβρίου, η Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς έλαβε μια δραστική απόφαση. Διέταξε την εκκαθάριση 131 funds που διαχειρίζονταν επτά εταιρείες διαχείρισης, μεταξύ των οποίων η Tera Portföy, η Pusula Portföy και η Hedef Portföy. Τα funds είχαν υπό διαχείριση περίπου 18 δισ. δολ., σύμφωνα με το Reuters και περίπου 455.758 επενδυτές. 

Το ίδιο βράδυ η αστυνομία έκανε έφοδο στα κεντρικά της Tera. Την επόμενη μέρα, η Tera Portföy, που είχε συμφωνήσει λίγες ημέρες νωρίτερα να εξαγοράσει την Pusula Portföy, ανακοίνωσε και αυτή προβλήματα στην κάλυψη αιτημάτων των πελατών της. Παράλληλα, αποχώρησε από τη συμφωνία εξαγοράς, αφήνοντας την Pusula χωρίς αγοραστή.

Ποινικές ευθύνες 

Οι τουρκικές αρχές άρχισαν να αναζητούν και ποινικές ευθύνες. Στις 18 Σεπτεμβρίου, ο υπουργός Δικαιοσύνης Ακίν Γκιουρλέκ ανακοίνωσε ότι 20 ύποπτοι είχαν συλληφθεί σε δύο ξεχωριστές έρευνες για χειραγώγηση της αγοράς. Τέσσερις από αυτούς ήταν μέλη ΔΣ εταιρειών διαχείρισης funds. Σε 51 ακόμη άτομα επιβλήθηκε απαγόρευση εξόδου από τη χώρα.

Την ίδια ημέρα, δικαστήριο μπλόκαρε την πρόσβαση σε 246 λογαριασμούς κοινωνικών δικτύων για αναρτήσεις, που κατά τις αρχές, μπορούσαν να προκαλέσουν πανικό στους επενδυτές.

Οι πρωταγωνιστές

Στις 19 Σεπτεμβρίου συνελήφθησαν ο ιδρυτής και πρόεδρος της Tera Yatırım Έμρε Τεζμέν, ο γενικός διευθυντής της Tera Portföy Αλπέρ Οζτούρκ, τα μέλη του ΔΣ Έμρε και Κερέμ Αλκίν και ο πρόεδρος της Pusula Holding Σερντάρ Τουρχάν. Και οι πέντε προφυλακίστηκαν τέσσερις ημέρες αργότερα, στις 23 Σεπτεμβρίου. 

Ο Κερέμ Αλκίν δεν είναι άγνωστος στον οικονομικό και πολιτικό κόσμο της Τουρκίας. Έχει εκπροσωπήσει τη χώρα στον ΟΟΣΑ και έχει συμμετάσχει στα διοικητικά συμβούλια της Halkbank και του κρατικού επενδυτικού ταμείου. Ο αδελφός του, Έμρε Αλκίν, είναι οικονομολόγος και πανεπιστημιακός.

Η υπόθεση είχε πλέον διαστάσεις πολύ μεγαλύτερες από μια κρίση ρευστότητας σε επενδυτικά funds. Τουρκικές αρχές και μέσα ενημέρωσης άρχισαν να περιγράφουν την υπόθεση ως ένα «Ponzi-like» σχήμα, αναφερόμενα στον τρόπο με τον οποίο διογκώθηκαν οι αξίες ορισμένων funds.

Καταγγελίες για την Tera είχαν διατυπωθεί πάντως μήνες πριν. Ο Ραμαζάν Μπασάκ, πρώην αναπληρωτής επικεφαλής της τουρκικής Αρχής Ερευνών Οικονομικού Εγκλήματος (MASAK), κατέθεσε τον Ιούλιο του 2025 αναφορά μέσω του CİMER, του Κέντρου Επικοινωνίας της τουρκικής Προεδρίας και στις 5 Ιανουαρίου 2026 μήνυση στην εισαγγελία, εκφράζοντας υποψίες για τις δραστηριότητες της Tera και των εταιρειών του ομίλου.

Στη μήνυσή του ανέφερε, μεταξύ άλλων, ότι ο Έμρε Τεζμέν εμφανιζόταν να επικαλείται στενή σχέση με τον υπουργό Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ και κοινές επιχειρηματικές δραστηριότητες στη Βρετανία. Το υπουργείο Οικονομικών διέψευσε κατηγορηματικά ότι ο Σιμσέκ είχε οποιαδήποτε επιχειρηματική σχέση, εταιρική συμμετοχή ή εμπορικό δεσμό με τον Τεζμέν ή την Tera, στη Βρετανία ή αλλού.

Στο στόχαστρο και οι περιουσίες

Στις 21 Σεπτεμβρίου δεσμεύτηκαν περιουσιακά στοιχεία στελεχών επενδυτικών εταιρειών, μεταξύ των οποίων οι Tera Yatırım, Pusula, Hedef και Bulls Portföy.

Σύμφωνα με το Bloomberg, επιβλήθηκαν επίσης περιορισμοί στη μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων μελών διοικητικών συμβουλίων, προσώπων με δικαίωμα υπογραφής και ορισμένων συγγενών τους, χωρίς προηγούμενη έγκριση των εισαγγελικών αρχών.

Η έρευνα διευρύνεται

Στο στόχαστρο των αρχών μπήκαν στη συνέχεια και άλλα πρόσωπα, πέραν των στελεχών των Tera και Pusula. Στις 24 και 25 Σεπτεμβρίου οδηγήθηκαν ενώπιον της Δικαιοσύνης ακόμη 21 ύποπτοι, από τους οποίους οι 19 προφυλακίστηκαν. Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, οι προφυλακισμένοι έφτασαν τους 51.

Μεταξύ των νέων ονομάτων ήταν και ο Έρκαν Κιλιμτζί, πρώην υποδιοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Τουρκίας, ο οποίος είχε αναλάβει καθήκοντα στον όμιλο Tera και είχε παραιτηθεί στις 18 Σεπτεμβρίου, την ώρα που η έρευνα βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη.

Η έρευνα πέρασε και σε πρόσωπα που δεν ανήκουν στον στενό κύκλο των διαχειριστών των funds. Στο τρίτο κύμα εντοπίστηκαν 12 πρόσωπα που είχαν πραγματοποιήσει συναλλαγές μέσω κλειστού fund της Pusula Holding. Για επτά από αυτά εκδόθηκαν εντάλματα σύλληψης και έξι συνελήφθησαν. Ανάμεσά τους ήταν και η Φατμαγκιούλ Φακί Λαφτσί, πρώην παίκτρια του Survivor και τηλεοπτική προσωπικότητα, γνωστή στη χώρα ως «η Αντριάνα Λίμα της Τουρκίας». Σύμφωνα με τουρκικά δημοσιεύματα, η Λαφτσί είχε λογαριασμό στο κλειστό fund της Pusula και εργαζόταν ως διευθύντρια στην κατασκευαστική εταιρεία KL Taahhüt İnşaat.

Κυβέρνηση: «Περιορισμένο πρόβλημα»

Ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ συγκάλεσε έκτακτη συνεδρίαση της Επιτροπής Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, ενώ η Κεντρική Τράπεζα αύξησε τη χρηματοδότηση των τραπεζών μέσω repo, σε μια προσπάθεια να ενισχύσει τη ρευστότητα σε λίρες. Η κυβέρνηση επέμεινε ότι η αναταραχή αφορά περιορισμένο τμήμα της αγοράς καθώς, όπως υποστηρίζει, από τα 2.038 funds της χώρας, σε εκκαθάριση τέθηκαν 131, δηλαδή περίπου το 6,4%.

Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν μίλησε για πρώτη φορά για την υπόθεση την Πέμπτη 24 Σεπτεμβρίου, στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη. Είπε ότι το πρόβλημα εντοπίζεται σε περιορισμένο τμήμα της κεφαλαιαγοράς και δεν απειλεί ούτε το χρηματοπιστωτικό σύστημα ούτε την οικονομία, ενώ δήλωσε ότι όσοι ευθύνονται θα λογοδοτήσουν.

Την ίδια ώρα, η έρευνα άγγιξε και μέσα ενημέρωσης και συγκεκριμένα τον πρώην επικεφαλής της Borsa Istanbul, για προειδοποίηση που είχε δημοσιεύσει σχετικά με την υπόθεση. Παράλληλα, στην Τουρκία μπλοκαρίστηκε η πρόσβαση σε δημοσιεύματα που εξέταζαν πρόσωπα και εταιρείες που συνδέονταν με την έρευνα.

Το Σαββατοκύριακο που έφτασε στο AKP

Το Σάββατο 26 Σεπτεμβρίου, ο Ζεϊνέλ Εμρέ, εκπρόσωπος του αντιπολιτευόμενου Yeni Parti, έδωσε συνέντευξη Τύπου με μια καταγγελία που έφερε την υπόθεση στο εσωτερικό του κυβερνώντος κόμματος.

Υποστήριξε ότι η Φατμά Μπετούλ Σαγιάν Καγιά, αντιπρόεδρος του AKP και πρώην υπουργός, και ο σύζυγός της είχαν επενδύσει τον Απρίλιο συνολικά 163 εκατ. τουρκικές λίρες, κυρίως σε μετοχές της Özata Denizcilik. Σύμφωνα με την καταγγελία, πούλησαν τις μετοχές πριν τις 16 Σεπτεμβρίου, δηλαδή λίγο πριν την κατάρρευση της αγοράς, εισπράττοντας περίπου 2,17 δισ. λίρες, δηλαδή περίπου 44 εκατ. δολάρια. 

Το ερώτημα που έθεσε ο Έμρε αφορούσε το timing των συναλλαγών. Η καταγγελία ήρθε λίγες ημέρες αφότου ο πρόεδρος και ο αντιπρόεδρος της Ozata προφυλακίστηκαν στο πλαίσιο της έρευνας.

Το ίδιο βράδυ η Καγιά ανακοίνωσε στο X ότι θεωρεί αναγκαίο να αναλάβει πολιτική ευθύνη όσο εξετάζονται οι καταγγελίες και ζήτησε από τον Ερντογάν να την απαλλάξει από όλα τα κομματικά της καθήκοντα. Δεν απάντησε επί της ουσίας στις καταγγελίες. 

Την Κυριακή ο εκπρόσωπος του AKP, Ομέρ Τσελίκ, ανακοίνωσε ότι ο Ερντογάν έκανε δεκτή την παραίτησή της.

Και τώρα;

Η έρευνα συνεχίζεται. Τη Δευτέρα 28 Σεπτεμβρίου οι τουρκικές αρχές προχώρησαν σε νέες συλλήψεις στελεχών της Destek Holding, ενός τουρκικού ομίλου με δραστηριότητες στον χρηματοοικονομικό τομέα, και της Özata Denizcilik, δείχνοντας ότι η υπόθεση δεν περιορίζεται πλέον στον αρχικό κύκλο των διαχειριστών των funds. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν και ο γενικός διευθυντής της Destek Yatırım Bankası.

Την ίδια ημέρα, έπειτα από νέα αξιολόγηση και ενημέρωση της Επιτροπής Κεφαλαιαγοράς, άρθηκαν τα μέτρα δέσμευσης περιουσιακών στοιχείων σε 46 εταιρείες και 19 funds. Είχαν προηγηθεί δεσμεύσεις για 46 νομικά πρόσωπα, 18 funds και 42 άτομα. Τα μέτρα για τα φυσικά πρόσωπα παρέμειναν σε ισχύ.

Για τους 455.758 επενδυτές των 131 funds, όμως, το ερώτημα παραμένει πρακτικό: πόσα χρήματα θα πάρουν πίσω και πότε. Η διαδικασία εκκαθάρισης μπορεί να διαρκέσει έως και έξι μήνες, ενώ τα περιουσιακά στοιχεία των funds θα ρευστοποιούνται και τα έσοδα θα επιστρέφονται στους επενδυτές ανάλογα με τη συμμετοχή τους. 

Η υπόθεση, που ξεκίνησε από τις συναλλαγές σε μετοχές χαμηλής διασποράς και την κρίση ρευστότητας των funds, έχει πλέον περάσει και στο πολιτικό πεδίο. Το τι ακριβώς συνέβη στις επίμαχες συναλλαγές και αν υπήρξαν παρατυπίες θα κριθεί από τις έρευνες που βρίσκονται σε εξέλιξη.

Ο Ερντογάν συγκαλεί την οικονομική του ομάδα

Στο μεταξύ, ο Ερντογάν δήλωσε ότι θα έχει την Τρίτη συνάντηση με ανώτατους οικονομικούς αξιωματούχους και επικεφαλής αρμόδιων φορέων, καθώς η κυβέρνηση προετοιμάζει νέα μέτρα για την αντιμετώπιση της αναταραχής που έχει προκαλέσει αναστάτωση στην αγορά των επενδυτικών funds της χώρας.

Σύμφωνα με το πρακτορείο Bloomberg, ο Ερντογάν δήλωσε μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου τη Δευτέρα ότι οι αρμόδιες αρχές προχωρούν «με τη μεγαλύτερη δυνατή προσοχή», λόγω της ιδιαίτερης φύσης των κεφαλαιαγορών, ενώ η διαδικασία εκκαθάρισης των funds που έχουν επηρεαστεί εξελίσσεται με ιδιαίτερη προσοχή.

Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η κυβέρνηση θα προχωρήσει άμεσα σε διοικητικές και νομικές αλλαγές, με στόχο να διασφαλιστεί η ομαλότερη και πιο σταθερή λειτουργία των κεφαλαιαγορών.

Πηγή: skai.gr

Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.