Το εκρηκτικό κοκτέιλ που φέρνει ανατιμήσεις στην Ευρώπη

Πληθαίνουν τα καμπανάκια κινδύνου για τις τιμές της ενέργειας στην Ευρώπη, καθώς το δύσκολο μέλλον για το οποίο προειδοποιούσαν πολλοί αναλυτές, με φόντο την κρίση στο Ορμούζ, είναι ήδη εδώ.

Με το φυσικό αέριο στον ευρωπαϊκό κόμβο αναφοράς TTF να παρα μένει εδώ και περισσότερο από έναν μήνα καρφωμένο σε επίπεδα άνω των 50 ευρώ ανά μεγαβατώρα και την κρίση στον Κόλπο να μη δείχνει σημάδια αποκλιμάκωσης, οι τιμές του ρεύματος έχουν πάρει την ανιούσα, λαμβάνοντας, μάλιστα, πρόσθετη ώθηση από την αυξημένη ζήτηση και τη μειωμένη παραγωγή, καθώς, εν μέσω ενός ιδιαίτερα θερμού καλοκαιριού, με διαδοχικούς καύσωνες και εκτεταμένη λειψυδρία, μονάδες κρίσιμες για την ευστάθεια του συστήματος και τη συγκράτηση των τιμών τίθενται εκτός λειτουργίας.

Ένα ακόμη «καμπανάκι» ήρθε την προηγούμενη εβδομάδα από τον διευθύνοντα σύμβουλο της Uniper Michael Lewis, ο οποίος εκτίμησε ότι, όσο τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν κλειστά για τη ναυσιπλοΐα, οι τιμές στο TTF θα συνεχίσουν να κινούνται μεταξύ 50 και 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Προειδοποίησε δε ότι, με τις τιμές σε αυτό το ύψος, παραμένει αβέβαιη η πλήρωση των γερμανικών αποθηκών αερίου έστω στο 70% ως τις αρχές Νοεμβρίου, από μόλις 48% στις 9 Αυγούστου. Αντίστοιχη ανησυχία εξέφρασε δύο ημέρες αργότερα και ο διευθύνων σύμβουλος της RWE, Markus Krebber, που υπογράμμισε ότι η Γερμανία ετοιμάζεται να εισέλθει στον χειμώνα με τις δεξαμενές αποθήκευσης να βρίσκονται στο χαμηλότερο επίπεδο της τελευταίας πενταετίας.

Ανοδικές πιέσεις

Τις ανοδικές πιέσεις που ασκούν οι υψηλές τιμές του αερίου, οι οποίες μεταδίδονται στο κόστος ρεύματος μέσω του μοντέλου οριακής τιμολόγησης, εντείνει το ασυνήθιστα θερμό καλοκαίρι στη Δυτική και Κεντρική Ευρώπη. Κατά την τελευταία εβδομάδα, ένας ακόμη καύσωνας, ο πέμπτος κατά σειρά, ανάγκασε τη γαλλική EDF να θέσει εκτός λειτουργίας έξι πυρηνικούς αντιδραστήρες και να περιορίσει την παραγωγή σε άλλους τρεις, με την LSEG Power Research, τον ερευνητικό βραχίονα ενέργει ας του London Stock Exchange, να υπολογίζει την απώλεια πυρηνικής ισχύος στη Γαλλία για την Παρασκευή 14 Αυγούστου στα 27,7 GW.

Την ίδια ώρα, στη γειτονική Γερμανία οι ασθενείς άνεμοι είχαν ως αποτέλεσμα η αιολική παραγωγή να υποχωρεί, σύμφωνα με υπολογισμούς, κατά περίπου 60% κάτω από τον εποχικό μέσο όρο, αυξάνοντας την ανάγκη για ακριβότερη ηλεκτροπαραγωγή από φυσικό αέριο. Στην ευρύτερη γειτονιά μας, η πρόσκαιρη άνοδος της στάθμης του Δούναβη επέτρεψε, την προηγούμενη εβδομάδα, την επανεκκίνηση μιας τουρμπίνας στον πυρηνικό σταθμό Paks της Ουγγαρίας.

Τα καλά νέα, όμως, δεν κράτησαν πολύ, καθώς η εκ νέου υποχώρηση των υδάτων είχε ως αποτέλεσμα, το Σάββατο, ο σταθμός να λειτουργεί περίπου στο 25% της δυναμικότητάς του, στερώντας περίπου 1,5 GW πολύτιμης ισχύος από το ηλεκτρικό σύστημα της χώρας – με τις Αρχές να προχωρούν ακόμα και στη βύθιση δύο φορτηγίδων, μήκους 80 μέτρων, προκειμένου να αυξήσουν τεχνητά τη στάθμη του ποταμού. Ακόμη δυσμενέστερη είναι πλέον η εικόνα στη Ρουμανία, όπου την Πέμπτη διεκόπη η λειτουργία και του τελευταίου εν λειτουργία αντιδραστήρα της Cernavoda, κοντά στην Κωστάντζα, καθώς οι προσπάθειες να κατευθυνθούν πρόσθετες ποσότητες νερού του Δούναβη προς τον σταθμό δεν απέδωσαν. Με τον έτερο αντιδραστήρα να βρίσκεται ήδη εκτός, από τα τέλη Ιουλίου, η χώρα έχει απολέσει πλέον περίπου 1,4 GW ισχύος – περίπου το 1/5 της ηλεκτροπαραγωγής της, επιτείνοντας την πίεση σε ένα σύστημα που βρίσκεται σε κατάσταση ενεργειακής έκτακτης ανάγκης, με την κυβέρνηση, που έχει ήδη εκπονήσει σχέδιο κλιμακωτών περιορισμών στην κατανάλωση ενεργοβόρων βιομηχανιών, να ενεργοποιεί επιπλέον 330 MW λιγνιτικής ισχύος.

Συνολικά, η εβδομάδα 10-16 Αυγούστου έκλεισε με τις τιμές χονδρικής του ρεύματος «στο κόκκινο» για πολλές χώρες της Ευρώπης, σε επίπεδα αισθητά υψηλότερα από την αντίστοιχη εβδομάδα του 2025. Ενδεικτικά, η μέση τιμή για την εβδομάδα διαμορφώθηκε σε περίπου 130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στη Γερμανία (+59% σε σχέση με πέρσι), στα 135 ευρώ στη Γαλλία (+103%), στα 143 ευρώ στην Αυστρία (+82%), στα 143 ευρώ στη Ρουμανία (+79%) και στα 139 ευρώ στην Κροατία (+67%).

Στην Ελλάδα

Ανοδική είναι η τάση και στην ελληνική αγορά, αν και η ισχυρή παραγωγή των ΑΠΕ, με τη συνδρομή των μελτεμιών και της ηλιοφάνειας αλλά και των υδροηλεκτρικών, που καταγράφουν ισχυρότατη επιστροφή φέτος, λειτουργούν προς το παρόν ως ισχυρότατο ανάχωμα στις πιέσεις από το ακριβότερο φυσικό αέριο και την αυξημένη περιφερειακή ζήτηση. Η μέση τιμή χονδρικής για τις πρώτες 17 ημέρες του μήνα διαμορφώνεται στα 118,47 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι 109,95 ευρώ στο σύνολο του Ιουλίου, καταγράφοντας μεν αύξηση περίπου 7,7% αλλά παραμένοντας σημαντικά χαμηλότερα από πολλές αγορές σε Ευρώπη και Βαλκάνια.

Ενδεικτικό της σημασίας των ΑΠΕ είναι το γεγονός ότι στο διάστημα 1-17 Αυγούστου μαζί με τα μεγάλα υδροηλεκτρικά κάλυψαν, σύμφωνα με τον προγραμματισμό στην αγορά χονδρικής, συνολικά περίπου στο 65,3% του ενεργειακού μίγματος, με το φυσικό αέριο να περιορίζεται σε μόλις 28,9% και την ισχυρή «πράσινη» ηλεκτροπαραγωγή να συμβάλλει στο ρεκόρ εξαγωγών ηλεκτρικής ενέργειας προς την ευρύτερη περιοχή. Στις 14 Αυγούστου, μάλιστα, τα στοιχεία του Χρηματιστηρίου Ενέργειας αποτύπωναν εξαγωγές 56,18 GWh, έναντι εισαγωγών μόλις 2,25 GWh, διαμορφώνοντας το καθαρό εξαγωγικό ισοζύγιο στις 53,93 GWh.

Η εικόνα παραμένει, πάντως, ευμετάβλητη, καθώς για σήμερα 17 Αυγούστου η τιμή χονδρικής εκτοξεύτηκε στα 153,42 ευρώ ανά μεγαβατώρα, υπενθυμίζοντας ότι, παρά τις θετικές επιδόσεις, όταν οι μετεωρολογικές συνθήκες είναι ευνοϊκές, οι δομικές αδυναμίες της αγοράς -μεταξύ άλλων η σχετική υστέρηση στην αποθήκευση και η υψηλή εξάρτηση σε ορισμένες ώρες από το ακριβό φυσικό αέριο- σε συνδυασμό με τις περιφερειακές πιέσεις, μπορούν ανά πάσα στιγμή να αντιστρέψουν την τάση.

Τα δύο πιθανά σενάρια για τον χειμώνα με επίκεντρο τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ

Συνολικά, οι πιέσεις που ασκούνται στην αγορά ενέργειας της γηραιάς ηπείρου προκαλούν αυξημένη ανησυχία, εν όψει του χειμώνα, κυρίως λόγω των απαισιόδοξων προβλέψεων για την πορεία των τιμών του φυσικού αερίου, την ώρα μάλιστα που η πορεία προς την πλήρη διακοπή των εισαγωγών ρωσικού αερίου αυξάνει την έκθεση της Ευρώπης στην παγκόσμια αγορά LNG και στον ανταγωνισμό για φορτία, καθιστώντας τις τιμές περισσότερο ευάλωτες σε νέες διαταραχές του εφοδιασμού. Είναι, σε αυτό το πλαίσιο, ενδεικτική της ανησυχίας μια δραματική προειδοποίηση της Goldman Sachs, η οποία πριν, από λίγες εβδομάδες, εκτιμούσε ότι, αν ο αποκλεισμός του Ορμούζ παραταθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, οι τιμές στο TTF ίσως χρειαστεί να ξεπεράσουν ακόμη και τα 100 ευρώ ανά μεγαβατώρα τον χειμώνα, ώστε η Ευρώπη να προσελκύσει φορτία LNG που σήμερα κατευθύνονται προς την Ασία.

Αποκαλυπτική είναι και πρόσφατη ανάλυση της Eurobank, η οποία σκιαγραφεί δύο διαφορετικά σενάρια για την πορεία των τιμών του υπερπολύτιμου για την Ευρώπη ορυκτού καυσίμου, ανάλογα με τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Στο πρώτο και πιο ευνοϊκό σενάριο, όπου οι εντάσεις αποκλιμακώνονται μέσα στο τρίτο τρίμηνο, ΗΠΑ και Ιράν καταλήγουν σε συμφωνία και τα Στενά του Ορμούζ ανοίγουν ξανά στο τέταρτο τρίμηνο, έστω με σταδιακή αποκατάσταση των ροών, η Eurobank εκτιμά ότι η μέση τιμή του TTF θα διαμορφωθεί για το σύνολο του 2026 μεταξύ 47,9 και 49,9 ευρώ ανά μεγαβατώρα.

Στο δυσμενέστερο σενάριο, όπου δεν επιτυγχάνεται βιώσιμη συμφωνία μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης και όπου η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει σημαντικά περιορισμένη κατά το μεγαλύτερο μέρος του έτους, η μέση τιμή του TTF για το σύνολο του έτους εκτιμάται ότι θα κλείσει υψηλότερα, μεταξύ 54 και 57,1 ευρώ ανά μεγαβατώρα, έναντι μόλις 36,3 ευρώ ανά μεγαβατώρα το 2025. Ακόμη όμως και στο ευνοϊκό σενάριο, η ομαλοποίηση δεν αναμένεται να είναι άμεση, καθώς, όπως επισημαίνει η Eurobank, οι αυξημένοι έλεγχοι ασφαλείας, τα ασφάλιστρα πολεμικού κινδύνου και οι καθυστερήσεις στη ναυσιπλοΐα μπορούν να διατηρήσουν αυξημένο το κόστος μεταφοράς και παράδοσης των ενεργειακών προϊόντων για πολύ καιρό.

IEEFA: Stress test για την Ευρώπη η κρίση στη Μέση Ανατολή

Τη σημασία που διαδραματίζουν οι τιμές του φυσικού αερίου για το κόστος του ρεύματος στην Ευρώπη υπενθυμίζει έκθεση του Ινστιτούτου Ενεργειακής Οικονομικής και Χρηματοοικονομικής Ανάλυσης (Institute for Energy Economics and Financial Analysis – IEEFA), που δημοσιεύτηκε την Παρασκευή και συγκεντρώνει τα βασικά ευρήματα των ερευνών του για τους πρώτους οκτώ μήνες του 2026. Όπως τονίζει, η κρίση στη Μέση Ανατολή έχει λειτουργήσει φέτος ως ένα ακόμη stress test για την ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αναδεικνύοντας πόσο γρήγορα ένα σοκ στις τιμές του αερίου μπορεί να μεταφερθεί στις τιμές χονδρικής του ρεύματος.

Είναι χαρακτηριστικό ότι, τον Μάρτιο και τον Απρίλιο, όταν οι τιμές του TTF εκτοξεύτηκαν από επίπεδα της τάξης των 20-30 ευρώ ανά μεγαβατώρα προπολεμικά έως και στα 60-70 ευρώ ή και ακόμα υψηλότερα, οι τιμές στην Αγορά Επόμενης Ημέρας ξεπέρασαν τα 120-150 ευρώ ανά μεγαβατώρα σε αγορές όπως η Ιταλία και η Γερμανία. Με το IEEFA να υπενθυμίζει ότι η ένταση με την οποία το ακριβότερο αέριο περνά στο ηλεκτρικό ρεύμα εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το πόσο συχνά οι μονάδες φυσικού αερίου είναι εκείνες που διαμορφώνουν την οριακή τιμή. Έτσι, η εικόνα μεταβάλλεται αναλόγως με το παραγωγικό μίγμα κάθε χώρας. Στη Γαλλία, όπου κυριαρχεί η πυρηνική ενέργεια, οι τιμές την ίδια περίοδο παρέμειναν πιο κοντά στα 60-80 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ θετική είναι η εικόνα και σε Ισπανία και Πορτογαλία, όπου, λόγω αυξημένης διείσδυσης ΑΠΕ, οι περίοδοι κατά τις οποίες το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή της αγοράς έχουν περιοριστεί δραστικά.

Την ίδια ώρα, το IEEFA προειδοποιεί ότι μπορεί η απεξάρτηση από το ρωσικό αέριο να προχωρά, όμως η Ευρώπη κινδυνεύει να βυθιστεί σε μια νέα ενεργειακή εξάρτηση, αυτή τη φορά από τις ΗΠΑ, οι οποίες, εφόσον υλοποιηθούν οι υφιστάμενες συμφωνίες προμήθειας και δεν συνεχιστεί η μείωση της ζήτησης αερίου, θα μπορούσαν το 2030 να καλύπτουν ακόμη και το 75% 80% των εισαγωγών LNG της Ε.Ε.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.