Μια ιστορική και εξαιρετικά κρίσιμη πολιτική αναμέτρηση βρίσκεται σε εξέλιξη στον δυτικό Καναδά, καθώς το εκλογικό σώμα της Αλμπέρτα καλείται να επανακαθορίσει εκ θεμελίων τους δεσμούς του με την ομοσπονδιακή εξουσία. Η κάλπη για την απόσχιση φέρνει στην επιφάνεια μια βαθιά, συστηματική αντιπαράθεση οικονομικών και πολιτικών συμφερόντων, η οποία πυροδοτείται από τον ενεργειακό πλούτο της περιοχής
Διαθέτοντας τα τέταρτα μεγαλύτερα κοιτάσματα πετρελαίου παγκοσμίως, η επαρχία αποτελεί διαχρονικά τον βασικό οικονομικό πνεύμονα της χώρας, χρηματοδοτώντας μέσω του συστήματος δημοσιονομικής εξισορρόπησης τις ασθενέστερες περιφέρειες. Η υποχρέωση αυτή τροφοδοτεί επί δεκαετίες το αίσθημα αδικίας στις δυτικές επαρχίες. Έτσι, η κάλπη μετατρέπεται σε πεδίο σύγκρουσης ανάμεσα στην τοπική κοινωνία και την κεντρική κυβέρνηση στην Οτάβα.
Ωστόσο, η διακήρυξη της ανεξαρτησίας απέχει πολύ από το να χαρακτηριστεί μια απλή ή αναίμακτη διαδικασία. Πέρα από τα σημαντικά συνταγματικά αναχώματα και την ανάγκη συναίνεσης των υπόλοιπων περιφερειών, η αυτονόμηση εγκλωβίζει την Αλμπέρτα σε έναν λαβύρινθο οικονομικών ρίσκων, όπου η αναγκαστική ανάληψη μέρους του εθνικού χρέους και οι επιβαρύνσεις τόκων ύψους δισεκατομμυρίων απειλούν να ναρκοθετήσουν την ίδια της την ευημερία.
Επί δεκαετίες, το κίνημα απόσχισης της Αλμπέρτα παρέμενε στο πολιτικό περιθώριο. Τώρα, οι ψηφοφόροι στην επαρχία αποφασίζουν αν θα κάνουν το πρώτο βήμα προς ένα μελλοντικό δημοψήφισμα ανεξαρτησίας.
Η μη δεσμευτική ψηφοφορία της Δευτέρας αποτελεί την πρώτη φορά που τίθεται το ζήτημα της απόσχισης στην κρίση των πολιτών, σε μια αναμέτρηση που ο εκλογικός φορέας Elections Alberta χαρακτήρισε ως το μεγαλύτερο εκλογικό γεγονός στην ιστορία της περιοχής [civics].
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι το εκλογικό σώμα θα απορρίψει συντριπτικά την έναρξη της νομικής διαδικασίας για δημοψήφισμα απόσχισης. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι περίπου ένας στους πέντε κατοίκους υποστηρίζει την απομάκρυνση από τον Καναδά. Παρά ταύτα, η αναμέτρηση έφερε τη θέση της Αλμπέρτα εντός της καναδικής ομοσπονδίας στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης
Οι ερωτήσεις στο ψηφοδέλτιο
Ουσιαστικά, η διαδικασία αποτελεί πρόκριμα για τη μελλοντική διενέργεια τελικού δημοψηφίσματος με αντικείμενο τον διαχωρισμό.
Το ψηφοδέλτιο περιλαμβάνει συνολικά 10 ερωτήματα.
Τα πρώτα εννέα επικεντρόνονται στη μετανάστευση, στην πρόσβαση σε περιφερειακές υπηρεσίες –όπως η υγειονομική περίθαλψη, η εκπαίδευση και η κοινωνική πρόνοια– καθώς και σε ενδεχόμενες τροποποιήσεις του καναδικού συντάγματος. Το εκλογικό σώμα καλείται να απαντήσει με ένα «ναι» ή ένα «όχι» σε καθένα από αυτά.
Το δέκατο ερώτημα θέτει ευθέως το δίλημμα της επόμενης ημέρας. Η πρώτη επιλογή αφορά την παραμονή της Αλμπέρτα στον Καναδά, ενώ η δεύτερη ζητά έγκριση για την εκκίνηση της νομικής διαδικασίας που θα οδηγήσει σε δεσμευτικό δημοψήφισμα απόσχισης.
Οι ρίζες της δυσαρέσκειας και οι πολιτικές αντιδράσεις
Το αίσθημα αποξένωσης των δυτικών επαρχιών και οι πάγιες αντιθέσεις με την Οτάβα μετρούν δεκαετίες ιστορίας. Η δυσαρέσκεια κορυφώθηκε κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, επί διακυβέρνησης του πρωθυπουργού Πιερ Τριντό, πατέρα του μετέπειτα ηγέτη της χώρας, Τζάστιν Τριντό.
«Το καναδικό σύστημα έχει καταρρεύσει. Σαφώς δεν ζούμε σε επίγεια κόλαση, όμως μας τρομάζει η κατεύθυνση που έχουν πάρει τα πράγματα», επισημαίνει ο Κόρι Μόργκαν, ιδρυτής του Κόμματος Ανεξαρτησίας της Αλμπέρτα και επικεφαλής της οργάνωσης Pathway to Independence.
«Ακόμη και αν δεν ανατρέψουμε τα δεδομένα τη Δευτέρα, ελπίζω να γίνει αντιληπτό ότι κάτι μεγάλο κυοφορείται εδώ. Αν δεν υπάρξει αλλαγή πλεύσης, η δυναμική θα συνεχίσει να διογκώνεται», δήλωσε ο Κόρι Μόργκαν στο αμερικανικό δίκτυο NPR. Οι αποσχιστικές τάσεις εντάθηκαν σε μερίδα του πληθουσμού στον απόηχο των περιοριστικών μέτρων της πανδημίας και των υποχρεωτικών εμβολιασμών. Η πρωθυπουργός της επαρχίας, Ντανιέλ Σμιθ, δήλωσε ότι «ήρθε η ώρα της κάλπης, ώστε να αποτυπωθεί η βούληση των πολιτών και να προχωρήσει η περιοχή»
Η προεκλογική εκστρασεια οδήγησε τον πρωθυπουργό, Μαρκ Κάρνεϊ, πίσω στη γενέτειρά του, το Ένμτοντον, όπου απηύθυνε έκκληση για διατήρηση της εθνικής ενότητας. «Μια ψήφος εναντίον του Καναδά αποτελεί επικίνδυνο ρίσκο, το οποίο θα επιφέρει χρόνια βαθιάς αβεβαιότητας και χαμένων ευκαιριών», υπογράμμισε ο Μαρκ Κάρνεϊ κατά τη διάρκεια συγκέντρωσης.
Το διακύβευμα της κάλπης και τα νομικά εμπόδια
Σημαντική μερίδα των κατοίκων υποστηρίζει ότι η Αλμπέρτα οφείλει να κρατά τα έσοδά της, αντί να παρακολουθεί την αναδιανομή των πόρων της στην υπόλοιπη επικράτεια. «Επιθυμούμε τη δημιουργία ενός νέου κράτους, ώστε να σταματήσουμε να στέλνουμε τους πόρους μας 1.000 χιλιόμετρα μακριά, στην Οτάβα», δηλώνει ο Τζέρεμι Κλάιβ, 23χρονος πιλότος και φοιτητής από την αγροτική περιφέρεια.
Η αποχώρηση από την καναδική ομοσπονδία, ωστόσο, δεν αποτελεί απλή υπόθεση. «Απαιτείται διαπραγμάτευση για τους όρους της εξόδου», επισημαίνει ο Τζάρεντ Γουέσλι, πολιτικός επιστήμονας στο Πανεπιστήμιο της Αλμπέρτα. «Το Ανώτατο Δικαστήριο έχει ξεκαθαρίσει ότι για να αποσχιστεί μια επαρχία, οφείλει να διαπραγματευτεί με τις υπόλοιπες εννέα περιφέρειες και την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, εξασφαλίζοντας συνταγματική αναθεώρηση».
Ιστορικό προηγούμενο αποτελεί το δημοψήφισμα του 1995 στο Κεμπέκ, όπου η πρόταση για ανεξαρτησία απορρίφθηκε οριακά. Η αναμέτρηση εκείνη οδήγησε στη θέσπιση του Νόμου περί Διαύγειας (Clarity Act) από το κοινοβούλιο το 2000.
Η νομοθεσία προβλέπει ότι οι διαπραγματεύσεις απόσχισης εκκινούν μόνο εφόσον το ερώτημα και το αποτέλεσμα της κάλπης πληρούν αυστηρά κριτήρια σαφήνειας. Ο νόμος δεν ορίζει συγκεκριμένο ποσοστό ως καθαρή πλειοψηφία. Σε κάθε περίπτωση, ο διαχωρισμός προϋποθέτει περίπλοκες συνταγματικές συνομιλίες ανάμεσα στις περιφερειακές κυβερνήσεις και την κεντρική διοίκηση.
Οι συνέπειες της υπερψήφισης
Η πρωθυπουργός της Αλμπέρτα, Ντανιέλ Σμιθ, έχει δεσμευτεί να σεβαστεί το αποτέλεσμα, ξεκινώντας τη διαδικασία για τη διενέργεια νομικά δεσμευτικού δημοψηφίσματος.
Η εξέλιξη αυτή, ωστόσο, τελεί υπό την αίρεση των αυστηρών νομικών προϋποθέσεων, γεγονός που σημαίνει ότι οι αλλαγές δεν θα είναι άμεσες.
Στα εμπόδια προστίθεται η υποχρέωση διαβούλευσης με τα Πρώτα Έθνη (αυτόχθονες). Οι συνθήκες μεταξύ των αυτοχθόνων κοινοτήτων και του Στέμματος προηγούνται της ίδρυσης της Καναδικής Συνομοσπονδίας, με τις συγκεκριμένες ομάδες να εναντιώνονται σθεναρά στην προοπτική μιας ανεξάρτητης Αλμπέρτα.
Τον περασμένο Μάιο, δικαστήριο της επαρχίας δικαίωσε προσφυγή των αυτοχθόνων, κρίνοντας ότι η αποσχιστική αίτηση για τη διενέργεια του δημοψηφίσματος παραβίασε τα δικαιώματά τους, καθώς είχε παρακαμφθεί η υποχρεωτική διαβούλευση μαζί τους. Η περιφερειακή κυβέρνηση έχει έφεση κατά της απόφασης.
Ο Τόμας Λουκάσουκ, ιδρυτής του κινήματος Forever Canadian και πρώην αντιπρόεδρος της περιφερειακής κυβέρνησης, διεξάγει επί 18 μήνες εκστρατεία υπέρ της εθνικής ενότητας. Ο ίδιος επικαλείται το προηγούμενο του Κεμπέκ το 1995, προειδοποιώντας για τις ολέθριες οικονομικές επιπτώσεις μιας ενδεχόμενης απόσχισης.
«Εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες εγκατέλειψαν τότε το Κεμπέκ με προορισμό άλλες περιφέρειες. Μέχρι σήμερα, η περιοχή δεν έχει καταφέρει να ανακάμψει πλήρως, καθώς η βιομηχανία και τα επενδυτικά κεφάλαια εγκατέλειψαν μαζικά το Μόντρεαλ. Υπάρχει βάσιμος φόβος ότι η Αλμπέρτα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την ίδια ακριβώς μοίρα», υπογραμμίζει ο Τόμας Λουκάσουκ.
Το οικονομικό κόστος της ανεξαρτησίας
Έκθεση της Σχολής Δημόσιας Πολιτικής του Πανεπιστημίου του Κάλγκαρι, η οποία εκπονήθηκε κατόπιν κυβερνητικής εντολής, αποτιμά το κόστος της απόσχισης έως και στα 170 δισεκατομμύρια καναδικά δολάρια σε ορίζοντα πενταετίας. Η μελέτη εξέτασε δύο σενάρια, βασισμένα στην υπόθεση μιας σχετικά ομαλής μετάβασης.
Και στις δύο περιπτώσεις, το χρέος της Αλμπέρτα αναμένεται να εκτιναχθεί, καθώς η επαρχία θα υποχρεωθεί να αναλάβει το μερίδιο που της αναλογεί από το συνολικό ομοσπονδιακό χρέος του Καναδά. Η έκθεση προσδιορίζει το τελικό βάρος μεταξύ 324 και 442,3 δισεκατομμυρίων καναδικών δολαρίων. Παράλληλα, ένα ανεξάρτητο κράτος στην Αλμπέρτα θα καλούταν να διαχειριστεί πρόσθετες πληρωμές τόκων ύψους δισεκατομμυρίων δολαρίων, επιβάρυνση κατά πολύ μεγαλύτερη από αυτή που καταβάλλει σήμερα ως μέλος της ομοσπονδίας.
naftemporiki.gr
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
