Το Ιράν οδηγεί τους διαδηλωτές στην αγχόνη. Και ο ΟΗΕ απλά «ανησυχεί πολύ»

Ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών εδώ και χρόνια δέχεται κριτική – από πολύ διαφορετικές ιδεολογικές αφετηρίες – ότι έχει καταντήσει ένας οργανισμός δηλώσεων, όχι πράξεων.

Ένας θεσμός που καταγράφει, παρατηρεί, «εκφράζει ανησυχία», αλλά σπανίως επεμβαίνει με τρόπο που να αλλάζει την πραγματικότητα. Τι κανει απέναντι στην κριτική αυτή; Όπως φαίνεται από την αντίδρασή τους στις τελευταίες εξελίξεις στο Ιράν, επιλέγει να τη… δικαιώσει.

Την ώρα που το ιρανικό καθεστώς κλιμακώνει την καταστολή, πνίγοντας στο αίμα τις διαδηλώσεις και συλλαμβάνοντας χιλιάδες ανθρώπους, η πληροφορία ότι αρχίζει η επιβολή της θανατικής ποινής στους συλληφθέντες διαδηλωτές μέσω διαδικασιών εξπρές θα έπρεπε να σημάνει παγκόσμιο συναγερμό. Αντί γι’ αυτό, ο ΟΗΕ αρκείται να χαρακτηρίσει την εξέλιξη «εξαιρετικά ανησυχητική».

Ο ύπατος αρμοστής του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα, Volker Türk, δήλωσε ότι είναι «φρικαρισμένος» από τις αναφορές για την αυξανόμενη βία των δυνάμεων ασφαλείας, κάλεσε την Τεχεράνη να σταματήσει τη βία, να αποκαταστήσει το διαδίκτυο και να διασφαλίσει λογοδοσία. Καταδίκασε τη στοχοποίηση των διαδηλωτών ως «τρομοκρατών» και κληθείς να σχολιάσει την πληροφορία ότι διαδηλωτές θα οδηγηθούν στην αγχόνη, είπε ότι είναι «εξαιρετικά ανησυχητική». Όλα σωστά. Όλα θεσμικά άψογα. Και όλα τραγικά ανεπαρκή.

Διότι στο Ιράν δεν βρισκόμαστε στο στάδιο των προθέσεων, αλλά των τετελεσμένων. Οι διαδηλωτές δεν απειλούνται θεωρητικά. Η αγχόνη δεν είναι ρητορικό σχήμα· είναι πραγματικό εργαλείο εξουσίας. Και απέναντι σε αυτό, ο διεθνής οργανισμός που υποτίθεται ότι εγγυάται τα ανθρώπινα δικαιώματα απαντά με λεξιλόγιο προσεκτικής ουδετερότητας.

Το επιχείρημα ότι «ο ΟΗΕ δεν έχει εκτελεστική εξουσία» είναι γνωστό. Όμως η ισχύς του ΟΗΕ δεν είναι – ή δεν θα έπρεπε να είναι – στρατιωτική. Είναι πολιτική και ηθική. Είναι η δυνατότητα να ονομάζει ξεκάθαρα τον θύτη, να κινητοποιεί μηχανισμούς πίεσης, να μετατρέπει την καταγγελία σε κόστος για τα καθεστώτα που παραβιάζουν κατάφωρα το διεθνές δίκαιο.

Όταν, όμως, απέναντι στην απειλή της θανατικής ποινής για διαδηλωτές, η κορυφαία παγκόσμια αρχή ανθρωπίνων δικαιωμάτων περιορίζεται στο «ανησυχούμε πολύ», το μήνυμα που εκπέμπεται δεν είναι προς την Τεχεράνη. Είναι προς όλους τους αυταρχικούς ηγέτες: συνεχίστε. Το πολύ-πολύ να ανησυχήσουμε.