Το Μεσαιωνικό Κάστρο του Καστελλόριζου
Του Νικόλα Μπάρδη
Το Καστελλόριζο, γνωστό και ως Νήσος Μεγίστη, είναι το πιο μικρό σε μέγεθος από τα Δωδεκάνησα, το πιο απομονωμένο και συνάμα το πιο απομακρυσμένο σημείο της πατρίδας μας προς τα ανατολικά. Απέχει μόλις 1,25 ναυτικά μίλια από τις ακτές της Τουρκίας, και 72 ναυτικά μίλια από τη Ρόδο.
Το νησί διαθέτει ένα από τα καλύτερα φυσικά λιμάνια της Μεσογείου και βρίσκεται σε στρατηγική θέση, καθώς είναι πάνω στη διαδρομή από τη Ρόδο προς την Κύπρο, χωρίς να έχει τα προβλήματα χερσαίων απειλών που αντιμετώπιζαν τα γειτονικά λιμάνια της Μικράς Ασίας.
Το φυσικό λιμάνι του Καστελλόριζου αποτελείται επί της ουσίας από δύο όρμους, το «Λιμάνι» και το «Μανδράκι». Ανάμεσα σε αυτά τα δύο αγκυροβόλια παρεμβάλλεται ένας βράχος ύψους 46 μέτρων, πάνω στον οποίο βρίσκεται χτισμένο το Κάστρο. Το σημείο είναι ιδανικό, γιατί εκτός από την πλήρη εποπτεία και των δύο λιμένων, έχει άμεση οπτική επαφή με το Παλαιόκαστρο που κατά το Μεσαίωνα ήταν ο κύριος οικισμός του νησιού. Επίσης, ακριβώς μπροστά του βρίσκεται η νησίδα Ψωραδιά, που με τη σειρά της δυσχέραινε τις επιθέσεις από τη θάλασσα.
Το νησί πήρε το όνομά του από το Κάστρο, ενώ η παλαιότερη αναφορά στο Καστελλόριζο γίνεται τον 12ο αιώνα. Προέρχεται από το βενετσιάνικο “Castel Rosso”, που σημαίνει «Κόκκινο Κάστρο». Το κόκκινο χρώμα οφείλεται στο ασβεστολιθικό πέτρωμα του βράχου που είναι χτισμένο το κάστρο, το οποίο παίρνει μία κοκκινωπή απόχρωση, όταν το χτυπάει το φως του ήλιου. Γκραβούρες και χάρτες του 17ου αιώνα τιτλοφορούν το κάστρο Castel d’Orizzo ή Castel Ruggio. Οι Γάλλοι το αποκαλούσαν Château Rouge και οι Τούρκοι Meis or Kızılhisar (και τα δύο σημαίνουν Κόκκινο Κάστρο). Σήμερα θα το βρείτε στους ταξιδιωτικούς οδηγούς ως Κάστρο Μεγίστης ή Κάστρο των Ιπποτών, ενώ είναι γνωστό και ως Κάστρο του Αγίου Νικολάου.
Το Κάστρο του Καστελλόριζου χτίστηκε, καταστράφηκε και ανακατασκευάστηκε πολλές φορές μέσα στους αιώνες. Η μορφή με την οποία σώζεται σήμερα είναι, κατά κύριο λόγο, κατάλοιπο της ανακατασκευής που συντελέστηκε το 1451, λίγο μετά την παραχώρηση του νησιού στο Βασίλειο της Αραγωνίας. Έτσι, το κάστρο του Καστελλόριζου είναι από τα λίγα κάστρα στα Δωδεκάνησα που δεν είναι «Ιωαννίτικο» αλλά «Φράγκικο». Αποτελείται από δύο βασικά μέρη: τον μεγάλο, κεντρικό πύργο που δεσπόζει στον βράχο, και τον οχυρωματικό περίβολο που ενισχύεται με προμαχώνα και φτάνει μέχρι τη θάλασσα. Το οχυρό χτίστηκε στη θέση του κάστρου των Ιπποτών, που είχε καταστραφεί από Μαμελούκους και το οποίο είχε αντικαταστήσει ένα παλιό Βυζαντινό φρούριο, που ήταν χτισμένο πάνω σε ένα Ελληνιστικό φρούριο, που πριν πολλούς αιώνες ήταν Πελασγική ακρόπολη!
Πρόκειται εν ολίγοις για ένα σημείο που είχε αξιοποιηθεί ήδη από τη Νεολιθική Εποχή και οχυρώθηκε για πρώτη φορά από τους Πελασγούς, ενώ σήμερα βλέπουμε στον βράχο λείψανα από τα κυκλώπεια τείχη, που υψώνονταν κάποτε εκεί. Αργότερα, εποικήθηκε από τους Δωριείς οι οποίοι ονόμασαν το νησί «Μεγίστη», μάλλον επειδή ήταν το μεγαλύτερο από τα γύρω ερημονήσια. Έκτοτε και για πολλούς αιώνες μετά το Καστελλόριζο αποτελούσε σημαντικό και πολυσύχναστο λιμάνι της Ανατολικής Μεσογείου, και εκεί αγκυροβολούσαν πλοία από πολλές χώρες, ιδιαίτερα σε περιόδους ειρήνης.
Στις μέρες μας, δίπλα στα ερείπια του κάστρου βρίσκεται ένα παλιό τουρκικό χαμάμ και ένας αναστηλωμένος ανεμόμυλος, ενώ κάτω ακριβώς από το κάστρο, σε κόγχη λαξευμένη στον βράχο, βρίσκεται ένας Λυκιακός τάφος του 4ου αιώνα π.Χ. με πολύ ενδιαφέροντα αρχιτεκτονικό διάκοσμο. Η ναόσχημη πρόσοψη ιωνικού ρυθμού με τις παραστάδες και την αετωματική επίστεψη, φανερώνει τις στενές σχέσεις που είχε το νησί ήδη από την αρχαιότητα με την Μικρά Ασία. Αν βρεθείτε, λοιπόν, στο ακριτικό αυτό νησί της Ελλάδας, αξίζει να πραγματοποιήσετε μία επίσκεψη και σ’ αυτό το σπουδαίο μνημείο.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
