Το παρασκήνιο της επικοινωνίας Τραμπ-Νετανιάχου που καθόρισε την εξόντωση του Αλί Χαμενεΐ

Λιγότερο από 48 ώρες πριν από την έναρξη της αμερικανο-ισραηλινής επίθεσης στο Ιράν, ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου μίλησε τηλεφωνικά με τον Πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ σχετικά με τους λόγους για την έναρξη ενός πολύπλοκου, μακρινού πολέμου, κατά του οποίου κάποτε είχε ταχθεί ο Αμερικανός πρόεδρος.

Τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου γνώριζαν από ενημερώσεις των μυστικών υπηρεσιών νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα ότι ο Ανώτατος Ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, και οι βασικοί υπολοχαγοί του θα συναντιόντουσαν σύντομα στο κτήμα του στην Τεχεράνη, καθιστώντας τους ευάλωτους σε μια «επίθεση αποκεφαλισμού» – μια επίθεση εναντίον κορυφαίων ηγετών μιας χώρας που χρησιμοποιείται συχνά από τους Ισραηλινούς, αλλά παραδοσιακά λιγότερο από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ωστόσο, νέες πληροφορίες υποδηλώνουν ότι η συνάντηση είχε μετατεθεί για το Σάββατο το πρωί από το Σάββατο το βράδυ, σύμφωνα με τρία άτομα που ενημερώθηκαν για την τηλεφωνική επικοινωνία. Η επικοινωνία δεν είχε γίνει γνωστή προηγουμένως.

Ο Νετανιάχου, αποφασισμένος να προχωρήσει με μια επιχείρηση που είχε προτρέψει εδώ και δεκαετίες, υποστήριξε ότι μπορεί να μην υπήρχε ποτέ καλύτερη ευκαιρία να σκοτωθεί ο Χαμενεΐ και να εκδικηθεί προηγούμενες ιρανικές προσπάθειες δολοφονίας του Τραμπ, ανέφεραν αυτές οι πηγές. Αυτές περιλάμβαναν ένα σχέδιο δολοφονίας επί πληρωμή που φέρεται να είχε ενορχηστρωθεί από το Ιράν το 2024, όταν ο Τραμπ ήταν υποψήφιος.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης κατηγόρησε έναν Πακιστανό ότι προσπάθησε να στρατολογήσει άτομα στις Ηνωμένες Πολιτείες στο σχέδιο, το οποίο προοριζόταν ως αντίποινα για τη δολοφονία από την Ουάσινγκτον του ανώτατου διοικητή των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Κασέμ Σουλεϊμανί.

Η απόφαση για την δολοφονία του Αλί Χαμενεΐ

Μέχρι τη στιγμή που πραγματοποιήθηκε η τηλεφωνική κλήση, ο Τραμπ είχε ήδη εγκρίνει την ιδέα οι Ηνωμένες Πολιτείες να πραγματοποιήσουν στρατιωτική επιχείρηση εναντίον του Ιράν, αλλά δεν είχε ακόμη αποφασίσει πότε ή υπό ποιες συνθήκες θα εμπλέκονταν οι Ηνωμένες Πολιτείες, ανέφεραν οι πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας για να συζητήσουν ευαίσθητες εσωτερικές διαβουλεύσεις.

Ο αμερικανικός στρατός είχε εδώ και εβδομάδες ενισχύσει την παρουσία του στην περιοχή, γεγονός που ώθησε πολλούς εντός της κυβέρνησης να συμπεράνουν ότι ήταν απλώς θέμα πότε ο πρόεδρος θα αποφάσιζε να προχωρήσει. Μια πιθανή ημερομηνία, μόλις λίγες μέρες νωρίτερα, είχε ακυρωθεί λόγω κακοκαιρίας.

Το Reuters δεν μπόρεσε να προσδιορίσει πώς το επιχείρημα του Νετανιάχου επηρέασε τον Τραμπ καθώς σκεφτόταν να εκδώσει εντολές για χτύπημα, αλλά η τηλεφωνική κλήση ισοδυναμούσε με την τελική αγόρευση του Ισραηλινού ηγέτη στον Αμερικανό ομόλογό του. Οι τρεις πηγές που ενημερώθηκαν για την τηλεφωνική κλήση δήλωσαν ότι πίστευαν ότι – μαζί με τις πληροφορίες που έδειχναν ένα χρονικό περιθώριο για τη δολοφονία του ηγέτη του Ιράν – ήταν καταλύτης για την τελική απόφαση του Τραμπ να διατάξει τον στρατό στις 27 Φεβρουαρίου να προχωρήσει με την Επιχείρηση «Επική Οργή».

Ο Τραμπ θα μπορούσε να γράψει ιστορία βοηθώντας στην εξάλειψη μιας ιρανικής ηγεσίας που εδώ και καιρό αποδοκιμαζόταν από τη Δύση και από πολλούς Ιρανούς, υποστήριξε ο Νετανιάχου. Οι Ιρανοί μπορεί ακόμη και να βγουν στους δρόμους, είπε, ανατρέποντας ένα θεοκρατικό σύστημα που κυβερνούσε τη χώρα από το 1979 και έκτοτε αποτελεί κύρια πηγή παγκόσμιας τρομοκρατίας και αστάθειας.

Οι πρώτες βόμβες χτύπησαν το Σάββατο το πρωί, 28 Φεβρουαρίου. Ο Τραμπ ανακοίνωσε το ίδιο βράδυ ότι ο Χαμενεΐ ήταν νεκρός.

Απαντώντας σε αίτημα για σχολιασμό, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δεν αναφέρθηκε άμεσα στην τηλεφωνική κλήση μεταξύ Τραμπ και Νετανιάχου, αλλά δήλωσε στο Reuters ότι η στρατιωτική επιχείρηση είχε σχεδιαστεί για να «καταστρέψει τους βαλλιστικούς πυραύλους και την παραγωγική ικανότητα του ιρανικού καθεστώτος, να εξοντώσει το Ναυτικό του ιρανικού καθεστώτος, να τερματίσει την ικανότητά τους να εξοπλίζουν πληρεξούσιους και να εγγυηθεί ότι το Ιράν δεν θα μπορέσει ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα».

Ούτε το γραφείο του Νετανιάχου ούτε ο εκπρόσωπος του Ιράν στον ΟΗΕ απάντησαν σε αιτήματα για σχολιασμό.

Ο Νετανιάχου, σε συνέντευξη Τύπου την Πέμπτη, απέρριψε ως «ψευδείς ειδήσεις» τους ισχυρισμούς ότι «το Ισραήλ με κάποιο τρόπο έσυρε τις ΗΠΑ σε σύγκρουση με το Ιράν. Πιστεύει κανείς πραγματικά ότι κάποιος μπορεί να πει στον Πρόεδρο Τραμπ τι να κάνει; Έλα τώρα».

Ο Τραμπ έχει δηλώσει δημόσια ότι η απόφαση για την επίθεση ήταν αποκλειστικά δική του.

Οι αναφορές του Reuters, με αξιωματούχους και άλλους που βρίσκονται κοντά στους δύο ηγέτες να μιλούν κυρίως υπό τον όρο της ανωνυμίας, δεδομένης της ευαισθησίας των εσωτερικών διαβουλεύσεων, δεν υπονοούν ότι ο Νετανιάχου ανάγκασε τον Τραμπ να πάει σε πόλεμο. Ωστόσο, οι αναφορές δείχνουν ότι ο Ισραηλινός ηγέτης ήταν αποτελεσματικός υποστηρικτής και ότι ο τρόπος με τον οποίο διατύπωσε την απόφαση – συμπεριλαμβανομένης της ευκαιρίας να σκοτώσει έναν Ιρανό ηγέτη που φέρεται να είχε επιβλέψει τις προσπάθειες δολοφονίας του Τραμπ – ήταν πειστικός για τον πρόεδρο.

Ο υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγκεθ στις αρχές Μαρτίου άφησε να εννοηθεί ότι η εκδίκηση ήταν τουλάχιστον ένα κίνητρο για την επιχείρηση, λέγοντας στους δημοσιογράφους: «Το Ιράν προσπάθησε να σκοτώσει τον Πρόεδρο Τραμπ και ο Πρόεδρος Τραμπ γέλασε τελευταίος».

Επίθεση του Ιουνίου σε στοχευμένες πυρηνικές και πυραυλικές θέσεις

Ο Τραμπ διεξήγαγε την προεκλογική του εκστρατεία το 2024 βασιζόμενος στην εξωτερική πολιτική της πρώτης του κυβέρνησης, «Η Αμερική Πρώτα», και δήλωσε δημόσια ότι ήθελε να αποφύγει τον πόλεμο με το Ιράν, προτιμώντας να αντιμετωπίσει την Τεχεράνη διπλωματικά.

Ωστόσο, καθώς οι συζητήσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν απέτυχαν να οδηγήσουν σε συμφωνία την περασμένη άνοιξη, ο Τραμπ άρχισε να σκέφτεται ένα χτύπημα, σύμφωνα με τα τρία άτομα που γνωρίζουν τις συζητήσεις του Λευκού Οίκου.

Μια πρώτη επίθεση έγινε τον Ιούνιο, όταν το Ισραήλ βομβάρδισε τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τις πυραυλικές εγκαταστάσεις του Ιράν και σκότωσε αρκετούς Ιρανούς ηγέτες. Οι αμερικανικές δυνάμεις αργότερα συμμετείχαν στην επίθεση και όταν η κοινή αυτή επιχείρηση ολοκληρώθηκε μετά από 12 ημέρες, ο Τραμπ πανηγύρισε δημόσια την επιτυχία, λέγοντας ότι οι ΗΠΑ είχαν «εξαλείψει» τις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν.
Ωστόσο, μήνες αργότερα, ξεκίνησαν ξανά συνομιλίες μεταξύ των ΗΠΑ και του Ισραήλ για μια δεύτερη αεροπορική επίθεση με στόχο να χτυπήσει επιπλέον πυραυλικές εγκαταστάσεις και να εμποδίσει το Ιράν να αποκτήσει την ικανότητα να κατασκευάσει πυρηνικά όπλα.

Οι Ισραηλινοί ήθελαν επίσης να σκοτώσουν τον Χαμενεΐ, έναν μακροχρόνιο, πικρό γεωπολιτικό εχθρό που είχε επανειλημμένα εκτοξεύσει πυραύλους στο Ισραήλ και είχε υποστηρίξει βαριά οπλισμένες δυνάμεις πληρεξουσίων που περικύκλωναν το έθνος. Σε αυτές περιλαμβάνονταν η μαχητική ομάδα της Χαμάς που εξαπέλυσε την αιφνιδιαστική επίθεση στις 7 Οκτωβρίου 2023 από τη Γάζα, και η Χεζμπολάχ, με έδρα τον Λίβανο.

Οι Ισραηλινοί άρχισαν να σχεδιάζουν την επίθεσή τους στο Ιράν με την υπόθεση ότι θα ενεργούσαν μόνοι τους, δήλωσε ο Υπουργός Άμυνας Ισραέλ Κατς στο ισραηλινό N12 News στις 5 Μαρτίου.

Ωστόσο, κατά τη διάρκεια επίσκεψης τον Δεκέμβριο στο κτήμα του Τραμπ στο Μαρ-α-Λάγκο στη Φλόριντα, ο Νετανιάχου είπε στον Τραμπ ότι δεν ήταν απόλυτα ικανοποιημένος με το αποτέλεσμα της κοινής επιχείρησης τον Ιούνιο, δήλωσαν δύο άτομα που γνωρίζουν τη σχέση μεταξύ των δύο ηγετών, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Ο Τραμπ υπέδειξε ότι ήταν ανοιχτός σε μια ακόμη εκστρατεία βομβαρδισμού, πρόσθεσαν οι πηγές, αλλά ήθελε επίσης να δοκιμάσει έναν ακόμη γύρο διπλωματικών συνομιλιών.

Δύο γεγονότα ώθησαν τον Τραμπ να επιτεθεί ξανά στο Ιράν, σύμφωνα με αρκετούς Αμερικανούς και Ισραηλινούς αξιωματούχους και διπλωμάτες.

Η επιχείρηση των ΗΠΑ στις 3 Ιανουαρίου για τη σύλληψη του προέδρου της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο στο Καράκας – η οποία δεν είχε ως αποτέλεσμα τον θάνατο Αμερικανών, ενώ παράλληλα απομάκρυνε από την εξουσία έναν μακροχρόνιο εχθρό των ΗΠΑ – κατέδειξε την πιθανότητα οι φιλόδοξες στρατιωτικές επιχειρήσεις να έχουν λίγες παράπλευρες συνέπειες για τις αμερικανικές δυνάμεις.

Αργότερα τον ίδιο μήνα, ξέσπασαν μαζικές αντικυβερνητικές διαμαρτυρίες στο Ιράν, προκαλώντας μια άγρια ​​αντίδραση από το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, σκοτώνοντας χιλιάδες. Ο Τραμπ υποσχέθηκε να βοηθήσει τους διαδηλωτές, αλλά δεν έκανε αμέσως τίποτα που να δημοσιοποιήθηκε.

Ιδιωτικά, ωστόσο, η συνεργασία εντάθηκε μεταξύ των Ισραηλινών Αμυντικών Δυνάμεων και της διοίκησης του αμερικανικού στρατού στη Μέση Ανατολή, γνωστής ως CENTCOM, με κοινό στρατιωτικό σχεδιασμό που διεξήχθη κατά τη διάρκεια μυστικών συναντήσεων, σύμφωνα με δύο Ισραηλινούς αξιωματούχους, οι οποίοι μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας.

Λίγο αργότερα, κατά τη διάρκεια επίσκεψης του Νετανιάχου στην Ουάσιγκτον τον Φεβρουάριο, ο Ισραηλινός ηγέτης ενημέρωσε τον Τραμπ για το αναπτυσσόμενο πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν, επισημαίνοντας συγκεκριμένα σημεία ανησυχίας. Επίσης, εξέθεσε τους κινδύνους του προγράμματος βαλλιστικών πυραύλων, συμπεριλαμβανομένου του κινδύνου το Ιράν να αποκτήσει τελικά την ικανότητα να χτυπήσει την αμερικανική πατρίδα, δήλωσαν τρία άτομα που γνωρίζουν τις ιδιωτικές συνομιλίες.

Ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε σε ερωτήσεις σχετικά με τις συναντήσεις του Τραμπ με τον Νετανιάχου τον Δεκέμβριο και τον Φεβρουάριο.

Η ιστορική ευκαιρία του Τραμπ

Μέχρι τα τέλη Φεβρουαρίου, πολλοί Αμερικανοί αξιωματούχοι και περιφερειακοί διπλωμάτες θεωρούσαν πολύ πιθανό να προχωρήσει μια επίθεση των ΗΠΑ στο Ιράν, αν και οι λεπτομέρειες παρέμεναν αβέβαιες, σύμφωνα με δύο άλλους Αμερικανούς αξιωματούχους, έναν Ισραηλινό αξιωματούχο και δύο επιπλέον αξιωματούχους που γνώριζαν το θέμα.

Ο Τραμπ ενημερώθηκε από το Πεντάγωνο και αξιωματούχους των μυστικών υπηρεσιών για τα πιθανά πλεονεκτήματα που θα αποκομίζονταν από μια επιτυχημένη επίθεση, συμπεριλαμβανομένης της καταστροφής του πυραυλικού προγράμματος του Ιράν, σύμφωνα με δύο άτομα που γνώριζαν αυτές τις ενημερώσεις.

Πριν από την τηλεφωνική επικοινωνία μεταξύ Νετανιάχου και Τραμπ, ο Υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε σε μια μικρή ομάδα κορυφαίων ηγετών του Κογκρέσου στις 24 Φεβρουαρίου ότι το Ισραήλ ήταν πιθανό να επιτεθεί στο Ιράν, ανεξάρτητα από το αν οι ΗΠΑ συμμετείχαν ή όχι, και ότι το Ιράν πιθανότατα θα προβεί σε αντίποινα εναντίον αμερικανικών στόχων, σύμφωνα με τρία άτομα που ενημερώθηκαν για τη συνάντηση.

Πίσω από την προειδοποίηση του Ρούμπιο βρισκόταν μια εκτίμηση Αμερικανών αξιωματούχων των μυστικών υπηρεσιών ότι μια τέτοια επίθεση θα προκαλούσε πράγματι αντεπιθέσεις από το Ιράν εναντίον διπλωματικών και στρατιωτικών θέσεων των ΗΠΑ και συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, δήλωσαν τρεις πηγές που γνώριζαν τις αναφορές των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών.

Αυτή η πρόβλεψη αποδείχθηκε ακριβής. Τα πλήγματα οδήγησαν σε ιρανικές αντεπιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών περιουσιακών στοιχείων, στον θάνατο περισσότερων από 2.300 Ιρανών πολιτών και τουλάχιστον 13 Αμερικανών στρατιωτικών, σε επιθέσεις εναντίον συμμάχων των ΗΠΑ στον Κόλπο, στο κλείσιμο μιας από τις πιο ζωτικές ναυτιλιακές οδούς στον κόσμο και σε μια ιστορική αύξηση των τιμών του πετρελαίου που ήδη γίνεται αισθητή από τους καταναλωτές στις Ηνωμένες Πολιτείες και αλλού.

Ο Τραμπ είχε επίσης ενημερωθεί ότι υπήρχε μια πιθανότητα, έστω και μικρή, η δολοφονία των κορυφαίων ηγετών του Ιράν να οδηγήσει σε μια κυβέρνηση στην Τεχεράνη που θα ήταν πιο πρόθυμη να διαπραγματευτεί με την Ουάσινγκτον, δήλωσαν δύο άλλα άτομα που γνωρίζουν την ενημέρωση του Ρούμπιο.

Η πιθανότητα αλλαγής καθεστώτος ήταν ένα από τα επιχειρήματα του Νετανιάχου στην τηλεφωνική κλήση λίγο πριν ο Τραμπ δώσει τις τελικές εντολές για επίθεση στο Ιράν, δήλωσαν τα άτομα που ενημερώθηκαν σχετικά.

Αυτή η άποψη δεν είχε υιοθετηθεί από την Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών, η οποία είχε εκτιμήσει τις προηγούμενες εβδομάδες ότι ο Χαμενεΐ πιθανότατα θα αντικατασταθεί από έναν εσωτερικό σκληροπυρηνικό σε περίπτωση θανάτου του, όπως είχε αναφέρει προηγουμένως το Reuters.

Η CIA δεν απάντησε αμέσως σε αίτημα για σχολιασμό.

Ο Τραμπ επανειλημμένα ζήτησε εξέγερση μετά τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Με τον πόλεμο να βρίσκεται στην τέταρτη εβδομάδα του και την περιοχή να έχει βυθιστεί σε συγκρούσεις, οι Φρουροί της Επανάστασης του Ιράν εξακολουθούν να περιπολούν τους δρόμους της χώρας. Εκατομμύρια Ιρανοί παραμένουν προστατευμένοι στα σπίτια τους.

Ο γιος του Χαμενεΐ, Μοτζταμπά, που θεωρείται ακόμη πιο σκληρά αντιαμερικανός από τον πατέρα του, έχει οριστεί ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν.