Το σημαντικότερο κέρδος του Βλαντίμιρ Πούτιν από τη συμφωνία για το ρωσικό diesel μπορεί να μη φανεί ποτέ στα κρατικά ταμεία, ούτε στα πρατήρια καυσίμων.
Είναι το μήνυμα ότι η Ουάσιγκτον μπορεί να χαλαρώνει την πίεση στη Ρωσία, ενώ η Μόσχα συνεχίζει τις επιθέσεις και το Κίεβο καλείται να περιορίσει τη δική του αντίδραση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ αναζητεί φθηνότερα καύσιμα πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου. Οι αναλυτές που μίλησαν στο CNBC εκτιμούν, όμως, ότι η συμφωνία δύσκολα θα προσφέρει αισθητή ανακούφιση στην αντλία. Αντίθετα, μπορεί να προσφέρει στο Κρεμλίνο κάτι με μεγαλύτερη διάρκεια: την προσδοκία ότι η συνέχιση του πολέμου θα αποφέρει νέες δυτικές υποχωρήσεις.
Η απόφαση του Αμερικανού προέδρου να εξαιρέσει τη Μόσχα και από πρόσθετες κυρώσεις, λίγο πριν ενεργοποιηθούν, ενισχύει αυτή την ανησυχία. Σε συνδυασμό με την πίεση προς τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι, τις απειλές για τις πληροφορίες και τους περιορισμούς σε κρίσιμα δορυφορικά συστήματα, το ζήτημα ξεπερνά πλέον μια εμπορική συμφωνία καυσίμων.
Το ερώτημα είναι ποιος πιέζεται να αλλάξει συμπεριφορά για να τελειώσει ο πόλεμος — και ποιος βλέπει την πίεση εις βάρος του να υποχωρεί.
Πολύ μικρή ποσότητα για να αλλάξει την αγορά
Σύμφωνα με το CNBC, η συμφωνία προβλέπει τη διάθεση 4,8 εκατ. μετρικών τόνων ρωσικού diesel στις διεθνείς αγορές. Η ποσότητα αντιστοιχεί περίπου σε δέκα ημέρες αμερικανικής ζήτησης ή μόλις μία ημέρα παγκόσμιας κατανάλωσης.
Αυτή η αναλογία εξηγεί τον σκεπτικισμό των ειδικών για την επίδρασή της στις τιμές. Ο Νιλ Άτκινσον, πρώην επικεφαλής του τμήματος πετρελαϊκής βιομηχανίας και αγορών του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας, τη χαρακτήρισε εξαιρετικά μικρή σε σχέση με τις ανάγκες της αγοράς.
Το πολιτικό κίνητρο του Τραμπ είναι σαφές. Το diesel αποτελεί βασικό καύσιμο για τις μεταφορές και την αγροτική παραγωγή. Η ακρίβειά του περνά στο κόστος των αγαθών, επιβαρύνοντας επιχειρήσεις και νοικοκυριά σε μια εκλογικά κρίσιμη περίοδο.
Η διάγνωση του προβλήματος, ωστόσο, αμφισβητείται. Όπως επισημαίνουν ειδικοί στο Reuters, η εκτίναξη του ενεργειακού κόστους οφείλεται κυρίως στον πόλεμο ΗΠΑ–Ισραήλ με το Ιράν, στις επιθέσεις σε ενεργειακές εγκαταστάσεις και στη σοβαρή διατάραξη της διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ.
Ο Τραμπ στρέφει, παρ’ όλα αυτά, μεγάλο μέρος της πίεσης στην Ουκρανία και στα πλήγματά της κατά των ρωσικών διυλιστηρίων. Η ρήξη με τον Ζελένσκι είναι πλήρης.
Τι κερδίζουν πραγματικά τα ρωσικά ταμεία
Ο Σεργκέι Αλεξασένκο, ανώτερος ερευνητής και επικεφαλής οικονομικών στο NEST Centre, υπολογίζει ότι η αρχική φάση της συμφωνίας, για 1,8 εκατ. μετρικούς τόνους, θα μπορούσε να αποφέρει έως 1,25 δισ. δολάρια πρόσθετων εξαγωγικών εσόδων σε διάστημα τριών μηνών.
Πρόκειται περίπου για το 1% των ρωσικών εσόδων από εξαγωγές εμπορευμάτων κατά την ίδια περίοδο.
Το όφελος για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό θα ήταν πολύ μικρότερο: κάτω από 30 εκατ. δολάρια τον μήνα, δηλαδή λιγότερο από το 0,07% των μηνιαίων ομοσπονδιακών εσόδων, σύμφωνα με την εκτίμησή του.
Η διάκριση έχει σημασία. Τα έσοδα μιας εξαγωγής δεν ταυτίζονται με τα χρήματα που εισπράττει το κράτος. Ο Αλεξασένκο δεν θεωρεί ότι η συγκεκριμένη συμφωνία θα μεταβάλει αποφασιστικά τη χρηματοδότηση του πολέμου. Ο Πούτιν έχει ήδη καταστήσει τις πολεμικές δαπάνες προτεραιότητα, ακόμη και εις βάρος άλλων αναγκών.
Το βασικό κέρδος της Ρωσίας, εξηγεί στο CNBC, είναι πολιτικό: μειώνεται η πίεση των κυρώσεων και υπονομεύεται η δυτική ενότητα.
Από το diesel σε μια ευρύτερη χαλάρωση
Η εξέλιξη της Παρασκευής έδωσε μεγαλύτερο βάρος σε αυτή την εκτίμηση.
Ο Τραμπ υπέγραψε εκτελεστικό διάταγμα με το οποίο ανέστειλε την εφαρμογή πρόσθετων μέτρων που προέβλεπε ο νόμος Γκράχαμ, τον οποίο είχε υπογράψει τον προηγούμενο μήνα.
Το πλαίσιο προέβλεπε δυνατότητα δασμών έως 100% σε εισαγωγές από τους πέντε μεγαλύτερους αγοραστές ρωσικών ενεργειακών προϊόντων. Ο νόμος επέτρεπε, πάντως, στον πρόεδρο να χορηγήσει εξαίρεση για λόγους αμερικανικού εθνικού συμφέροντος.
Αυτή τη δυνατότητα αξιοποίησε. Το διάταγμα επικαλείται το εθνικό συμφέρον χωρίς να εξηγεί ειδικότερα πώς εξυπηρετείται, ενώ η εξαίρεση παραμένει σε ισχύ μέχρι η κυβέρνηση να κρίνει ότι απαιτούνται περαιτέρω ενέργειες. Ο Τραμπ διατηρεί τη δυνατότητα να επιβάλει μέτρα αργότερα.
Η αντίδραση της Μόσχας ήταν αποκαλυπτική: ο Κιρίλ Ντμίτριεφ, επικεφαλής του ρωσικού κρατικού επενδυτικού ταμείου, χαιρέτισε την απόφαση ως ιστορική στιγμή για την οικονομική συνεργασία των δύο χωρών.
Για τον Ζελένσκι, αντιθέτως, αποτελεί ενθάρρυνση προς τον επιτιθέμενο.
Το επικίνδυνο προηγούμενο
Η Μαρία Σνεγκοβάγια, ανώτερη ερευνήτρια στο Κέντρο Στρατηγικών και Διεθνών Σπουδών (CSIS), εντοπίζει ακριβώς εδώ τον κίνδυνο: η συμφωνία μπορεί να ενισχύσει την πεποίθηση της Μόσχας ότι η συνεχιζόμενη πίεση θα εξασφαλίσει περισσότερες παραχωρήσεις από τη Δύση.
Επισημαίνει επίσης ότι η εξαίρεση για το diesel ισχύει έως τον Απρίλιο του 2027. Θα μπορούσε, επομένως, να διευκολύνει εξαγωγές πέρα από τις αρχικά ανακοινωθείσες ποσότητες, διευρύνοντας και τα οικονομικά οφέλη.
Το Κίεβο φοβάται μια αλληλουχία χαλάρωσης: πρώτα τα καύσιμα, στη συνέχεια το φυσικό αέριο και αργότερα οι τράπεζες, συγκεκριμένα πρόσωπα ή άλλοι βιομηχανικοί κλάδοι.
Η ανησυχία αφορά τη διαπραγματευτική λογική. Αν η Ρωσία απολαμβάνει ελαφρύνσεις πριν αναλάβει αντίστοιχες δεσμεύσεις, μειώνεται το κίνητρό της να προσφέρει ανταλλάγματα.
Το Κίεβο πιέζεται εκεί όπου εξαρτάται περισσότερο
Για την Ουκρανία, η σύγκρουση με την Ουάσιγκτον έχει άμεσες επιχειρησιακές συνέπειες.
Το Reuters έχει μεταδώσει ότι η εντολή περιορισμού του Starshield, της στρατιωτικής υπηρεσίας της SpaceX που αξιοποιεί το δίκτυο Starlink, προήλθε από το εσωτερικό του Λευκού Οίκου, επικαλούμενο δύο Αμερικανούς και έναν Δυτικό αξιωματούχο.
Η υπηρεσία έχει αποκατασταθεί εν μέρει. Το επεισόδιο, όμως, ανέδειξε πόσο ευάλωτο παραμένει το Κίεβο σε αποφάσεις που λαμβάνονται εκτός Ουκρανίας για τεχνολογία απαραίτητη στις επικοινωνίες και στις επιχειρήσεις drones.
Ουκρανοί αξιωματούχοι καταγγέλλουν επίσης κενά στην έγκαιρη προειδοποίηση για ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις. Ο Τραμπ υποστηρίζει ότι οι ΗΠΑ συνεχίζουν να μοιράζονται πληροφορίες. Ο Ζελένσκι, ωστόσο, δήλωσε στο NPR ότι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν προειδοποιήσει Ουκρανούς διοικητές για πιθανό περιορισμό ή διακοπή της συνεργασίας.
Το CNN μετέδωσε παράλληλα ότι το Κίεβο έχει εξαντλήσει τα αποθέματα πυραύλων αναχαίτισης για τα αμερικανικά Patriot, σε μια περίοδο συνεχών ρωσικών επιθέσεων σε ενεργειακές εγκαταστάσεις.
Η πίεση έχει διαφορετικό βάρος όταν αφορά την ικανότητα μιας χώρας να εντοπίζει και να αναχαιτίζει τους πυραύλους που κατευθύνονται προς τις πόλεις της.
Η «ενεργειακή εκεχειρία» και η ασυμμετρία
Η Ουκρανία διέκοψε προσωρινά τα πλήγματα σε ρωσικές ενεργειακές εγκαταστάσεις μετά την ανακοίνωση Τραμπ περί ενεργειακής εκεχειρίας. Επανέλαβε τις επιθέσεις καθώς η Ρωσία συνέχιζε να χτυπά τις δικές της υποδομές.
Ο Σερχίι Ντερκάτς, πρώτος αναπληρωτής υπουργός αρμόδιος για την ανάκαμψη, τις υποδομές και τις μεταφορές, υποστήριξε στο CNBC ότι οι περιορισμοί στα δορυφορικά συστήματα ενθάρρυναν τη Μόσχα να εντείνει τις επιθέσεις της. Οι ρωσικές αρχές δεν απάντησαν στα αιτήματα του δικτύου για σχόλιο.
Η Σνεγκοβάγια θεωρεί ότι οι συνέπειες θα γίνουν πολύ σοβαρότερες εάν η αμερικανική στρατιωτική και πληροφοριακή υποστήριξη χρησιμοποιηθεί για να περιοριστούν τα ουκρανικά πλήγματα στα διυλιστήρια. Οι επιθέσεις αυτές έχουν επιβάλει σημαντικό οικονομικό κόστος στη Ρωσία.
Μια τέτοια εξέλιξη θα περιόριζε έναν από τους μοχλούς πίεσης που διαθέτει το Κίεβο απέναντι στη ρωσική πολεμική οικονομία.
Η προσδοκία για τα όσα έρχονται
Παρά τη δημόσια σύγκρουση, το Κίεβο δεν κλείνει τον δίαυλο με τις ΗΠΑ. Σύμφωνα με το Reuters, επιδιώκει τη συνέχιση των συνομιλιών με τους Στιβ Γουίτκοφ και Τζάρεντ Κούσνερ. Ο Τραμπ δηλώνει ότι θα συνεχίσει να συνομιλεί και με τους δύο προέδρους, επιδιώκοντας τον τερματισμό του πολέμου.
Ο πρώην ανώτερος Αμερικανός διπλωμάτης Ντάνιελ Φριντ επισημαίνει ότι δεν είναι ακόμη σαφές εάν πρόκειται για μόνιμη μετατόπιση των ΗΠΑ μακριά από την Ουκρανία. Το κόστος της σημερινής προσέγγισης, όμως, είναι ήδη υπαρκτό: ενθαρρύνει τον Πούτιν να συνεχίσει.
Έτσι το πραγματικό δώρο προς το Κρεμλίνο δεν μετριέται σε τόνους diesel ή σε δολάρια. Είναι η προσδοκία ότι μπορεί να περιμένει τις επόμενες παραχωρήσεις και να βλέπει τους συμμάχους της Ουκρανίας να απομακρύνονται μεταξύ τους.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
