Τουρκία: Πώς φαντάζεται το Τελ Αβίβ έναν τουρκο-ισραηλινό πόλεμο;

Μια εξέταση ανοιχτών πηγών στο Ισραήλ αποκαλύπτει ένα σαφές πλαίσιο για την πρόβλεψη μιας πιθανής σύγκρουσης με την Τουρκία (στη φωτογραφία, επάνω, από το newhaber.com, η αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ στη Συρία μετά τις ισραηλινές επιθέσεις).

Αυτό το πλαίσιο δεν βασίζεται τόσο σε έναν ολοκληρωτικό πόλεμο μεταξύ των δύο χωρών, όσο μάλλον στην πιθανότητα να ξεφύγει από τον έλεγχο η στρατιωτική τριβή με επίκεντρο τη Συρία, γράφει στον Independent Türkçe ο τούρκος στρατηγικός αναλυτής Osman Gazi Kandemir.

Η εγγύτητα των στρατιωτικών δυνάμεων των δύο χωρών στη Συρία εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας τυχαίας σύγκρουσης

Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, αριστερά, και ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου (φωτογραφίες του Reuters/Umit Bektas, Ronen Zvulun)

Η γενική συναίνεση μεταξύ των στρατηγικών κύκλων στο Ισραήλ είναι ότι ένας σκόπιμος, πλήρους κλίμακας πόλεμος μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ είναι απίθανος βραχυπρόθεσμα.

Ωστόσο, η εγγύτητα των στρατιωτικών δυνάμεων των δύο χωρών στη Συρία εγκυμονεί τον κίνδυνο μιας τυχαίας σύγκρουσης.

Εδώ, η θεμελιώδης διάκριση στην άποψη του Ισραήλ για την Τουρκία είναι κρίσιμη.

Η έκφραση που χρησιμοποιείται σε μια ανάλυση της Gallia Lindenstrauss που δημοσιεύτηκε στο INSS (Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφάλειας του Ισραήλ) συνοψίζει την ουσία αυτής της προσέγγισης:

Η Τουρκία δεν είναι Ιράν, αλλά είναι μια απειλή.

Δεν είναι ένα νέο Ιράν

Οι ισραηλινοί στρατηγικοί κύκλοι δεν θεωρούν την Τουρκία ένα νέο Ιράν. Ωστόσο, πιστεύουν ότι οι εντάσεις για τη Γάζα, τη Συρία, την Ανατολική Μεσόγειο και το εμπόριο έχουν μετατραπεί σε μια διαρκή στρατηγική αντιπαλότητα.

Γιατί λοιπόν αυτός ο ανταγωνισμός γίνεται ιδιαίτερα επικίνδυνος στη Συρία;

Για το Ισραήλ, το θεμελιώδες ζήτημα είναι η ελευθερία κινήσεων στον εναέριο χώρο της Συρίας.

Η πιθανότητα η Τουρκία να επεκτείνει τη στρατιωτική της παρουσία στη Συρία προς τα νότια και στις κεντρικές περιοχές μετά την ανατροπή του καθεστώτος Ασαντ τον Δεκέμβριο του 2024 θεωρείται άμεσο πρόβλημα ασφάλειας για το Ισραήλ.

Το Ισραήλ χρησιμοποιεί τον εναέριο χώρο της Συρίας για τις αεροπορικές επιχειρήσεις του εναντίον ιρανικών στόχων.

Επομένως, η συγκέντρωση τουρκικών ραντάρ και συστημάτων αεράμυνας στην επιχειρησιακή περιοχή του Ισραήλ θεωρείται μια αρνητική εξέλιξη για το Τελ Αβίβ.

Η ισραηλινή επίθεση στην αεροπορική βάση Αμπού αλ-Ντουχούρ τον Αύγουστο του 2026 κατέστησε αυτό το σενάριο υπαρκτό.

Τρεις κόκκινες γραμμές

Σύμφωνα με την αξιολόγηση του INSS, η ισραηλινή Πολεμική Αεροπορία εκτόξευσε οκτώ πυραύλους κατά της βάσης. Δορυφορικές εικόνες έδειξαν τέσσερις κρατήρες στον διάδρομο προς/απογειώσεων.

Η ισραηλινή πλευρά ισχυρίστηκε ότι η επίθεση υποκινήθηκε από την προσπάθεια της Τουρκίας να αναπτύξει ραντάρ, συστήματα αεράμυνας και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στην περιοχή.

Ωστόσο, η συριακή κυβέρνηση αρνήθηκε τον ισχυρισμό ότι η εγκατάσταση αποτελούσε τουρκική βάση.

Αυτό εγείρει ένα άλλο πρόβλημα. Ο τρόπος με τον οποίο τα εμπλεκόμενα μέρη ορίζουν το γεγονός είναι εξίσου σημαντικός με το ίδιο το γεγονός. Από την οπτική γωνία του Ισραήλ, ξεχωρίζουν τρεις κόκκινες γραμμές:

Πρώτον, η γεωγραφία. Η τουρκική στρατιωτική παρουσία στη βόρεια Συρία δεν αντιμετωπίζεται με τον ίδιο τρόπο όπως η παρουσία στην κεντρική και νότια Συρία.

Δεύτερον, η φύση των συστημάτων που έχουν αναπτυχθεί. Τα στοιχεία ραντάρ και αεράμυνας θεωρούνται ικανά να επηρεάσουν άμεσα τις ισραηλινές αεροπορικές επιχειρήσεις.

Τρίτον, η αποτροπή της ενίσχυσης ομάδων όπως η Χαμάς στη νότια Συρία, οι οποίες αποτελούν απειλή για το Ισραήλ.

Πώς ξεκινά το πολεμικό σενάριο;

Από την ισραηλινή οπτική γωνία, το σημείο εκκίνησης δεν είναι ένας κηρυχθείς πόλεμος μεταξύ Αγκυρας και Τελ Αβίβ.

Ο στόλος F-35I θεωρείται ότι παρέχει στο Ισραήλ ένα ποιοτικό πλεονέκτημα (φωτογραφία του Reuters/Amir Cohen)

Το πιο πιθανό σενάριο είναι ότι μία από τις στρατιωτικές δραστηριότητες στη Συρία ξεπερνάει την κόκκινη γραμμή της άλλης πλευράς.

Στη συνέχεια έρχεται η πιθανότητα μια περιορισμένη επίθεση να μετατραπεί σε αντεπίθεση. Εδώ αναδύεται ο πραγματικός φόβος της κλιμάκωσης αλυσιδωτών αντιδράσεων.

Μια σύγκριση της στρατιωτικής ισχύος καταδεικνύει επίσης αυτήν την εικόνα. Σύμφωνα με τα στοιχεία της GlobalFirepower που περιλαμβάνονται στο ερευνητικό σημείωμα, η Τουρκία έχει 481.000 ενεργούς στρατιώτες. Το Ισραήλ έχει 169.500 ενεργούς στρατιώτες.

Η Τουρκία έχει συνολικά 1.101 αεροσκάφη. Το Ισραήλ έχει συνολικά 597 αεροσκάφη. Οσον αφορά τα άρματα μάχης, η Τουρκία έχει 2.284, έναντι του στόλου του Ισραήλ που αποτελείται από 1.300.

Η διαφορά είναι ακόμη πιο έντονη στις ναυτικές δυνάμεις. Η Τουρκία διαθέτει 192 πλοία σε σύγκριση με τα 82 του Ισραήλ. Η Τουρκία διαθέτει 14 υποβρύχια σε σύγκριση με τα 6 του Ισραήλ.

Οσον αφορά τους αμυντικούς προϋπολογισμούς, οι εκτιμώμενες δαπάνες της Τουρκίας, περίπου 51,4 δισεκατομμύρια δολάρια, είναι υψηλότερες από τα 34,6 δισεκατομμύρια δολάρια του Ισραήλ.

Τι καθορίζει την έκβαση ενός πολέμου;

Καθορίζουν αυτά τα στοιχεία την έκβαση ενός πολέμου;

Οι εκτιμήσεις από την ισραηλινή πλευρά δεν μεταφράζουν άμεσα αυτά τα στοιχεία σε αποτέλεσμα πολέμου.

Το πλεονέκτημα του Ισραήλ φαίνεται περισσότερο στην τεχνολογία, την αεροπορική ισχύ και την επιχειρησιακή εμπειρία παρά στους αριθμούς.

Ο στόλος F-35I, ειδικότερα, θεωρείται ότι παρέχει στο Ισραήλ ένα ποιοτικό πλεονέκτημα. Η πυραυλική ικανότητα θεωρείται επίσης ένας από τους τομείς στους οποίους το Ισραήλ ξεχωρίζει.

Η Τουρκία, από την άλλη πλευρά, διαθέτει ένα διαφορετικό πλεονέκτημα με το μέγεθος των χερσαίων και ναυτικών δυνάμεών της, το ανθρώπινο δυναμικό της και την αυξανόμενη ικανότητα της αμυντικής της βιομηχανίας.

Αυτή η εικόνα εγείρει ένα άλλο ερώτημα:

Είναι πιο σημαντική η τρέχουσα ικανότητα της Τουρκίας ή οι μελλοντικές της δυνατότητες;

Ορισμένες αναλύσεις στο Ισραήλ τονίζουν ιδιαίτερα την ανάπτυξη της αεροπορικής άμυνας, των μαχητικών αεροσκαφών και των δυνατοτήτων πυραύλων μεγάλου βεληνεκούς από την Τουρκία.

Ο παράγοντας χρόνος

Η προμήθεια του Eurofighter, το σύστημα αεροπορικής άμυνας Steel Dome και τα πυραυλικά προγράμματα εξετάζονται σε αυτό το πλαίσιο.

Το Eurofighter αναμένεται να ενισχύσει τις στρατιωτικές δυνατότητες της Τουρκίας (φωτογραφία του Reuters/Iain Axon)

Ο παράγοντας χρόνος είναι επομένως σημαντικός στην αξιολόγηση της Τουρκίας από το Ισραήλ. Η τρέχουσα στρατιωτική ισορροπία δεν θεωρείται η ίδια με την ισορροπία σε πέντε ή δέκα χρόνια από τώρα.

Ωστόσο, ένας από τους σημαντικότερους περιορισμούς κατά ενός άμεσου πολέμου με την Τουρκία από την ισραηλινή πλευρά είναι η παρέμβαση τρίτων μερών.

Η εμπλοκή των ΗΠΑ και οι συνομιλίες πρόληψης συγκρούσεων με τη μεσολάβηση του Αζερμπαϊτζάν θεωρούνται κρίσιμες για τη διαχείριση της τριβής στη Συρία.

Η προειδοποίηση της Ουάσιγκτον για «άσκοπη κλιμάκωση» μετά την επίθεση καταδεικνύει επίσης τη σημασία αυτού του μηχανισμού.

Σε ορισμένες αναλύσεις στο Ισραήλ, οι νέες αμυντικές σχέσεις της Τουρκίας με τη Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν θεωρούνται επίσης ξεχωριστό ζήτημα.

Το αμυντικό σύμφωνο που υπογράφηκε στη Μέκκα στις 7 Αυγούστου 2026, διαβάζεται στο Ισραήλ ως ένα ευρύτερο ζήτημα περιφερειακής ισορροπίας δυνάμεων.

Σε απάντηση, προτείνεται η ενίσχυση των σχέσεων με την Ελλάδα και την Κύπρο στη Μεσόγειο και η εδραίωση συνεργασίας με τα ΗΑΕ και την Ινδία στον ανατολικό άξονα.

Ο ορισμός του κινδύνου

Τελικά, η ισραηλινή θεώρηση δεν βασίζεται στην ιδέα ότι ένας πόλεμος με την Τουρκία είναι αναπόφευκτος.

Υπάρχει ένας στενότερος και πιο συγκεκριμένος ορισμός του κινδύνου.

Οι στρατιωτικές αναπτύξεις στη Συρία, η χρήση του εναέριου χώρου και τα συστήματα αεράμυνας φέρνουν τις δύο χώρες πιο κοντά.

Αυτό που η μία πλευρά βλέπει ως μέτρο ασφαλείας μπορεί να μετατραπεί σε αξιολόγηση απειλής για την άλλη πλευρά.

Κατά τη γνώμη μου, αυτό είναι το πιο σημαντικό σημείο που αποκαλύπτεται από ισραηλινές πηγές.

Ο πραγματικός κίνδυνος για μια σύγκρουση Τουρκίας -Ισραήλ δεν είναι τόσο ότι οι δύο χώρες θέλουν πόλεμο, αλλά μάλλον ότι οι στρατιωτικές δραστηριότητες σε μια στενή γεωγραφική περιοχή όπως η Συρία αγγίζουν τις κόκκινες γραμμές η μία της άλλης.

Επομένως, η οπτική του Ισραήλ για την Τουρκία σήμερα διαμορφώνεται όχι τόσο από ένα «σχέδιο πολέμου», αλλά από ένα σενάριο κλιμάκωσης που διατηρείται υπό έλεγχο.