«Τυφώνας σε μπουκάλι» ή αλλιώς η «Γαλάζια Πατρίδα» με όρους πολιτικής σκοπιμότητας

Τι συμβαίνει με τα ελληνοτουρκικά; Τι θα φέρει το νομοσχέδιο που θα ψηφίσει η Τουρκική Εθνοσυνέλευση μετά το μπαϊράμι; Επιστρέφει η ένταση ενόψει εκλογών και αλλάζει την ατζέντα;

Τα ερωτήματα προέκυψαν με αιχμή τις διαρροές στην Τουρκία, περί του νομοσχεδίου για το ιδεολόγημα «Γαλάζια Πατρίδα», που εκφράζει τις πλέον μαξιμαλιστικές θέσεις της Άγκυρας στο πεδίο των αξιώσεων της σε Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο.

Ένα νομοσχέδιο που κατά τα τουρκικά ΜΜΕ έχει συνταχθεί με τη συμβολή και του Υπουργείου Άμυνας της χώρας και θα υποστηριχθεί στην εφαρμογή των τετελεσμένων που θα επιδιώξει να επιφέρει από τις τουρκικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Διαρροές που σαφώς μεταφράστηκαν και μεταδόθηκαν στην Ελλάδα. Υπηρετώντας το σκοπό τους.

Σε μία περίοδο που η Ελλάδα μπαίνει για τα καλά σε μία προεκλογική περίοδο, ακολουθούμενη από σκάνδαλα, ακρίβεια και αναζητά την αντιπολίτευση.

Ενώ η Τουρκία προσπαθεί ακόμα να διαχειριστεί στο εσωτερικό της το Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό.

Ο Γεραπετρίτης και η υπόθεση εργασίας για το τουρκικό νομοσχέδιο

Τι θα κάνετε αν η Τουρκία υλοποιήσει τις απειλές της, καλούν την κυβέρνηση να απαντήσει αναλυτές, βάζοντας ενώπιον του Υπουργείου Εξωτερικών υποθετικά διλήμματα.

Ο Γιώργος Γεραπετρίτης σε δηλώσεις του (στο συνέδριο Energy Transition Summit που διοργανώνουν οι Financial Times και η Καθημερινή) αντιστέκεται στον πειρασμό της αξιοποίησης των εθνικών θεμάτων και επιμένει στο ότι ο καθορισμός θαλασσίων ζωνών, Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης και υφαλοκρηπίδας είναι η σημαντική διαφορά που αν δεν λυθεί «δεν μπορεί να υπάρξει πραγματικά μακροπρόθεσμη και βιώσιμη ειρήνη και ευημερία».

Όσον αφορά το επερχόμενο τουρκικό νομοσχέδιο δηλώνει ότι δεν είναι ο ρόλος του να κάνει προβλέψεις και υπογραμμίζει πως «πρέπει πρώτα να δούμε ποιο είναι το πραγματικό περιεχόμενο της νομοθεσίας».

Τουρκικές πηγές για το νομοσχέδιο της Γαλάζιας Πατρίδας

Αξιόπιστες τουρκικές πηγές, που μίλησαν στο in για το νομοσχέδιο αναφέρουν ότι έχουν διαρρεύσει στον Τύπο πολλές εικασίες, παραπληροφόρηση και υπερβολές σχετικά με το σχέδιο νόμου που καταρτίζει η Τουρκία για τις περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας.

Όπως υποστηρίζουν δε «πολλά από αυτά τα δημοσιεύματα είναι ανακριβή και παραπλανητικά».

Κατά την τουρκική άποψη το εν λόγω νομοσχέδιο είναι επί της ουσίας ένας νόμος – πλαίσιο «που αποσκοπεί στην ενσωμάτωση βασικών όρων και αρχών του διεθνούς ναυτικού δικαίου στην εθνική νομοθεσία της Τουρκίας».

Στόχος σύμφωνα με τις ίδιες πηγές «είναι να καλυφθεί ένα μακροχρόνιο νομοθετικό κενό, καθώς το ισχύον νομικό πλαίσιο της Τουρκίας στον τομέα αυτό παραμένει κατακερματισμένο και στερείται συνολικής δομής».

Στο ίδιο πλαίσιο υπενθυμίζουν ότι «η Τουρκία δεν μπορεί να ενσωματώσει τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS) στην εθνική της νομοθεσία μέσω προσχώρησης, καθώς αποφάσισε να μην γίνει συμβαλλόμενο μέρος της Σύμβασης».

«Ως εκ τούτου, το σχέδιο νόμου-πλαίσιο ορίζει τις διάφορες περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας σύμφωνα με το διεθνές δίκαιο και αποσαφηνίζει τις αρμοδιότητες των αρμόδιων τουρκικών αρχών» αναφέρουν χαρακτηριστικά.

Και καταλήγουν σημειώνοντας ότι «σε αντίθεση με τις εικασίες, το σχέδιο νόμου δεν περιέχει χάρτες ή γεωγραφικές συντεταγμένες. Δεν οριοθετεί θαλάσσια σύνορα ούτε επεκτείνει τα υφιστάμενα, και δεν θεσπίζει ούτε κηρύσσει νέες περιοχές θαλάσσιας δικαιοδοσίας».

Κάποιοι τούρκοι αναλυτές, μάλιστα, φτάνουν να υποστηρίζουν πως ίσως το νομοσχέδιο να ικανοποιεί τελικά την Αθήνα σε κάποιες γραμμές που θα χαράσσει.

Ενεργοί οι δίαυλοι επικοινωνίας

Την ίδια στιγμή ανώτατες διπλωματικές πηγές στην Αθήνα σημειώνουν την εκτίμηση τους ότι δεν πρόκειται να προκύψει κατάσταση η οποία θα είναι μη διαχειρίσιμη. Τονίζουν δε ότι ήδη έχουν λειτουργήσει και οι δίαυλοι επικοινωνίας, με την Αθήνα να επικοινωνεί σαφώς στην Άγκυρα τις ανησυχίες της αλλά και το ότι οι εν λόγω διαρροές δεν συμβάλουν στην διατήρηση του καλού κλίματος των ήρεμων νερών.

Μέχρι εδώ καλά.

Είναι σαφές ότι η ελληνική διπλωματία επιχειρεί να μην ανεβάσει τους τόνους και επιμένει στην ψύχραιμη αντιμετώπιση των πραγμάτων.

Η Τουρκία επιμένει στις αξιώσεις της

Όσο για τις τουρκικές πηγές που μίλησαν στο in, λένε σε άριστη διπλωματική γλώσσα, ότι η Τουρκία θα επιχειρείσει να αποτυπώσει σε νόμο τις πάγιες θέσεις της, όπως αυτές προέκυψαν από το ιδεολόγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας». Ενδεχομένως αφήνεται να εννοηθεί ότι θα χρησιμοποιηθούν και διπλωματικές διατυπώσεις περί διάθεσης προσαρμογής σε περίπτωση διαπραγμάτευσης και εξεύρεσης λύσης στη διαφορά των θαλασσίων ζωνών που διαιωνίζεται ανάμεσα σε Αθήνα και Άγκυρα.

Δεν θα υπάρχουν χάρτες στο νομοσχέδιο. Δεν θα υπάρχουν συντεταγμένες.

Άλλωστε η Άγκυρα δεν τις χρειάζεται. Τις έχει ήδη καταθέσει στον ΟΗΕ σε μία προσπάθεια να κατοχυρώσει τις αξιώσεις της και να δημιουργήσει τετελεσμένα.

Δεν θα ακυρώσει το παράνομο και άκυρο – για την Αθήνα – τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Θα επιμείνει στις διατυπωμένες εδώ και καιρό θέσεις της και θα επιχειρήσει την αποτύπωση τους σε νόμο, ερμηνεύοντας το διεθνές δίκαιο της θάλασσας, από τη δική της οπτική.

Αυτό που κάνει πάντα δηλαδή.

Και πάλι οι διατυπώσεις, όπως επεσήμανε ο Γεραπετρίτης και τόνιζαν διπλωμάτες στο in έχουν ιδιαίτερη σημασία.

Γιατί η γλώσσα του νομοσχεδίου θα κρίνει αν και πόσο θέλει η Άγκυρα να ανεβάσει τους τόνους.

Έτος εκλογών

Το 2027 είναι έτος εκλογών τόσο για την Ελλάδα όσο και για την Τουρκία. Σε καμία από τις δύο χώρες ωστόσο δεν μπορεί να αποκλειστεί πρόωρη προσφυγή στις κάλπες εντός του 2026.

Εκλογές που σε κάθε περίπτωση θα γίνουν σε ένα δυστοπικό γεωπολιτικό περιβάλλον, όπου οι σταθερές κατερρέουν και το δίκαιο του ισχυρού υπερισχύει.

Με κύριο εκφραστή αυτής της παραδοχής την πολιτική του αμερικανού προέδρου, Ντόναλντ Τραμπ.

Ο αναθεωρητισμός επιστρέφει, αναβαπτίζεται και γίνεται κανονικότητα.

Αθήνα και Άγκυρα αντιμετωπίζουν σοβαρά ζητήματα στην οικονομία δεδομένης και της παγκόσμιας κρίσης που έχει στη βάση της την εκτόξευση του ενεργειακού κόστους και τον πληθωρισμό που μειώνει την αγοραστική δύναμη, αλλά και αποφάσεων των πολιτικών του ηγεσιών. Τα μικρομεσαία κοινωνικά στρώματα πλήττονται σκληρά.

Η ιστορία έχει δείξει ότι τις εκλογές κρίνουν οι οικονομικές επιδόσεις των κυβερνήσεων. Και ακόμα και αν η ΝΔ σήμερα θέλει να μην βλέπει εναλλακτική, η πραγματικότητα είναι πως η εναλλακτική δημιουργείται. Άρα κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος για το αποτέλεσμα, όσο και αν θέλει να δείχνει.

Οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες χαράσσουν τις γραμμές της εξωτερικής πολιτικής

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα και πάλι με την εμπειρία, οι εσωτερικές πολιτικές ανάγκες, συχνά διαμορφώνουν και τις διπλωματικές κινήσεις των κυβερνήσεων.

Στην Ελλάδα οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι πολίτες θα επιδιώξουν στις εκλογές σταθερότητα. Και εδώ ενδέχεται να επιχειρηθεί να κεφαλαιοποιηθεί το αφήγημα της κυβέρνησης περί σταθερότητας και ισχύος.

Αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει τόσο σε αποφάσεις, όπως πχ η επέκταση των χωρικών υδάτων νότια της Κρήτης, ή η δυνατότητα επέκτασης των χωρικών υδάτων νότια τις Κρήτης, ως προεκλογικό χαρτί. Η επέκταση των χωρικών υδάτων κατά το διεθνές δίκαιο είναι μονομερές δικαίωμα.

Παράλληλα η κυβέρνηση – και ο πρωθυπουργός μετ’ επιτάσεως – επιχειρεί να κεφαλαιοποιήσει τις αγορές στα εξοπλιστικά προθώντας το αφήγημα της αύξησης της ισχύος της χώρας.

Αυξάνεται η πίεση και στην Τουρκία

Αντίστοιχα η πίεση για «πρωτοβουλίες» αυξάνεται και στην Τουρκία. Αν όχι από τις μάζες, που δεν προτεραιοποιούν τα διπλωματικά θέματα αποδεδειγμένα, σίγουρα ναι από την ελίτ. Και δη την κοσμική ελίτ.

Το ερώτημα λοιπόν παραμένει θα μπουν Αθήνα και Άγκυρα στον πειρασμό της αξιοποίησης των εθνικών θεμάτων με γνώμονα την εσωτερική πολιτική σκοπιμότητα και ποιες κινήσεις θα επιβάλλει κάτι τέτοιο;

Και εν τέλει τι θα πράξει η αντιπολίτευση; Θα επιλέξει την αντιδημοφιλή στάση να συστήσει αυτοσυγκράτηση και προετοιμασία πριν το οποιοδήποτε βήμα, ή θα στοιχηθεί με τη δημοφιλή στάση της αναζήτησης του βολικού εχθρού;

Και τι θα σημαίνει αυτό σε ένα ασταθές γεωπολιτικό περιβάλλον και με τη Μέση Ανατολή να εξελίσσεται σε κινούμενη άμμο, που απειλεί να καταπιεί και τις δύο χώρες, μέσω της οικονομίας και όχι μόνο;

Ακόμα περισσότερο πώς θα αξιοποιηθούν οι διεθνείς συνεργασίες σε ένα περιβάλλον αστάθειας και κατά πόσο οι φίλοι θα επιλεγούν με κριτήριο πόσο εχθρεύονται τους εχθρούς μας και όχι στη βάση αρχών;

Σύνδρομο καταδίωξης και blame game παραμονεύουν και αναζητούν συμμάχους σε ακραία αφηγήματα και σενάρια και οι διπλωμάτες σε Αθήνα και Άγκυρα καλούνται να αντισταθούν… Ακόμα και ενόψει εκλογών, όπου ο «συμβιβασμός» και η ψυχραιμία γίνονται ακόμα πιο αντιδημοφιλείς και δύσκολες να εφαρμοστούν έννοιες.

Τουρκικές πηγές έλεγαν στο in πως όλος αυτός ο θόρυβος που έχει ξεσπάσει μοιάζει με «τυφώνα σε μπουκάλι».

Ακόμα και έτσι το στοίχημα ωστόσο είναι οι κυβερνήσεις να μην πέσουν στον πειρασμό να αφαιρέσουν το φελό.