Βρε πώς αλλάζουν οι καιροί…

Ο Βίλεμ Μαξιμίλιαν Βουντ είναι ελάχιστα γνωστός στο ευρύ κοινό. Ήταν Γερμανός ψυχολόγος, φιλόσοφος και φυσιολόγος, που έφυγε από τον μάταιο τούτο κόσμο το 1920.

Όμως, ο Βουντ θεωρείται ένας από τους θεμελιωτές της σύγχρονης ψυχολογίας. Διέκρινε την ψυχολογία ως επιστήμη από τη φιλοσοφία και τη βιολογία, και υπήρξε ο πρώτος άνθρωπος που απεκάλεσε τον εαυτό του «ψυχολόγο». Πιστώνεται μάλιστα πιστώνεται σε μεγάλο βαθμό ότι έκανε την ψυχολογία ξεχωριστή επιστήμη.

Το 1886, ο Γερμανός ψυχολόγος δημοσίευσε ενα βιβλίο με τίτλο «Das Prinzip der Heterogonie der Zwecke» – Η αρχή της ετερογονίας των σκοπών.

Ο Βουντ υποστήριξε ότι η ιστορία δεν προχωρά σύμφωνα με τους στόχους και τις αποφάσεις ατόμων ή κυβερνήσεων, αλλά είναι αποτέλεσμα συχνά αντίθετων συνδυασμών.

Ο δικός μας, Παναγιώτης Κονδύλης, ο μεγάλος Έλληνας φιλόσοφος, που έφυγε από τη ζωή πριν σχεδόν 30 χρόνια, στο βιβλίο του «Η Κριτική της Μεταφυσικής στη νεότερη σκέψη», επεσήμανε επίσης ότι η ετερογονία των σκοπών είναι συνεχώς παρούσα. Κάθε πνευματικό κίνημα, σημείωνε, ξεκινά μέσα από συγκεκριμένες ιστορικές αφορμές για να μεταμορφωθεί στην πορεία σε κάτι συχνά ριζικά διαφορετικό, μέσα από τη διαπάλη των ιδεών ή μάλλον των ανθρώπων που επικαλούνται ιδέες και προκρίνουν συνήθως την πολεμική αποτελεσματικότητα από τη λογική συνέπεια.

Η εκκίνηση και το αποτέλεσμα

Θα πείτε: Μα γιατί τα γράφω όλα αυτά, και μάλιστα Κυριακάτικα; Μα για να καταλάβουμε ότι η εκκίνηση δεν προδικάζει πάντοτε το αποτέλεσμα. Βρε πώς αλλάζουν οι καιροί, που γράφει και ο Γιάννης Λογοθέτης στο ομώνυμο τραγούδι με τη Δήμητρα Γαλάνη:

«Βρε πως αλλάζουν οι καιροί

σβήνει η αγάπη ένα πρωί

σιγά σιγά σβήνω κι εγώ

ποιος ξέρει αν θα σε ξαναδώ»

Ο πρόεδρος Τραμπ, για παράδειγμα, ξεκίνησε τη δεύτερη θητεία του στην προεδρία των ΗΠΑ υποσχόμενος στους ψηφοφόρους του να κάνει «Μεγάλη Ξανά την Αμερική» – το περιβόητο σύνθημα MAGA.

Δεκαέξι μήνες μετά, πού  είμαστε σήμερα; Η Αμερική έχει εγκλωβιστει σε έναν πόλεμο στον Κόλπο, που ούτε ο ίδιος ο Τραμπ ξέρει πώς να τον τελειώσει. Την ίδια ώρα συνεχίζει τον εμπορικό πόλεμο σε εχθρούς και φίλους, τις επιθέσεις και τις προσβολές εναντίον συμμάχων, επαινεί μόνο όσους τον τον …επαινούν, συγκρούεται ακόμη και με τον Αμερικανό Πάπα Λέοντα…

Οι συνέπειες της ετερογονίας

Αποτέλεσμα; Είναι πλέον καθολική αντίληψη ενός ψυχικά ασταθούς προέδρου – ο οποίος εκτός από την υπονόμευση της κληρονομιάς καλής θέλησης και επιρροής των Ηνωμένων Πολιτειών – πυροδοτεί  ή επιταχύνει πολιτικές και οικονομικές διαδικασίες παγκοσμίως που συγκρούονται με τα αμερικανικά συμφέροντα και πιθανώς με τις ίδιες τις προσδοκίες του Τραμπ.

Από τον Καναδά μέχρι την Αυστραλία, και πιο πρόσφατα στην Ουγγαρία, τα αποτελέσματα των εκλογών ήταν τα αντίθετα από αυτά που επιθυμούσε ο Λευκός Οίκος, παρά τις απροκάλυπτες προσπάθειες επηρεασμού του εκλογικού αποτελέσματος.

Αλλά και τα κάθε λογής πατριωτικά, εθνικιστικά ή ακροδεξιά κόμματα, κινήματα και ηγέτες που φλέρταραν με τον Τραμπ αντιμετωπίζουν τώρα σημαντικές απώλειες, όπως φάνηκε με τον Όρμπαν.

Οι περισσότερες κυβερνήσεις, σε διαφορετικό βαθμό, αποστασιοποιήθηκαν άλλωστε από τον Λευκό Οίκο από τη στρατιωτική περιπέτεια στη Μέση Ανατολή.

Παρά τις βαριές θυσίες που συνεπάγεται κάτι τέτοιο και την προφανή πίεση από τον Λευκό Οίκο.

Οι συνέπειες της «ετερογονίας» κατά Βουντ αρχίζουν να γίνονται αισθητές και στην αμερικανική κοινωνία και πολιτική. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν μια απότομη και εκτεταμένη μείωση της υποστήριξης στον πρόεδρο.

Αυξάνονται επίσης οι διαμαρτυρίες από οικονομικές και κοινωνικές ομάδες.

Όπως γράφει όμως η ιταλική Corriere della Sera, υπάρχει μόνο ένας τομέας όπου τη θεωρία  του Βουντ φαίνεται να μην επαληθεύεται: Ο Τραμπ γίνεται όλο και πλουσιότερος, και αυτός, πιθανότατα, ήταν επίσης ένας στόχος.