WSJ: «Η ειρήνη της Nvidia» – Πώς ο Τραμπ σφράγισε συμφωνία Αζερμπαϊτζάν
Για δεκαετίες, οι μεγάλες δυνάμεις χρησιμοποιούσαν ως διαπραγματευτικά χαρτιά όπλα, δάνεια, εμπορικές συμφωνίες και πρόσβαση στην ενέργεια. Στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, στη λίστα προστίθεται ένα νέο και εξαιρετικά πολύτιμο νόμισμα: τα προηγμένα chips.
Οι ΗΠΑ χρησιμοποίησαν την προοπτική πρόσβασης της Αρμενίας στα ισχυρότερα chips Τεχνητής Νοημοσύνης της Nvidia ως κίνητρο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην προκαταρκτική συμφωνία ειρήνης με το Αζερμπαϊτζάν, αποκαλύπτει η Wall Street Journal, επικαλούμενη ανθρώπους που συμμετείχαν στις συνομιλίες.
Πρόκειται για μία από τις πιο χαρακτηριστικές έως σήμερα εφαρμογές αυτού που Αμερικανοί αξιωματούχοι αποκαλούν «διπλωματία των chips» – και μία από τις πρώτες γνωστές περιπτώσεις κατά τις οποίες η Ουάσιγκτον χρησιμοποίησε την πρόσβαση σε προηγμένο hardware Τεχνητής Νοημοσύνης για να βοηθήσει στην επίτευξη μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Το «καρότο» προς την Αρμενία
Όταν η κυβέρνηση Τραμπ ανέλαβε την εξουσία στις αρχές του 2025, έθεσε ως προτεραιότητα την επίτευξη συμφωνίας στον Νότιο Καύκασο.
Αρμενία και Αζερμπαϊτζάν συγκρούονται εδώ και περισσότερα από 35 χρόνια, με επίκεντρο το Ναγκόρνο-Καραμπάχ. Σύμφωνα με ορισμένες εκτιμήσεις, σχεδόν 40.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους στις συγκρούσεις μεταξύ των δύο χωρών.
Την άνοιξη του 2025, περίπου ενάμιση χρόνο μετά την ανάκτηση του ελέγχου του Ναγκόρνο-Καραμπάχ από το Αζερμπαϊτζάν, οι εύθραυστες συνομιλίες μεταξύ του Αρμένιου πρωθυπουργού Νικόλ Πασινιάν και του προέδρου του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίεφ κινδύνευαν να καταρρεύσουν.
Οι Αμερικανοί διαπραγματευτές εκτίμησαν ότι για τον Πασινιάν το πολιτικό κόστος μιας συμφωνίας ήταν μεγάλο. Χρειαζόταν κάτι που θα μπορούσε να παρουσιάσει στο εσωτερικό της χώρας ως χειροπιαστό μέρισμα της ειρήνης.
Η απάντηση ήταν στενότεροι οικονομικοί δεσμοί με τις ΗΠΑ – και, μεταξύ άλλων, πρόσβαση σε τεχνολογία που μέχρι τότε βρισκόταν εκτός εμβέλειας της Αρμενίας.
Τα chips της Nvidia στο τραπέζι
Σύμφωνα με τη WSJ, η αμερικανική πλευρά προσέφερε τη δυνατότητα έγκρισης εξαγωγών πολύ ισχυρότερων επεξεργαστών της Nvidia προς την Αρμενία.
Σε δισέλιδο υπόμνημα που συνέταξε τον Ιούνιο του 2025 η ομάδα του ειδικού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ, οι ΗΠΑ περιέγραφαν ένα ευρύτερο σχέδιο ενίσχυσης των οικονομικών σχέσεων με την Αρμενία και της τεχνολογικής της βιομηχανίας. Σε αυτό περιλαμβάνονταν και οι άδειες εξαγωγής chips για το μεγάλο project Firebird.
Αμερικανοί διπλωμάτες πίεζαν παράλληλα το υπουργείο Εμπορίου να επιτρέψει την πώληση των πλέον προηγμένων επεξεργαστών της Nvidia στην Αρμενία.
Η Firebird είχε ήδη ζητήσει άδεια για περίπου 6.000 GPUs. Μετά όμως την επίτευξη της προκαταρκτικής συμφωνίας ειρήνης τον Αύγουστο του 2025, η Ουάσιγκτον προχώρησε στην έγκριση δεκάδων χιλιάδων προηγμένων επεξεργαστών GB300.
«Το κομμάτι της Nvidia ήταν ένα πολύ σημαντικό κομμάτι του παζλ», δήλωσε στη WSJ η πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Αρμενία Κριστίνα Κβιέν.
Ένα AI project άνω των 5 δισ. δολαρίων
Το αποτέλεσμα είναι ήδη ορατό περίπου 50 χιλιόμετρα από τα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν.
Στην πόλη Χραζντάν αναπτύσσεται το Firebird, ένα τεράστιο data center, το συνολικό κόστος του οποίου αναμένεται να ξεπεράσει τα 5 δισ. δολάρια.
Οι σχεδιαστές του φιλοδοξούν να εγκαταστήσουν έως το τέλος του 2027 περίπου 70.000 από τους νεότερους AI servers της Nvidia, βασισμένους στις αρχιτεκτονικές Grace Blackwell και Vera Rubin, δημιουργώντας υπολογιστική ισχύ περίπου 300 MW.
Στα εγκαίνια του project τον περασμένο μήνα, ο Πασινιάν το χαρακτήρισε «μεγάλο επίτευγμα» και απέδωσε στον Ντόναλντ Τραμπ σημαντικό ρόλο στη δημιουργία των προϋποθέσεων για την υλοποίησή του.
Ο Τζένσεν Χουάνγκ της Nvidia, σε βιντεοσκοπημένο μήνυμα, παρουσίασε το Firebird ως το πρώτο βήμα για τη σύνδεση ολόκληρης της περιοχής με την παγκόσμια οικονομία της AI.
«Η ειρήνη το έφερε αυτό»
Η πολιτική αξία του project για την κυβέρνηση της Αρμενίας περιγράφεται ίσως καλύτερα από τον Ρεπουμπλικανό γερουσιαστή Στιβ Ντέινς, ο οποίος είχε συμμετάσχει στις αμερικανικές επαφές με τον Πασινιάν.
Το Firebird, είπε, είναι το πιο χειροπιαστό πράγμα που μπορεί να δείξει ο Αρμένιος πρωθυπουργός στους πολίτες και να πει: «Αυτό το έφερε η ειρήνη».
Η ίδια η κυβέρνηση της Αρμενίας χαρακτηρίζει τις συμφωνίες οικονομικής και τεχνολογικής συνεργασίας με τις ΗΠΑ «σημαντικά μερίσματα ειρήνης».
Το Αζερμπαϊτζάν, από την πλευρά του, επιμένει ότι δεν χρειάστηκε οικονομικά κίνητρα για να συμφωνήσει.
«Κερδίσαμε τον πόλεμο και θέλαμε να κερδίσουμε την ειρήνη», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Αλίεφ, Χικμέτ Χατζίεφ.
Από τους αγωγούς στα chips
Η συμφωνία δεν περιορίστηκε στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Οι ΗΠΑ πρότειναν επίσης έναν διάδρομο με σιδηροδρομικές γραμμές, δρόμους και αγωγούς που θα συνδέει το Αζερμπαϊτζάν με τον θύλακα του Ναχιτσεβάν μέσω της Αρμενίας. Η κατασκευή του λεγόμενου Trump Route for International Peace and Prosperity προβλέπεται να αρχίσει στις αρχές του 2027.
Η λογική πίσω από τα δύο projects είναι κοινή: όσο περισσότερο οι οικονομίες της περιοχής συνδέονται μεταξύ τους και με τις ΗΠΑ, τόσο μεγαλύτερο γίνεται το κόστος μιας επιστροφής στη σύγκρουση.
Αλλά η περίπτωση της Αρμενίας αποκαλύπτει και κάτι ευρύτερο.
Τα προηγμένα chips δεν είναι πλέον απλώς εξαρτήματα υπολογιστών. Έχουν εξελιχθεί σε στρατηγικό αγαθό, η πρόσβαση στο οποίο μπορεί να δοθεί, να περιοριστεί ή να χρησιμοποιηθεί ως αντάλλαγμα.
Η κυβέρνηση Τραμπ έχει ήδη αξιοποιήσει το AI hardware στις διαπραγματεύσεις της με τη Σαουδική Αραβία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Στον Νότιο Καύκασο όμως πήγε ένα βήμα παραπέρα: έβαλε τα chips στο τραπέζι μιας ειρηνευτικής διαπραγμάτευσης.
Και κάπως έτσι, στον 21ο αιώνα, η υψηλότερη τεχνολογία αρχίζει να αποκτά έναν ρόλο που κάποτε ανήκε σχεδόν αποκλειστικά στο πετρέλαιο, στα όπλα και στο χρήμα.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
