Αναγκαία ισορροπία δικαίου η παραγραφή οφειλών προς τον ΕΦΚΑ
Τoυ Παναγιώτη Κοκκόρη, Α’ υποδιοικητή e-ΕΦΚΑ – πρώην Γ.Γ. Κοινωνικών Ασφαλίσεων
Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ δεν είναι μια απλή τεχνική έννοια του δικαίου. Είναι, στην ουσία της, μια βαθιά θεσμική επιλογή, που επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα στην αξίωση του κράτους να εισπράττει τις νόμιμες απαιτήσεις του και στο δικαίωμα του πολίτη να γνωρίζει ότι οι υποχρεώσεις του δεν παραμένουν επ’ αόριστον ανοιχτές.
Στον χώρο της κοινωνικής ασφάλισης, αυτή η ισορροπία γίνεται ακόμη πιο κρίσιμη, καθώς συνδέεται άμεσα με τη διάρκεια και τη συνέχεια του ασφαλιστικού βίου.
Η ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗ με τον ν. 4997/2022 κατάφερε να αποσαφηνίσει και να εξορθολογίσει το πλαίσιο της παραγραφής των απαιτήσεων του e-ΕΦΚΑ. Αν και εκ πρώτης όψεως μοιάζει με μια τεχνική ρύθμιση, στην πραγματικότητα εντάσσεται σε μια ευρύτερη προσπάθεια εκσυγχρονισμού της διοίκησης και ενίσχυσης της εμπιστοσύνης μεταξύ κράτους και
ασφαλισμένου.
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ από 12 Μαΐου 2016 έως και 31 Δεκεμβρίου 2025, οι απαιτήσεις του Φορέα από μη καταβληθείσες ασφαλιστικές εισφορές, μαζί με κάθε συναφή επιβάρυνση, υπόκεινται σε δεκαετή παραγραφή. Από την 1η Ιανουαρίου 2026 και εφεξής, ο χρόνος αυτός περιορίζεται στην πενταετία. Πρόκειται για μια συνειδητή μετάβαση σε ένα πιο σαφές και χρονικά οριοθετημένο πλαίσιο, που ενισχύει την ασφάλεια δικαίου και την προβλεψιμότητα της διοικητικής δράσης.
ΕΞΙΣΟΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ είναι η ενιαία αφετηρία του χρόνου παραγραφής, ο οποίος αρχίζει από την πρώτη ημέρα του επόμενου έτους εντός του οποίου παρασχέθηκε η ασφαλιστέα εργασία
ή υπηρεσία. Με τον τρόπο αυτόν, περιορίζονται οι αβεβαιότητες και ενισχύεται η σταθερότητα στις σχέσεις διοίκησης και διοικουμένου.
Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ, ωστόσο, δεν εξελίσσεται πάντοτε με ευθύγραμμη πορεία. Ο νομοθέτης προβλέπει περιπτώσεις στις οποίες ο χρόνος της είτε διακόπτεται είτε αναστέλλεται, υπό συγκεκριμένες και αυστηρά οριοθετημένες προϋποθέσεις. Η διακοπή επέρχεται, για παράδειγμα, όταν η διοίκηση προβαίνει σε ενέργειες είσπραξης ή όταν ο οφειλέτης αναγνωρίζει την οφειλή, με αποτέλεσμα την εκ νέου εκκίνηση του χρόνου παραγραφής.
Αντίθετα, η αναστολή αφορά περιπτώσεις όπου υφίστανται νομικά ή διαδικαστικά εμπόδια, όπως η εκκρεμοδικία ή περιορισμοί στην αναγκαστική εκτέλεση, και ο χρόνος παραγραφής «παγώνει» μέχρι την άρση τους.
ΟΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ αυτές δεν αποτελούν απλώς τεχνικές εξαιρέσεις, αλλά ουσιαστικές θεσμικές εγγυήσεις. Εξασφαλίζουν ότι η παραγραφή λειτουργεί με τρόπο ισορροπημένο, χωρίς να
στερεί αδικαιολόγητα τον Φορέα από νόμιμες αξιώσεις, αλλά και χωρίς να επιβαρύνει τον διοικούμενο με συνέπειες που δεν του αναλογούν.
ΤΗΝ ΊΔΙΑ ΣΤΙΓΜΗ, η παραγραφή δεν είναι ουδέτερη ως προς τα ασφαλιστικά δικαιώματα. Με την επέλευσή της, η αξίωση του Φορέα αποσβέννυται, όμως ο αντίστοιχος ασφαλιστικός χρόνος δεν μπορεί να ληφθεί υπόψη ούτε για τη θεμελίωση ούτε για την προσαύξηση της σύνταξης, εφόσον δεν έχουν καταβληθεί οι σχετικές εισφορές. Με άλλα λόγια, η παραγραφή κλείνει την οικονομική εκκρεμότητα, αλλά δεν μετατρέπει από μόνη της τον χρόνο αυτό σε ασφαλιστικό δικαίωμα.
ΓΙΑ ΤΟΝ ΛΟΓΟ ΑΥΤΟ, δίνεται η δυνατότητα στον ασφαλισμένο, εφόσον το επιλέξει, να ζητήσει τον συνυπολογισμό του αντίστοιχου χρόνου, καταβάλλοντας τις αναλογούσες εισφορές και
επιβαρύνσεις. Πρόκειται για μια ρύθμιση που κρατά ισορροπία: συνδέει την κατοχύρωση δικαιωμάτων με την πραγματική εισφορά, αλλά αφήνει και περιθώριο αποκατάστασης του
ασφαλιστικού ιστορικού.
ΑΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙ κανείς μια συνολική αποτίμηση, η μεταρρύθμιση κινείται σε τρεις βασικούς άξονες: σαφήνεια κανόνων, χρονική προβλεψιμότητα και ενίσχυση της εμπιστοσύνης. Η μακρά μου εμπειρία στον χώρο της φορολογικής και ασφαλιστικής διοίκησης δείχνει ότι η αποτελεσματικότητα δεν εξαρτάται μόνον από την ένταση των ελέγχων αλλά και από τη σαφήνεια των κανόνων που τους διέπουν.
ΣΗΜΕΡΑ, στον e-ΕΦΚΑ, το ζητούμενο είναι ένα σύστημα που δεν αιφνιδιάζει, αλλά ενημερώνει εγκαίρως· που δεν λειτουργεί αποσπασματικά, αλλά με συνέπεια και συνέχεια. Ένα σύστημα που υπηρετεί ταυτόχρονα τη βιωσιμότητα της κοινωνικής ασφάλισης και την εμπιστοσύνη των πολιτών.
Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΗ, τελικά, δεν είναι απλώς η λήξη μιας αξίωσης. Είναι μηχανισμός θεσμικής ωρίμανσης. Και ως τέτοιος οφείλει να εφαρμόζεται με συνέπεια και διαφάνεια, διότι, σε ένα
κράτος δικαίου, interest reipublicae ut sit finis litium (Συμφέρει το κράτος να υπάρχει τέλος στις διαφορές): προς το συμφέρον της ίδιας της πολιτείας είναι να τίθενται σαφή χρονικά όρια, ώστε οι εκκρεμότητες να κλείνουν και η έννομη τάξη να λειτουργεί με προβλεψιμότητα και εμπιστοσύνη.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
