Επισημάνσεις δημογραφικής πολιτικής με επείγοντα χαρακτήρα
Του Θωμά Γιαννιώτη
Προέδρου της Ανώτατης Συνομοσπονδίας Πολυτέκνων Ελλάδος (ΑΣΠΕ)
Η Ελλάδα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια αθόρυβη, αλλά βαθιά κρίση: τη συνεχιζόμενη δημογραφική κατάρρευση. Τα στοιχεία είναι αμείλικτα· οι γεννήσεις μειώνονται σταθερά, ο πληθυσμός γηράσκει και η αναλογία εργαζομένων προς συνταξιούχους επιδεινώνεται. Το δημογραφικό δεν είναι απλώς ένα κοινωνικό ζήτημα, αλλά θεμελιώδης απειλή για τη βιωσιμότητα της οικονομίας, του ασφαλιστικού συστήματος, της ίδιας της εθνικής συνοχής. Απέναντι σε αυτήν την πρόκληση, απαιτείται μια συνεκτική και τολμηρή δημογραφική πολιτική, με σαφή προσανατολισμό στη στήριξη της οικογένειας και, ιδίως, των πολύτεκνων.
Η ελληνική πολιτεία, βάσει και των συνταγματικών της επιταγών, οφείλει να παρέχει ειδική μέριμνα στις πολύτεκνες οικογένειες. Ωστόσο, στην πράξη, η μέριμνα αυτή παραμένει συχνά αποσπασματική ή περιορισμένη. Είναι καιρός να μετατραπεί σε συνεκτική στρατηγική με συγκεκριμένα, μετρήσιμα και δίκαια μέτρα.
Πρώτον, στον τομέα της φορολογίας ακινήτων, η αναπροσαρμογή του ΕΝΦΙΑ με βάση τις πραγματικές στεγαστικές ανάγκες των οικογενειών αποτελεί ένα ουσιαστικό βήμα προς την κοινωνική δικαιοσύνη. Η πρόταση για μείωση του ΕΝΦΙΑ κατά 50% για τα πρώτα 100 τ.μ. στις τρίτεκνες οικογένειες και κατά 75% για τις πολύτεκνες, που έχει δημοσιεύσει από το 2023 το Οικονομικό Επιμελητήριο Ελλάδας σε συνεργασία με την Ανώτατη Συνομοσπονδία Πολυτέκνων Ελλάδας, αναγνωρίζει μια σαφή πραγματικότητα: οι μεγαλύτερες οικογένειες έχουν μεγαλύτερες ανάγκες στέγασης, οι οποίες δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται φορολογικά με τα ίδια κριτήρια που ισχύουν για μικρότερα νοικοκυριά. Η εξαίρεση ενός ελάχιστου ορίου τετραγωνικών μέτρων, απαραίτητων για αξιοπρεπή διαβίωση, δεν συνιστά προνομιακή μεταχείριση, αλλά αποκατάσταση μιας βασικής αναλογικότητας στη βάση της πραγματικής ισότητας των πολιτών.
Δεύτερον, η καθολική συμμετοχή των πολύτεκνων στο κοινωνικό μέρισμα, χωρίς εισοδηματικά ή άλλα κριτήρια, αποτελεί μια πολιτική με έντονο συμβολικό αλλά και ουσιαστικό περιεχόμενο. Οι πολύτεκνοι δεν είναι απλώς μια ακόμη κοινωνική ομάδα που χρήζει στήριξης· αποτελούν πυλώνα δημογραφικής ανανέωσης. Μέχρι σήμερα, η πρόσβασή τους σε τέτοιες ενισχύσεις υπήρξε περιορισμένη και συνδεδεμένη κυρίως με προνοιακά κριτήρια, παρά την αντίθετη νομολογία του ΣτΕ. Η καθολική ένταξή τους, αναλογικά με τον αριθμό των παιδιών, θα λειτουργούσε ως έμπρακτη αναγνώριση της συμβολής τους.
Η αναγνώριση συντάξιμου χρόνου για τις μητέρες μετά τον τοκετό, ιδίως για το τέταρτο και τα επόμενα παιδιά όταν δεν εργάζονται ή επιλέγουν άδεια άνευ αποδοχών είναι σημαντικό μέτρο. Η πρόβλεψη 12 μηνών (ή 24 μηνών για το τέταρτο παιδί και άνω) ενισχύει έμμεσα την ασφάλεια των γυναικών που επιλέγουν τη μητρότητα, χωρίς να τις τιμωρεί επαγγελματικά και ασφαλιστικά. Σε πολλά κράτη της Ε.Ε., όπως στη Γερμανία, ισχύουν τέτοιες προβλέψεις.
Ωστόσο, η δημογραφική πολιτική δεν εξαντλείται σε μέτρα με δημοσιονομικό κόστος. Υπάρχουν παρεμβάσεις μηδενικού κόστους που μπορούν να έχουν άμεσο και ισχυρό αντίκτυπο.
Στον τομέα της Παιδείας, η ουσιαστική αναβάθμιση της μοριοδότησης για τους πολύτεκνους στις προσλήψεις είναι ένα δημογραφικό μέτρο που επιμένει να αγνοεί το υπουργείο Παιδείας. Η υφιστάμενη πρόβλεψη των τριών μορίων ανά παιδί είναι ανεπαρκής τόσο ως κίνητρο και ως αναγνώριση. Η σημαντική αύξησή της δεν επιβαρύνει τον κρατικό προϋπολογισμό, αλλά ενισχύει τη θέση των πολύτεκνων οικογενειών στην αγορά εργασίας, στέλνοντας παράλληλα ένα σαφές μήνυμα κοινωνικής προτεραιότητας. Ας δούμε επιτέλους, πέραν από τα τυπικά προσόντα, τις ουσιαστικές δεξιότητες που πρέπει να έχει ένας εκπαιδευτικός για να μπορεί να πλησιάσει τα παιδιά και να διαχειριστεί τη σχολική τάξη. Άλλωστε, ο «νόμος Γιαννάκου», με τον οποίο προτάσσονταν οι πολύτεκνοι στις προσλήψεις του υπουργείου Παιδείας, αναντίρρητα έφερε γεννήσεις – σήμερα θεωρείται περιττή πολυτέλεια;
Η επαναφορά των ελεύθερων μετεγγραφών στα ΑΕΙ για τα παιδιά των πολύτεκνων θα μείωνε το οικονομικό βάρος της φοιτητικής ζωής μακριά από τον τόπο κατοικίας. Το μέτρο ίσχυε όταν το δημογραφικό πρόβλημα ήταν πολύ ηπιότερο, ενώ τώρα που είναι πολύ οξύτερο δεν το επαναφέρουν. Περίεργο.
Στο πεδίο της Δικαιοσύνης, η ποσόστωση 16% υπέρ των πολυτέκνων στην Εθνική Σχολή Δικαστικών Υπαλλήλων δεν τηρείται, όταν μάλιστα υποστηρίζουμε βάσιμα ότι ισχύει με βάση την υφιστάμενη νομοθεσία. Απαντήσεις δεν λαμβάνουμε από το αρμόδιο υπουργείο. Δεν υπάρχει βούληση για δημογραφικά μέτρα χωρίς κόστος. Τα Δικαστήρια, ένα εργασιακό πεδίο ευρείας διασποράς σε όλη την Ελλάδα, δίνουν την ευκαιρία διασύνδεσης δημογραφικών πολιτικών με την περιφερειακή ανάπτυξη. Όμως επιλέγεται και πάλι η στείρα λογική της προτεραιότητας με βάση τα δέκατα των μονάδων μιας τυπικής αξιολόγησης και όχι μια προσέγγιση που θα έδινε πνοή και ζωή στις τοπικές κοινωνίες.
Τα μέτρα που προτείνονται δεν συνιστούν αποσπασματικές παροχές, αλλά στοιχεία μιας ευρύτερης φιλοσοφίας: η οικογένεια και η τεκνογονία αποτελούν αγαθό που καρπώνεται το σύνολο της κοινωνίας. Σε μια εποχή όπου το δημογραφικό πρόβλημα επιδεινώνεται, η αδράνεια του υπουργείου Παιδείας, του υπουργείου Δικαιοσύνης κ.λπ. δεν είναι ουδέτερη επιλογή· έχει άμεσο και βαρύ κόστος, με πολύ μακρύ και δύσκολο δρόμο επανόρθωσης.
Η κυβέρνηση καλείται να αντιμετωπίσει το ζήτημα όχι ως δευτερεύουσα κοινωνική πολιτική, αλλά ως εθνική προτεραιότητα. Οι πολύτεκνες οικογένειες δεν ζητούν προνόμια· ζητούν την έμπρακτη αναγνώριση μιας ευθύνης που έχουν ήδη αναλάβει απέναντι στην κοινωνία, και έχουν επωμιστεί το κόστος, αλλά το όφελος επιστρέφει στην κοινωνία και στην οικονομία συνολικά. Ένα μέρος αυτής της ωφέλειας πρέπει να επιστρέφει στους ανθρώπους που αποτελούν το τελευταίο ανάχωμα στην επιταχυνόμενη δημογραφική μας κατάρρευση. Αν η Ελλάδα θέλει να αναστρέψει τη συνεχή της συρρίκνωση, οφείλει να επενδύσει σε αυτούς που ήδη επενδύουν στην επιβίωσή της.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
