Η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στη συμμετοχή της Αιγύπτου στη συμφωνία της Μέκκας
Η Σαουδική Αραβία αντιτάχθηκε στη συμμετοχή της Αιγύπτου στο σύμφωνο ασφαλείας που υπογράφηκε με την Τουρκία και το Πακιστάν την περασμένη εβδομάδα, παρά τις πιέσεις της Άγκυρας για τη συμπερίληψη του Καΐρου, όπως δήλωσαν στο Middle East Eye τρεις σαουδαραβικές πηγές που γνωρίζουν τις συνομιλίες.
Μία από τις πηγές, πρώην ανώτερος σύμβουλος της σαουδαραβικής μοναρχίας, δήλωσε ότι το Ριάντ δεν επιθυμούσε τη συμμετοχή της Αιγύπτου στη συμφωνία, «τουλάχιστον προς το παρόν».
Και οι τρεις πηγές, οι οποίες μίλησαν υπό τον όρο της ανωνυμίας λόγω της ευαίσθητης φύσης του ζητήματος, ανέφεραν ότι η στάση της Σαουδικής Αραβίας υπαγορεύτηκε από την αυξανόμενη δυσαρέσκεια απέναντι στην κυβέρνηση του προέδρου Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, καθώς και από την πεποίθηση του Ριάντ ότι η Αίγυπτος δεν προσέφερε πλέον τη στρατηγική ή στρατιωτική αξία που παρείχε κάποτε.
Η Συμφωνία Κοινής Άμυνας της Μέκκας, η οποία υπογράφηκε την Παρασκευή στην ιερή μουσουλμανική πόλη της Μέκκας, δεσμεύει τη Σαουδική Αραβία, την Τουρκία και το Πακιστάν να αντιμετωπίζουν μια ένοπλη επίθεση εναντίον οποιασδήποτε από τις τρεις χώρες ως επίθεση εναντίον και των τριών.
Σαουδάραβες αξιωματούχοι την περιέγραψαν ως μηχανισμό ενίσχυσης των κοινών αμυντικών δυνατοτήτων, παρά το γεγονός ότι η συμφωνία παραμένει ασαφής όσον αφορά τους επιχειρησιακούς μηχανισμούς, τα συγκεκριμένα κριτήρια ενεργοποίησης και τον τρόπο με τον οποίο θα υλοποιούνταν στην πράξη η κοινή στρατιωτική συνδρομή σε περίπτωση κρίσης.
Σύμφωνα με τις πηγές, η απόφαση της Σαουδικής Αραβίας να αντιταχθεί στην ένταξη της Αιγύπτου οφειλόταν στις υποβόσκουσες εντάσεις μεταξύ Ριάντ και Καΐρου.
Οι ίδιες πηγές ανέφεραν ότι το βασίλειο υπήρξε ο σημαντικότερος οικονομικός υποστηρικτής της κυβέρνησης του Σίσι μετά την κατάληψη της εξουσίας από τον τελευταίο μέσω πραξικοπήματος το 2013 —διαθέτοντας αρχικά περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια για τη στήριξη της παραπαίουσας αιγυπτιακής οικονομίας—, ωστόσο το Ριάντ άρχισε να δυσαρεστείται με αυτό που θεωρούσε έλλειψη ανταποδοτικής στήριξης σε κρίσιμα ζητήματα ασφαλείας.
Μία από τις πηγές επεσήμανε τον «ελάχιστο και αναξιόπιστο» ρόλο της Αιγύπτου στον μακροχρόνιο πόλεμο της Σαουδικής Αραβίας κατά των Χούθι της Υεμένης, καθώς και τη στάση της χώρας κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης ΗΠΑ και Ισραήλ με το Ιράν.
Παράλληλα, αναφέρθηκε η αυξανόμενη ανησυχία για την «υποτελή στάση» του Καΐρου έναντι των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, ιδίως μετά τη ρήξη στις σχέσεις Ριάντ και Άμπου Ντάμπι εξαιτίας της υποστήριξης που παρείχαν τα Εμιράτα σε αυτονομιστικές ομάδες της Νότιας Υεμένης, οι οποίες «απειλούν την εθνική ασφάλεια και τα συμφέροντα της Σαουδικής Αραβίας».
Δύο από τις πηγές επισήμαναν ότι, ενώ η Αίγυπτος απέστειλε συστήματα αεράμυνας και μαχητικά αεροσκάφη στο Άμπου Ντάμπι ως απάντηση στις ιρανικές επιθέσεις —και ο Σίσι επισκέφθηκε τον Πρόεδρο των ΗΑΕ, Μοχάμεντ μπιν Ζαγιέντ, περισσότερες από μία φορές κατά τη διάρκεια του πολέμου— δεν ελήφθησαν αντίστοιχα μέτρα όσον αφορά τη Σαουδική Αραβία. Κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι το Ριάντ ανησυχούσε όλο και περισσότερο για τη σύμπλευση του Σίσι με το Άμπου Ντάμπι.
Οι πηγές ανέφεραν ότι αυτό οφειλόταν επίσης στο γεγονός ότι το Ριάντ θεωρούσε πως ορισμένες πολιτικές των ΗΑΕ έρχονταν σε αντίθεση με τα στρατηγικά συμφέροντα της ίδιας της Αιγύπτου. Σε αυτές περιλαμβάνονται η εμπλοκή των ΗΑΕ στη Σομαλιλάνδη, η στρατηγική τους σχέση με το Ισραήλ, η υποστήριξή τους προς την Αιθιοπία κατά τη διάρκεια των διαφωνιών για το Μεγάλο Φράγμα της Αιθιοπικής Αναγέννησης, καθώς και η στήριξή τους προς τις Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης στο Σουδάν.
Μία από τις πηγές ανέφερε ότι η συνεχιζόμενη ενασχόληση του Καΐρου με το Άμπου Ντάμπι ενέτεινε τις αμφιβολίες στο Ριάντ σχετικά με την αξιοπιστία της Αιγύπτου ως στρατηγικού εταίρου.
Μια άλλη πηγή περιέγραψε τη σχέση επί Σίσι ως μια κατάσταση όπου η Σαουδική Αραβία αντιμετωπίζει όλο και περισσότερο την Αίγυπτο ως χώρα «εξαρτώμενη» από τη στήριξη του Κόλπου, παρά ως αξιόπιστο εταίρο.
Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος δήλωσε ότι η Αίγυπτος εξαρτιόταν ιστορικά από το Βασίλειο, τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες εξωτερικές δυνάμεις, προσφέροντας ελάχιστα ως αντάλλαγμα.
«Η Αίγυπτος ήταν πάντα εξαρτώμενη από εμάς και από τις ΗΠΑ, και δεν ανταποδίδει· απλώς παίρνει και παίρνει, χωρίς να δίνει τίποτα πίσω», είπε ο σύμβουλος.
Η Τουρκία ήθελε την Αίγυπτο στο σύμφωνο
Το Σάββατο, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν χαρακτήρισε το Κάιρο «φυσικό εταίρο» της Άγκυρας και δήλωσε ότι δεν υπήρχε λόγος να μην καταστεί τελικά μέρος της συμμαχίας, εφόσον επιλύονταν τα τεχνικά ζητήματα.
Ακολούθως, διάφορες τουρκικές πηγές ανέφεραν στο MEE ότι η Άγκυρα είχε καταβάλει σημαντικές προσπάθειες για τη συμπερίληψη της Αιγύπτου στη συμφωνία και είχε προτείνει επισήμως τη συμμετοχή της.
Ωστόσο, όταν κατέστη σαφές ότι το Κάιρο δεν ήταν έτοιμο να προσχωρήσει, οι υπόλοιπες χώρες αποφάσισαν να προχωρήσουν χωρίς αυτό, σύμφωνα με τις τουρκικές πηγές.
Από την άλλη πλευρά, οι σαουδαραβικές πηγές αμφισβήτησαν τον ισχυρισμό ότι η ίδια η Αίγυπτος είχε απορρίψει τη συμφωνία.
Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος, ο οποίος διατηρεί στενούς δεσμούς με τους κύκλους λήψης αποφάσεων της χώρας, χαρακτήρισε «γελοία» την άποψη ότι το Κάιρο είχε αποφασίσει να μην συμμετάσχει.
«Στην πραγματικότητα, ο αλ Σίσι θα επιθυμούσε διακαώς να συμμετάσχει ώστε να αποκομίσει τα οικονομικά οφέλη αυτής της συμφωνίας, όπως συνηθίζει να κάνει», δήλωσε ο σύμβουλος.
Ο σύμβουλος ανέφερε ότι οι λήπτες αποφάσεων στη Σαουδική Αραβία εξέφραζαν σοβαρές επιφυλάξεις σχετικά με τη νομιμοφροσύνη του Σίσι και δεν θεωρούσαν ότι θα μπορούσαν να τον εμπιστευτούν στον ίδιο βαθμό με την τουρκική και την πακιστανική ηγεσία.
«Κατανοούμε ότι οι Τούρκοι επιθυμούσαν τη συμμετοχή της Αιγύπτου και αντιλαμβανόμαστε τους λόγους», είπε. «Ίσως στο μέλλον, εφόσον διαπιστώσουμε κάποια αλλαγή ή βελτίωση».
Οι άλλες πηγές επισήμαναν ότι η Τουρκία και το Πακιστάν προσέφεραν περισσότερα στη συμμαχία σε στρατιωτικό επίπεδο σε σύγκριση με την Αίγυπτο.
Η Τουρκία διαθέτει μια ολοένα και πιο εξελιγμένη αμυντική βιομηχανία, ενώ το Πακιστάν διαθέτει εδραιωμένο κλάδο κατασκευής οπλικών συστημάτων και μεγάλες μόνιμες ένοπλες δυνάμεις.
Αντιθέτως, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η στρατιωτική παραγωγική ικανότητα της Αιγύπτου εστιάζει κυρίως στην παραγωγή για πολιτική χρήση και δεν προσφέρει το ίδιο επίπεδο προηγμένης αμυντικής τεχνολογίας.
«Ο ρόλος του στρατού θα έπρεπε να είναι η επένδυση στις στρατιωτικές παραγωγικές του δυνατότητες, αντί να αναλώνεται σε επενδύσεις και στη διαχείριση εργοστασίων τροφίμων», δήλωσε μία από τις πηγές.
Εξέφρασαν επίσης αμφιβολίες σχετικά με την ετοιμότητα μάχης και την αποτελεσματικότητα των αιγυπτιακών ενόπλων δυνάμεων.
Σύμφωνα με τις πηγές, η απόφαση δεν αφορούσε απλώς τον πολιτικό προσανατολισμό της Αιγύπτου, αλλά το τι πιστεύει το Ριάντ ότι θα μπορούσε να προσφέρει ουσιαστικά το Κάιρο σε μια νέα αρχιτεκτονική περιφερειακής ασφάλειας.
Ο φθίνων ρόλος της Αιγύπτου
Η σαουδαραβική εκτίμηση έρχεται εν μέσω μιας ευρύτερης συζήτησης για τον φθίνοντα ρόλο της Αιγύπτου στην περιοχή.
Το περιοδικό The Economist ανέφερε τη Δευτέρα ότι η Αίγυπτος, η οποία επί μακρόν παρουσιαζόταν ως πυλώνας της περιφερειακής τάξης πραγμάτων, έχει «τεθεί στο περιθώριο ως διαμεσολαβητής και στρατιωτική δύναμη».
Επί δεκαετίες, η Αίγυπτος υπήρξε βασικός στρατιωτικός εταίρος των κρατών του Κόλπου, μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια της υπό την ηγεσία των ΗΠΑ συμμαχίας που εκδίωξε τις ιρακινές δυνάμεις από το Κουβέιτ το 1991. Η κατάσταση αυτή έρχεται σε αντίθεση με το σήμερα, καθώς οι πηγές επισήμαναν ότι το Κουβέιτ δείχνει πλέον μεγαλύτερο ενδιαφέρον για προσχώρηση στη συμφωνία της Μέκκας, παρά για τη διατήρηση της στρατιωτικής συμμαχίας που είχε κάποτε με την Αίγυπτο για την προστασία του.
Ωστόσο, οι σαουδαραβικές πηγές υποστήριξαν ότι, υπό την ηγεσία του Σίσι, η Αίγυπτος έχει καταστεί ολοένα και πιο εξαρτημένη από εξωτερική οικονομική βοήθεια, προσφέροντας παράλληλα λιγότερα ανταλλάγματα σε μείζονα ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας.
Ο πρώην ανώτερος σύμβουλος δήλωσε ότι το Βασίλειο θεωρεί τις σχέσεις του με την Άγκυρα —παρά την ταραχώδη πορεία τους τα τελευταία χρόνια— πιο αξιόπιστες σε σύγκριση με τη σχέση του με το Κάιρο.
«Τα στελέχη που λαμβάνουν τις αποφάσεις στην ηγεσία τρέφουν σοβαρές ανησυχίες σχετικά με την αφοσίωση του Σίσι», δήλωσε ο σύμβουλος.
«Απλώς θεωρείται ότι δεν είναι άτομο που εμπνέει εμπιστοσύνη – και δικαίως».
Ο σύμβουλος αντιπαρέβαλε αυτή την κατάσταση με τις σχέσεις της Σαουδικής Αραβίας με «τους Πακιστανούς και τους Τούρκους αδελφούς».
Η αντίθεση στη συμμετοχή της Αιγύπτου στη συμφωνία αποτυπώθηκε και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης της Σαουδικής Αραβίας, καθώς αρκετοί λογαριασμοί που πρόσκεινται στην ηγεσία του βασιλείου δημοσίευσαν περιεχόμενο υποδηλώνοντας ότι το Κάιρο δεν ήταν επιθυμητό στη συμφωνία.
Την ίδια άποψη εξέφρασε και ο ανώνυμος λογαριασμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης @Columbuos — ο οποίος κατά γενική ομολογία ανήκει στον Σαούντ αλ-Καχτανί, πρώην στενό συνεργάτη του διαδόχου του θρόνου Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο οποίος εξακολουθεί να θεωρείται έμπιστος του νεαρού μέλους της βασιλικής οικογένειας.
«Η πόρτα της συμμαχίας δεν είναι ανοιχτή για όσους θέλουν μόνο να επιλύσουν τα προβλήματά τους και να επωφεληθούν από αυτήν, χωρίς να συμμετέχουν στην κοινή αποστολή για την ασφάλεια της περιοχής», δήλωσε.
«Όποιος επιθυμεί να ενταχθεί, οφείλει να συμμερίζεται τα κοινά συμφέροντα των τριών χωρών».
«Η εποχή των απατηλών προνομίων, της φιλανθρωπίας και της μονόπλευρης προσφοράς έχει παρέλθει, και ο καιρός της “αποκλειστικά δικής μου μοίρας” έχει τελειώσει, δίνοντας τη θέση του στη φάση της “κοινής μας μοίρας”», πρόσθεσε.
Παρά ταύτα, και οι τρεις πηγές τόνισαν ότι η συμφωνία δεν έκλεινε απαραίτητα την πόρτα για μια μελλοντική ένταξη της Αιγύπτου, ωστόσο η θέση του Ριάντ ήταν ότι το Κάιρο θα έπρεπε προς το παρόν να παραμείνει εκτός.
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
