Και…εγεννήθη το «Ορμούζ» των σιτηρών

Η Αζοφική Θάλασσα μετατρέπεται σταδιακά στα Στενά του Ορμούζ για τη Ρωσία, καθώς οι αλλεπάλληλες ουκρανικές επιθέσεις απειλούν να αποκόψουν τη Μόσχα από τη σημαντικότερη εμπορική και στρατηγική της πύλη, προκαλώντας τριγμούς στην παγκόσμια αγορά σιτηρών.

Όπως ακριβώς ο Περσικός Κόλπος αποτελεί τον ζωτικό πνεύμονα για τη διακίνηση του αργού πετρελαίου, έτσι και η Μαύρη Θάλασσα —με επίκεντρο πλέον την Αζοφική— συνιστά τον μεγαλύτερο τροφοδότη σιταριού στον πλανήτη.

Η πρόσφατη απόφαση του Κρεμλίνου να «παγώσει» τη ναυσιπλοΐα μέσω της συγκεκριμένης οδού, υπό τον φόβο των ουκρανικών drones, ανατρέπει πλήρως τις ισορροπίες ετών, μετατρέποντας ένα μέχρι πρότινος ασφαλές ρωσικό ορμητήριο σε πεδίο οικονομικής και στρατιωτικής ασφυξίας.

Ανατροπή δεδομένων στην περιοχή

Η εξέλιξη συνιστά σημαντική ανατροπή δεδομένων για τη Ρωσία. Η Αζοφική Θάλασσα βρισκόταν επί σειρά ετών εκτός της εμβέλειας του Κιέβου, αποτελώντας ασφαλές ορμητήριο για τις ρωσικές επιθέσεις κατά της Ουκρανίας. Παράλληλα, συνέδεε εκτεταμένες περιοχές της νότιας Ρωσίας με τους παγκόσιους ωκεανούς.

Ωστόσο, η πρόοδος του ουκρανικού προγράμματος μη επανδρωμένων αεροσκαφών ανέτρεψε το σκηνικό. Ο Ρόμπερτ Μπρόβντι, διοικητής των ουκρανικών δυνάμεων μη επανδρωμένων συστημάτων, δήλωσε την Τετάρτη  ότι το Κίεβο έπληξε 116 ρωσικά πλοία στην Αζοφική Θάλασσα μέσα σε εννέα ημέρες, καταγράφοντας κατακόρυφη αύξηση των πληγμάτων.

Μέχρι πρότινος, οι επιθέσεις εναντίον ρωσικών πλοίων περιορίζονταν κυρίως στον σκιώδη στόλο και σε πολεμικά σκάφη. Το ειδησεογραφικό δίκτυο CNN επισημαίνει ότι δεν είναι σε θέση να επαληθεύσει τους ισχυρισμούς του Ουκρανού αξιωματούχου, αν και οπτικό υλικό που δημοσιοποίησαν οι αρχές του Κιέβου αποτυπώνει απευθείας χτυπήματα.

Σφραγίζονται τα στρατηγικά περάσματα

Οι αδιάλειπτες επιθέσεις υποχρέωσαν τη Ρωσία να παγώσει την κίνηση των πλοίων στην Αζοφική Θάλασσα, σφραγίζοντας τα δύο στρατηγικά περάσματα στα άκρα της. Πρόκειται για το κανάλι Ντον-Αζόφ, το οποίο συνδέει τη θάλασσα με το εσωτερικό δίκτυο πλωτών οδών, και το στενό του Κερτς, το οποίο οδηγεί στη Μαύρη Θάλασσα. Δορυφορικές λήψεις και υπηρεσίες ναυτιλιακής παρακολούθησης αποτυπώνουν εκτεταμένες ουρές πλοίων, τα οποία παραμένουν καθηλωμένα και στις δύο πλευρές των στενών.

Η Ουκρανία σημειώνει ολοένα και μεγαλύτερη επιτυχία στη στόχευση του ρωσικού σκιώδους στόλου που μεταφέρει καύσιμα υπό καθεστώς κυρώσεων.

Όμως, ο αποκλεισμός της Αζοφικής Θάλασσας ενδέχεται να επιφέρει ευρύτερες συνέπειες, πλήττοντας αγαθά που δεν υπόκεινται σε κυρώσεις, όπως το σιτάρι και το ηλιέλαιο.

Το Ινστιτούτο Μελέτης του Πολέμου (ISW), αμερικανικό παρατηρητήριο συγκρούσεων, επεσήμανε την Τρίτη  ότι οι ουκρανικές επιχειρήσεις στην Αζοφική Θάλασσα σηματοδοτούν μια νέα φάση στην προσπάθεια του Κιέβου να απομονώσει την κατεχόμενη Κριμαία από τις ρωσικές γραμμές ανεφοδιασμού.

Παράλληλα, οι επιθέσεις αυτές διαταράσσουν τις θαλάσσιες εμπορικές οδούς της Μόσχας, ιδίως όσον αφορά τη διακίνηση πετρελαιοειδών και σιτηρών.

Το πλήγμα στην παγκόσμια αγορά σιτηρών

Η Ρωσία αποτελεί τον μεγαλύτερο εξαγωγέα σιτηρών παγκοσμίως, καλύπτοντας περίπου το ένα πέμπτο των διεθνών εξαγωγών σιταριού, σύμφωνα με την Υπηρεσία Εξωτερικού Γεωργίας του Υπουργείου Γεωργίας των ΗΠΑ. Περίπου το 25% των ρωσικών εξαγωγών σιταριού διακινείται μέσω της Αζοφικής Θάλασσας, βάσει στοιχείων του Αντρέι Σίζοφ, κορυφαίου αναλυτή των αγροτικών αγορών της Μαύρης Θάλασσας.

«Η Μαύρη Θάλασσα σημαίνει για την αγορά σιταριού ό,τι ο Περσικός Κόλπος για το αργό πετρέλαιο, καθώς αποτελεί μακράν τον μεγαλύτερο προμηθευτή στην παγκόσμια αγορά», επεσήμανε ο Ουκρανός ταγματάρχης Έβχεν Κάρας. Ο ίδιος πρόσθεσε ότι τυχόν παράταση της κρίσης θα μπορούσε να επιφέρει στη Ρωσία οικονομικές απώλειες δισεκατομμυρίων δολαρίων.

Οι τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης για το σιτάρι, βασικός δείκτης των προσδοκιών της αγοράς, καταγράφουν άνοδο τις τελευταίες ημέρες, γεγονός που αποδίδεται εν μέρει στην κρίση της Αζοφικής Θάλασσας. Η Μόσχα ισχυρίζεται ότι μπορεί να παρακάμψει το συγκεκριμένο πέρασμα, ανακατευθύνοντας το σύνολο των εξαγωγών μέσω εναλλακτικών τερματικών σταθμών στη Μαύρη Θάλασσα. Ωστόσο, ο Αντρέι Σίζοφ υπογραμμίζει ότι ένας τέτοιος ελιγμός είναι ανέφικτος κατά την περίοδο αιχμής, οπότε ο όγκος των ρωσικών σιτηρών υπερβαίνει κατά πολύ τη χωρητικότητα των συγκεκριμένων λιμένων.

Γεωπολιτική και ιστορική σημασία

Η Αζοφική Θάλασσα αποτελεί εσωτερική θάλασσα ανάμεσα στις νότιες ακτές της Ουκρανίας και της Ρωσίας, λειτουργώντας ως προέκταση της ευρύτερης Μαύρης Θάλασσας. Το δίκτυο καναλιών κατασκευάστηκε κατά τη σοβιετική περίοδο, αν και οι πρώτες προσπάθειες σύνδεσης της ζωτικής αυτής πλωτής οδού χρονολογούνται από την εποχή του Μεγάλου Πέτρου, στα τέλη του 17ου αιώνα.
Μετά την ουκρανική ανεξαρτησία, Μόσχα και Κίεβο υπέγραψαν συμφωνία το 2003 για την κοινή χρήση της συγκεκριμένης πλωτής οδού. Ωστόσο, το Κρεμλίνο παραβίασε επανειλημμένα τους όρους μετά την έναρξη των συγκρούσεων στην ανατολική Ουκρανία το 2014, οπότε και προσάρτησε παράνομα την Κριμαία.

Με την έναρξη της ευρείας κλίμακας εισβολής, τον Φεβρουάριο του 2022, η Ρωσία κατέλαβε το σύνολο των ουκρανικών εδαφών που περιβάλλουν την Αζοφική Θάλασσα, αποκλείοντας πλήρως την πρόσβαση του Κιέβου. Χρησιμοποίησε τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο ως ορμητήριο για επιθέσεις εναντίον στρατηγικών ουκρανικών λιμένων, όπως η Μαριούπολη, η Μελιτόπολη και το Μπερντιάνσκ. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν ισχυρίστηκε μάλιστα ότι η περιοχή συνιστά πλέον εσωτερική ρωσική πλωτή οδό.

Αν και σχετικά μικρή και αβαθής, η Αζοφική Θάλασσα διαδραματίζει ζωτικό ρόλο στη ρωσική οικονομία. Αποτελεί βασικό κρίκο σε εκτεταμένο δίκτυο εσωτερικών ποταμών και καναλιών, τα οποία μεταφέρουν πετρέλαιο, σιτηρά, αγροτικά προϊόντα, χάλυβα και άλλα εμπορεύματα από τη νότια Ρωσία προς τη Μαύρη Θάλασσα και τη διεθνή αγορά.

naftemporiki.gr

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.