Με μία κίνηση αιφνιδιασμού, ο Πέδρο Σάντσεθ ανακοίνωσε πρόωρες εκλογές στην Ισπανία για τις 29 Νοεμβρίου, αφήνοντας στους πολίτε οκτώ εβδομάδες για να αποφασίσουν εάν ο σοσιαλιστής πρωθυπουργός θα παραμείνει στην εξουσία για ακόμη μία θητεία.
Τα μετεκλογικά σενάρια καταδεικνύουν τη σημασία της επερχόμενης αναμέτρησης. Είτε ο Σάντσεθ ενδέχεται να επεκτείνει την οκταετή παρουσία του στον πρωθυπουργικό θώκο, ή θα ανοίξει ο δρόμος για μία δεξιά κυβέρνηση, στην οποία μπορεί να συμμετέχει και το ακροδεξιό Vox.
Η άμεση αφορμή μπορεί να ήταν οι πανεθνικές κινητοποιήσεις για το στεγαστικό, όμως η εκλογική αναμέτρηση θα επηρεαστεί επίσης από τα πολιτικά άκρα της Ισπανίας, την άλυτη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα και τις γεωπολιτικές εξελίξεις στην εποχή του Ντόναλντ Τραμπ.
Οι ρυθμιστές της επόμενης κυβέρνησης στα άκρα
Τα δύο μεγαλύτερα κόμματα της Ισπανίας — το κεντροαριστερό Σοσιαλιστικό Κόμμα του Σάντσεθ και το κεντροδεξιό Λαϊκό Κόμμα του Αλμπέρτο Νούνιεθ Φεϊχό — αναμένεται να κινηθούν περίπου στα ίδια επίπεδα με τις εκλογές του 2023, χωρίς κανένα από τα δύο να εξασφαλίζει την απαιτούμενη κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Αυτό σημαίνει ότι την επόμενη κυβέρνηση θα σχηματίσει εκείνος που θα καταφέρει να συγκροτήσει τη μεγαλύτερη κοινοβουλευτική συμμαχία.
Οι δημοσκοπήσεις δίνουν στο Λαϊκό Κόμμα περίπου 34%, έναντι 26% για τους Σοσιαλιστές του Σάντσεθ. Ο ηγέτης του PP, Φεϊχό, δηλώνει ότι δεν αποκλείει μια κυβέρνηση συνεργασίας με το ακροδεξιό Vox, το οποίο κινείται γύρω στο 18%, σύμφωνα με τη δημοσκοπική καταγραφή του POLITICO. Το PP ήδη συγκυβερνά με το Vox σε αρκετές ισπανικές περιφέρειες.
Οι πιθανότητες επανεκλογής του Σάντσεθ εξαρτώνται από το αν θα μπορέσει να επαναλάβει το δύσκολο εγχείρημα του 2023, όταν κατάφερε να σχηματίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία με τη στήριξη κομμάτων της άκρας Αριστεράς, περιφερειακών σχηματισμών και αυτονομιστών.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, η επιλογή αυτή εμφανίζεται δυσκολότερη, λόγω της αποδυνάμωσης των αριστερών πολιτικών δυνάμεων. Το Sumar, ο μικρότερος εταίρος στην κυβέρνηση συνασπισμού του Σάντσεθ, έχει καταγράψει σημαντική πτώση στις δημοσκοπήσεις και σήμερα δεν διαθέτει ηγέτη.
Μεταξύ των επικρατέστερων υποψηφίων για την ηγεσία της νέας συμμαχίας βρίσκεται η υπουργός Υγείας Μόνικα Γκαρθία. Η συμμαχία σχεδιάζει να παρουσιαστεί αργότερα μέσα στον μήνα ως «Ευρύ Μέτωπο». Ο επικεφαλής της θα κληθεί να επιχειρήσει τη συγκρότηση μιας βιώσιμης αριστερής εκλογικής συμμαχίας με τους πολιτικούς αντιπάλους του Podemos, αλλά και με πρόσωπα με ισχυρή δημόσια παρουσία, όπως η ακτιβίστρια για το στεγαστικό και πρώην δήμαρχος της Βαρκελώνης Άντα Κολάου.
Η δυναμική του Vox
Μέσα σε μία δεκαετία, το ακροδεξιό Vox μετατράπηκε από περιθωριακό πολιτικό σχηματισμό σε σημαντική δύναμη της ισπανικής πολιτικής σκηνής και πλέον αποτελεί πιθανό κυβερνητικό εταίρο του PP σε εθνικό επίπεδο.
Σε αντίθεση με τις προηγούμενες εθνικές εκλογές, το Vox έχει πλέον σαφές ιστορικό συνεργασίας με το Λαϊκό Κόμμα σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο. Τα δύο κόμματα συγκυβερνούν σήμερα στην Εστρεμαδούρα, την Αραγονία, την Καστίλλη και Λεόν και την Ανδαλουσία, ενώ στο παρελθόν συνεργάστηκαν στη Βαλένθια και τη Μούρθια.
Στις συγκεκριμένες κυβερνήσεις, το Vox έχει πιέσει το PP να υιοθετήσει αυστηρότερη μεταναστευτική πολιτική και να ασκήσει κριτική στην «Πράσινη Συμφωνία» της Ευρωπαϊκής Επιτροπής υπό την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. Σε ορισμένες περιφέρειες, οι κυβερνήσεις PP-Vox έχουν επίσης αντικαταστήσει πολιτικές για τη βία κατά των γυναικών με ευρύτερες αναφορές στη «βία εντός της οικογένειας», περιορίζοντας την έμφαση στη διάσταση του φύλου, ενώ έχουν περιορίσει και ορισμένες προστασίες για την LGBTQ+ κοινότητα.
Στις εκλογές του 2023, ο Σάντσεθ είχε χρησιμοποιήσει το ενδεχόμενο μιας κυβέρνησης PP-Vox προκειμένου να συσπειρώσει ψηφοφόρους γύρω από την υποψηφιότητά του. Ωστόσο, αυτή η στρατηγική ενδέχεται να έχει μικρότερη απήχηση αυτή τη φορά, καθώς το Vox έχει ενισχύσει την παρουσία του σε αρκετές εκλογικές αναμετρήσεις τα τελευταία τρία χρόνια.
Παράλληλα, το PP θα πρέπει να κινηθεί προσεκτικά. Αν και η πιο ξεκάθαρη διαδρομή του προς την εξουσία περνά από μια συνεργασία με το Vox, μια ανοιχτή δέσμευση σε αυτή την κατεύθυνση θα μπορούσε να απομακρύνει μετριοπαθείς ψηφοφόρους. Όσο χαμηλότερα κινηθεί το κεντροδεξιό κόμμα, τόσο μεγαλύτερη θα είναι η επιρροή που θα αποκτήσει το ακροδεξιό κόμμα σε περίπτωση κυβερνητικής συνεργασίας.
Τα ανοιχτά μέτωπα
Δύο ζητήματα θα μπορούσαν να επηρεάσουν σημαντικά την προεκλογική εκστρατεία:
- η μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα
- οι υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν πρόσωπα του στενού κύκλου του Σάντσεθ
Χιλιάδες μετανάστες παραμένουν στη Θέουτα μετά τη μαζική άφιξη ανθρώπων που προκάλεσε ερωτήματα σχετικά με την ετοιμότητα των ισπανικών αρχών ασφαλείας και τις τεταμένες σχέσεις της χώρας με το Μαρόκο. Οι πρόσφατες κινητοποιήσεις για τη στέγαση έχουν προσωρινά μετατοπίσει το ενδιαφέρον των ψηφοφόρων, όμως η υπόθεση μπορεί να επανέλθει στο προσκήνιο καθώς οι δικαστικές έρευνες προχωρούν.
Η επικείμενη επίσκεψη του βασιλιά Φελίπε ΣΤ΄ στη Θέουτα και τη Μελίγια θα μπορούσε να προκαλέσει νέα διπλωματική αντιπαράθεση με το Μαρόκο, το οποίο διεκδικεί τις δύο ισπανικές πόλεις και έχει προειδοποιήσει ότι μια τέτοια επίσκεψη θα αποτελούσε «πρόκληση». Μια νέα μαζική άφιξη μεταναστών στη Θέουτα θα μπορούσε επίσης να επαναφέρει δυναμικά το ζήτημα της ασφάλειας των συνόρων και της εθνικής άμυνας στην προεκλογική ατζέντα.
Η προεκλογική συζήτηση θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί από τις υποθέσεις διαφθοράς που αφορούν τον στενό κύκλο του πρωθυπουργού. Η σύζυγος του Σάντσεθ, Μπεγκόνια Γκόμεθ, αντιμετωπίζει δίκη για φερόμενη άσκηση επιρροής και υπεξαίρεση. Η ημερομηνία της δίκης δεν έχει ακόμη οριστεί και δεν αναμένεται να ξεκινήσει πριν από τις εκλογές.
Νέα στοιχεία σχετικά με τον πρώην πρωθυπουργό και στενό σύμμαχο του Σάντσεθ, Χοσέ Λουίς Ροντρίγκεθ Θαπατέρο, ο οποίος ερευνάται για φερόμενη άσκηση επιρροής, εγκληματική οργάνωση και πλαστογραφία εγγράφων, θα μπορούσαν επίσης να επηρεάσουν την προεκλογική εκστρατεία. Το ίδιο ισχύει για ευρήματα από την έρευνα σχετικά με φερόμενη προσπάθεια του Σοσιαλιστικού Κόμματος να δυσφημήσει τη Δικαιοσύνη.
Τόσο η Γκόμεθ όσο και ο Θαπατέρο αρνούνται τις κατηγορίες.
Η δύναμη των διαδηλώσεων
Ο Σάντσεθ υποστήριξε τη Δευτέρα ότι, κατά τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του, η Ισπανία έχει εξελιχθεί στην «ταχύτερα αναπτυσσόμενη οικονομία σε ολόκληρη την Ευρωπαϊκή Ένωση, πρωταγωνιστώντας στη δημιουργία θέσεων εργασίας».
Ωστόσο, η ισχυρή οικονομική ανάπτυξη και τα υψηλά επίπεδα απασχόλησης δεν μεταφράζονται απαραίτητα σε βελτίωση της καθημερινότητας των πολιτών. Ο πληθωρισμός έχει ξεπεράσει τις αυξήσεις των μισθών, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών, την ώρα που οι τιμές και κυρίως το κόστος στέγασης αυξάνονται.
Οι οργανώσεις που δραστηριοποιούνται για το στεγαστικό έχουν καταφέρει να μετατρέψουν τη δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής σε μαζικές κινητοποιήσεις, πραγματοποιώντας διαδηλώσεις και κατασκηνώσεις διαμαρτυρίας σχεδόν σε όλες τις μεγάλες ισπανικές πόλεις.
Η Ένωση Ενοικιαστών της Ισπανίας ενδέχεται να διαδραματίσει σημαντικό ρόλο στις εκλογές, είτε στηρίζοντας κάποιο κόμμα είτε επηρεάζοντας τη συμμετοχή των ψηφοφόρων, εφόσον καλέσει τους υποστηρικτές της να απέχουν.
Η εκπρόσωπος της Ένωσης, Βαλέρια Ράκου, δήλωσε στο POLITICO ότι η οργάνωση ζητά από τους πολιτικούς δεσμεύσεις για συμβάσεις ενοικίασης αορίστου διάρκειας, νομοθετημένες μειώσεις ενοικίων, τερματισμό των εξώσεων και των κερδοσκοπικών αγορών, καθώς και μεγάλη αύξηση της δημόσιας κατοικίας μέσω της αξιοποίησης ακινήτων που βρίσκονται στην κατοχή τραπεζών και επενδυτικών κεφαλαίων.
Τα κόμματα που θα υιοθετήσουν αυτές τις θέσεις θα μπορούσαν να προσελκύσουν τις ψήφους των διαδηλωτών. Αν κανένα κόμμα δεν ανταποκριθεί στα αιτήματα, η απογοήτευση θα μπορούσε να οδηγήσει μέρος των ψηφοφόρων στην αποχή, με τις αριστερές πολιτικές δυνάμεις να είναι πιθανότερο να επηρεαστούν.
Ο παράγοντας Τραμπ
Πριν από τρεις δεκαετίες, ο τότε υπουργός Γεωργίας Χεσούς Ποσάδα είχε συμβουλεύσει τον συντηρητικό πρωθυπουργό Χοσέ Μαρία Αθνάρ ότι η προεκλογική του εκστρατεία θα έπρεπε να βασίζεται «λιγότερο στη Συρία και περισσότερο στη Σόρια», υπογραμμίζοντας τη σημασία των εσωτερικών ζητημάτων.
Οι ισπανικές εκλογές παραδοσιακά κρίνονται περισσότερο από θέματα εσωτερικής πολιτικής παρά από τις διεθνείς εξελίξεις. Ωστόσο, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητα του Σάντσεθ έχει ενισχυθεί όταν έχει συγκρουστεί με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ και τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου σχετικά με τις συγκρούσεις στη Γάζα και το Ιράν.
Για το Λαϊκό Κόμμα, ο Τραμπ αποτελεί ένα δύσκολο θέμα. Η παραδοσιακά φιλοατλαντική και φιλοαμερικανική εξωτερική πολιτική του κόμματος δεν φαίνεται να έχει μεγάλη απήχηση σε μια χώρα όπου, σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση του POLITICO, το 51% των ερωτηθέντων θεωρεί τις Ηνωμένες Πολιτείες «απειλή» για την Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η ανοιχτά φιλο-MAGA στάση του Vox έχει δημιουργήσει εντάσεις και στο εσωτερικό της εκλογικής του βάσης. Οι αμερικανικές στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν συμβάλει στην αύξηση του κόστους των καυσίμων και των λιπασμάτων, επιβαρύνοντας ιδιαίτερα τους ψηφοφόρους του κόμματος στις αγροτικές περιοχές. Η αντιπαράθεση του Τραμπ με τον πάπα Λέοντα ΙΔ΄ έχει επίσης προκαλέσει αντιδράσεις μεταξύ των συντηρητικών καθολικών υποστηρικτών του Vox, ενώ η σύγκρουση του Αμερικανού προέδρου με την πρώην σύμμαχό του και πρωθυπουργό της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, έχει ενοχλήσει ορισμένους ψηφοφόρους της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς.
Η ισπανική πολιτική μπορεί να παραμένει σε μεγάλο βαθμό προσανατολισμένη στα εσωτερικά ζητήματα, όμως στην εποχή του Τραμπ οι διεθνείς εξελίξεις μπορούν να έχουν σημαντικό αντίκτυπο και στην Ισπανία — και ενδέχεται να διαδραματίσουν ρόλο στην εκλογική αναμέτρηση.
Με πληροφορίες από Politico
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
