Οκτώ επισημάνσεις προς Β. Κικίλια από την Επιτροπή Ανταγωνισμού

Σαφές πλαίσιο λειτουργίας για την ακτοπλοΐα ζητά η Επιτροπή Ανταγωνισμού, θέτοντας προ των ευθυνών του τον υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής, Βασίλη Κικίλια, για μια σειρά
κρίσιμων παρεμβάσεων για τη βιωσιμότητα, τον εκσυγχρονισμό και την ανταγωνιστικότητα του κλάδου.

Η τελική έκθεση της Επιτροπής Ανταγωνισμού βάζει στο επίκεντρο την ανάγκη εκσυγχρονισμού
της ρυθμιστικής και εποπτικής διακυβέρνησης, τη γήρανση του στόλου, τις ανάγκες της πράσινης
μετάβασης, αλλά και τις ελλείψεις στις λιμενικές υποδομές.

Επισημαίνει ότι η λειτουργίατης αγοράς και του ανταγωνισμού δεν εξαρτάται μόνο από τον αριθμό των εταιρειών ή το ύψος των εισιτηρίων, αλλά από ένα πολύ ευρύτερο πλέγμα γεωγραφικών, θεσμικών, οικονομικών και κοινωνικών παραγόντων.

Βασίλης Κικίλιας

Η Επιτροπή αντιμετωπίζει την ακτοπλοΐα ως ένα σύνθετο οικονομικό, δικτυακό και κοινωνικό
σύστημα, στο οποίο αλληλεπιδρούν οι γραμμές, τα πλοία, οι λιμένες, το θεσμικό πλαίσιο, οι
συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας και οι διαφορετικές ανάγκες των νησιωτικών περιοχών.

Το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η αγορά δεν μπορεί να αξιολογείται ενιαία. Οι Κυκλάδες, τα
Δωδεκάνησα, οι γραμμές μεγάλων αποστάσεων, οι πορθμειακές συνδέσεις ή οι γραμμές υψηλής
τουριστικής ζήτησης παρουσιάζουν διαφορετικές συνθήκες ως προς τη ζήτηση, το κόστος, την
προσφορά, τις δυνατότητες εισόδου νέων παικτών και την πραγματική ένταση του ανταγωνισμού.

Η έντονη εποχικότητα οξύνει ακόμη περισσότερο αυτές τις διαφοροποιήσεις. Το καλοκαίρι, η
υψηλή τουριστική ζήτηση μπορεί να καταστήσει ορισμένες γραμμές ιδιαίτερα ελκυστικές και να προσελκύσει περισσότερες υπηρεσίες.

Τον χειμώνα, όμως, η εμπορική ζήτηση περιορίζεται σημαντικά, χωρίς να υποχωρεί η ανάγκη εξυπηρέτησης των μόνιμων κατοίκων και των εμπορευματικών ροών.

Για τον λόγο αυτό, η Επιτροπή επισημαίνει ότι η ύπαρξη περισσότερων εταιρειών σε μία γραμμή δεν αποτελεί από μόνη της απόδειξη αποτελεσματικού ανταγωνισμού.

Πρέπει να συνεκτιμώνται η εποχικότητα, η πρόσβαση σε κατάλληλο στόλο, οι λιμενικοί περιορισμοί και οι πραγματικές δυνατότητες εισόδου και επέκτασης των επιχειρήσεων.

Λιμένες και θεσμικό πλαίσιο

Ιδιαίτερη βαρύτητα αποδίδεται στις λιμενικές υποδομές, τις οποίες η Επιτροπή χαρακτηρίζει κρίσιμο παραγωγικό πόρο και ταυτόχρονα πιθανό διαρθρωτικό περιορισμό για την ανάπτυξη του ανταγωνισμού.

Η διαθεσιμότητα θέσεων πρόσδεσης, η κατάσταση των κρηπιδωμάτων, η επιχειρησιακή ετοιμότητα των λιμένων και η δυνατότητα εξυπηρέτησης διαφορετικών τύπων πλοίων μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την είσοδο νέων εταιρειών, την αύξηση της συχνότητας των δρομολογίων και την εισαγωγή νέων τεχνολογιών.

Αντίστοιχα, το θεσμικό και διοικητικό πλαίσιο δεν θεωρείται απλώς ένας εξωτερικός παράγοντας της αγοράς.

Οι κανόνες δρομολόγησης, οι τροποποιήσεις και ανακλήσεις δρομολογίων, οι συμβάσεις δημόσιας υπηρεσίας και ο τρόπος εποπτείας επηρεάζουν άμεσα τον επιχειρηματικό σχεδιασμό, την προβλεψιμότητα και τους όρους εισόδου και επέκτασης στην αγορά.

Οι κατευθύνσεις πολιτικής

Με βάση τα συμπεράσματα της έρευνας, η Επιτροπή προτείνει παρεμβάσεις σε οκτώ βασικούς
άξονες, ξεκινώντας από την ενίσχυση της προβλεψιμότητας και της διαφάνειας στο πλαίσιο δρομολόγησης.

Προτείνει σαφέστερους κανόνες για τις δηλώσεις, τις τροποποιήσεις και τις ανακλήσεις δρομολογίων, μεγαλύτερη αιτιολόγηση των αλλαγών, συστηματική παρακολούθησή τους και αποτελεσματική εφαρμογή κυρώσεων όπου διαπιστώνονται αδικαιολόγητες παραβάσεις.

Δεύτερη κατεύθυνση αποτελεί η συστηματική παρακολούθηση των επιμέρους αγορών μέσω συγκεκριμένων δεικτών. Η Επιτροπή προτείνει να παρακολουθούνται, μεταξύ άλλων, η ζήτηση, η χωρητικότητα, οι συχνότητες δρομολογίων, ο αριθμός των παρόχων, οι τιμές, οι ακυρώσεις, οι
καθυστερήσεις και η ποιότητα των υπηρεσιών.

Τρίτος άξονας είναι η αναβάθμιση των λιμενικών υποδομών και της λιμενικής διακυβέρνησης. Η έκθεση ζητεί προτεραιότητα σε λιμένες με υψηλή εποχική πίεση και σε εκείνους που είναι κρίσιμοι για τη σύνδεση μικρών και απομακρυσμένων νησιών, ενώ θέτει και ζήτημα καλύτερου
συντονισμού και ενίσχυσης των φορέων διοίκησης των λιμένων.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στην ανάγκη οι λιμένες να εξελιχθούν σε διατροπικούς κόμβους, συνδέοντας τις ακτοπλοϊκές υπηρεσίες με οδικά δίκτυα, αεροδρόμια και άλλες μορφές μεταφοράς, στο πλαίσιο ενός ενιαίου συστήματος νησιωτικών μεταφορών.

Άγονες γραμμές

Τέταρτη κατεύθυνση αποτελεί η βελτίωση του σχεδιασμού των συμβάσεων δημόσιας υπηρεσίας. Η Επιτροπή αναγνωρίζει ότι οι συμβάσεις αυτές παραμένουν απαραίτητες για γραμμές που δεν
μπορούν να λειτουργήσουν αποκλειστικά με εμπορικά κριτήρια, υπογραμμίζει όμως ότι πρέπει να
στηρίζονται σε σαφή και διαφανή κριτήρια.

Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται η συχνότητα και η χρονική κατανομή των δρομολογίων, η αξιοπιστία, η εξυπηρέτηση μονίμων κατοίκων, η κάλυψη εμπορευματικών αναγκών και η σημασία κάθε γραμμής για τη συνοχή του συνολικού δικτύου.

Παράλληλα, προτείνεται η αξιολόγηση των συμβάσεων να μην περιορίζεται μόνο στο κόστος, αλλά να λαμβάνει υπόψη και την ποιότητα της παρεχόμενης υπηρεσίας.

Περισσότερα στοιχεία

Πέμπτη προτεραιότητα είναι η δημιουργία αξιόπιστης πληροφοριακής βάσης για την αγορά. Η Επιτροπή διαπιστώνει ότι η έλλειψη συγκρίσιμων δεδομένων δυσχεραίνει τόσο την εποπτεία όσο και τον σχεδιασμό πολιτικής.

Προτείνει, επομένως, οργανωμένη συλλογή στοιχείων για τη ζήτηση ανά γραμμή, τη χωρητικότητα, τις τιμές, τα δρομολόγια, τις καθυστερήσεις, τις ακυρώσεις, την ποιότητα της υπηρεσίας, τον στόλο και τις δυνατότητες των λιμένων.

Πράσινη μετάβαση

Η έκτη κατεύθυνση αφορά τη δημιουργία σταθερού πλαισίου για την πράσινη μετάβαση και την
ανανέωση του στόλου. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι απαιτούνται μακροπρόθεσμος σχεδιασμός,
χρηματοδοτικά εργαλεία, τεχνική υποστήριξη και παράλληλη προσαρμογή των λιμένων.

Προειδοποιεί, μάλιστα, ότι η άνιση πρόσβαση στη χρηματοδότηση μπορεί να δημιουργήσει νέες
ανισορροπίες και να δυσκολέψει μικρότερες επιχειρήσεις να παραμείνουν ανταγωνιστικές.

Έβδομη κατεύθυνση αποτελεί η ποιότητα της υπηρεσίας και η εμπειρία του επιβάτη. Η αξιολόγηση της ακτοπλοΐας, σύμφωνα με την έκθεση, δεν μπορεί να εξαντλείται στην τιμή του εισιτηρίου, αλλά πρέπει να περιλαμβάνει τη συχνότητα, την αξιοπιστία, τη διάρκεια του ταξιδιού, τα ωράρια και την πραγματική δυνατότητα πρόσβασης των κατοίκων στις αναγκαίες μεταφορικές υπηρεσίες.

Εθνική στρατηγική

Η όγδοη και συνολικότερη κατεύθυνση είναι η δημιουργία μιας συνεκτικής εθνικής στρατηγικής για την ακτοπλοΐα. Η Επιτροπή θεωρεί ότι ζητήματα όπως τα δρομολόγια, οι άγονες γραμμές, τα λιμάνια, ο στόλος, οι τιμές, η ποιότητα των υπηρεσιών, τα δεδομένα και η πράσινη μετάβαση δεν μπορούν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.

Απαιτείται, αντίθετα, συντονισμός μεταξύ θεσμικού πλαισίου, λιμενικών υποδομών, δημόσιας
υπηρεσίας, χρηματοδότησης και εποπτείας.

Το συνολικό συμπέρασμα της Τελικής Έκθεσης είναι ότι ο αποτελεσματικός ανταγωνισμός στην ελληνική ακτοπλοΐα δεν είναι απλώς ζήτημα περισσότερων εταιρειών ή χαμηλότερων τιμών.

Προϋποθέτει καλύτερη θεσμική οργάνωση, αξιόπιστα δεδομένα, σύγχρονες υποδομές και συντονισμένη αντιμετώπιση των διαρθρωτικών περιορισμών της αγοράς.

Όπως χαρακτηριστικά καταλήγει η Επιτροπή, η αποτελεσματική λειτουργία της ακτοπλοΐας δεν
απαιτεί απλώς «περισσότερη ή λιγότερη ρύθμιση», αλλά καλύτερη οργάνωση και συνολική πολιτική, που θα ενισχύει ταυτόχρονα τον ανταγωνισμό, τη βιωσιμότητα και τη συνδεσιμότητα των νησιών.

Θεοδωράτος: Οι διαπιστώσεις να μετουσιωθούν σε εθνική πολιτική

Ο πρόεδρος του Συνδέσμου Επιχειρήσεων Επιβατηγού Ναυτιλίας (ΣΕΕΝ), Διονύσης Θεοδωράτος, μιλώντας στη «Ν», τόνισε την ανάγκη οι διαπιστώσεις της Τελικής Έκθεσης της
Επιτροπής Ανταγωνισμού να μετατραπούν σε συγκεκριμένη και μακροπρόθεσμη εθνική πολιτική
για την ακτοπλοΐα.

Σε μια πρώτη αποτίμηση της έκθεσης, ο κ. Θεοδωράτος χαρακτήρισε σημαντική και ουσιαστική την εργασία της Επιτροπής, επισημαίνοντας ως ιδιαίτερα θετικό το γεγονός ότι η συζήτηση δεν περιορίζεται πλέον μόνο στις τιμές και στον ανταγωνισμό.

Όπως σημείωσε, η έκθεση αναγνωρίζει τη συνολική και ιδιαίτερη λειτουργία της ακτοπλοΐας για μια νησιωτική χώρα όπως η Ελλάδα, αναδεικνύοντας ζητήματα που αφορούν τη συνδεσιμότητα, την κοινωνική και εδαφική συνοχήτη δημόσια υπηρεσία, τις λιμενικές υποδομές, την ανανέωση του στόλου και την πράσινη μετάβαση.

Κατά τον πρόεδρο του ΣΕΕΝ, η χώρα χρειάζεται ένα βιώσιμο ακτοπλοϊκό σύστημα που θα εξασφαλίζει ταυτόχρονα επαρκή και ποιοτική εξυπηρέτηση των νησιών, υγιή ανταγωνισμό και οικονομική βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.

Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στην ανάγκη να ανοίξει πλέον ουσιαστικά η συζήτηση για τη σαφή αναγνώριση της ιδιαίτερης αποστολής της ακτοπλοΐας ως Υπηρεσίας Γενικού Οικονομικού Συμφέροντος.

«Η ακτοπλοΐα για την Ελλάδα δεν είναι απλώς μία αγορά μεταφορών. Είναι βασική υποδομή συνοχής της νησιωτικής χώρας», τόνισε χαρακτηριστικά.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.