«Όποιος λεηλατεί τον πλανήτη και διεξάγει πόλεμο, είναι κλέφτης του μέλλοντός μας»

Καταπέλτης ο Πάπας Λέων ΙΔ` για άλλη μία φορά: «Oποιος καταστρέφει τη γη, όποιος τροφοδοτεί τη βία και τις συγκρούσεις, όποιος μετατρέπει το “κακό” σε σύστημα «είναι κλέφτης»: κλέβει την ελπίδα, αφαιρεί το μέλλον, θρυμματίζει τον ορίζοντα της ειρήνης που ανήκει σε όλους».

Ο Προκαθήμενος της Καθολικής Εκκλησίας δεν δίστασε  να χρησιμοποιήσει την λέξη «κλέφτης»- στην Κυριακάτικη απαγγελία της προσευχής «Regina Caeli», που ψάλλεται από την Κυριακή του Πάσχα έως την Πεντηκοστή- στην. Βασιλική του Αγίου Πέτρου.

«Ο κλέφτης έρχεται μόνο για να κλέψει, να σκοτώσει και να καταστρέψει», υπενθύμισε ο Πάπας, σχολιάζοντας το ευαγγελικό απόσπασμα. Αλλά αυτή η εικόνα, εξήγησε, δεν αφορά μόνο μια εσωτερική ή πνευματική διάσταση.

Σήμερα, το πρόσωπο του κλέφτη αναγνωρίζεται και στη συγκεκριμένη ιστορία: «αυτός που λεηλατεί τους πόρους του πλανήτη», αυτός που εξαπολύει ή παρατείνει αιματηρούς πολέμους, αυτός που διαδίδει τη βία και τον φόβο ως όργανα εξουσίας. Είναι μια κλοπή που δεν επηρεάζει τα ατομικά περιουσιακά στοιχεία, αλλά την ίδια τη δυνατότητα μιας καλής ζωής για τις επόμενες γενιές.

Εξοπλισμοί ύψους 2,9 τρισ. δολαρίων

Τα λόγια του Πάπα Λέοντα ΙΔ΄ αντηχούν καθώς ο κόσμος συνεχίζει να μαστίζεται από πολέμους, περιβαλλοντικές κρίσεις και νέες διεθνείς εντάσεις.

Ο Ποντίφηκας δεν περιορίζεται σε μια αφηρημένη καταγγελία: προειδοποιεί ενάντια σε μια «λογική» που υπόσχεται ασφάλεια αλλά αντίθετα παράγει καταστροφή, που μιλάει για ανάπτυξη αλλά παραδίδει ερείπια.

Σήμερα για παράδειγμα ,το Διεθνές Ινστιτούτο Έρευνας για την Ειρήνη, στη Στοκχόλμη (SIPRI), ανακοίνωσε ότι οι παγκόσμιες στρατιωτικές δαπάνες  εκτοξεύτηκαν στα 2,9 τρισεκατομμύρια δολάρια, καταγράφοντας αύξηση για ενδέκατη συνεχόμενη χρονιά, λόγω της κλιμάκωσης των εντάσεων.

Η αύξηση έφτασε το 2,9% σε ένα χρόνο, παρά τη μείωση των στρατιωτικών δαπανών των ΗΠΑ , σύμφωνα με έκθεση του SIPRI. Αυτή η μείωση αντισταθμίστηκε σε μεγάλο βαθμό από τις αυξήσεις στην Ευρώπη και την Ασία σε «μια ακόμη χρονιά που σημαδεύτηκε από πολέμους και κλιμακούμενες εντάσεις», εξηγεί ο Λορέντσο Σκαρατσάτο,  ερευνητής του SIPRI .

Το μερίδιο του παγκόσμιου ΑΕΠ που αφιερώνεται στις στρατιωτικές δαπάνες – είναι το υψηλότερο από το 2009. «Όλα δείχνουν ότι ο κόσμος αισθάνεται λιγότερο ασφαλής και δαπανά περισσότερα για τις ένοπλες δυνάμεις του προκειμένου να αντιμετωπίσει το παγκόσμιο πλαίσιο», σημειώνει ο ερευνητής.

Η Ευρώπη πρωτοστατεί

Οι Ηνωμένες Πολιτείες δαπάνησαν 954 δισεκατομμύρια δολάρια- 7,5% λιγότερα από ό,τι το 2024, αλλά αυτή η μείωση οφείλεται κυρίως στο γεγονός ότι δεν εγκρίθηκε νέα στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, σε αντίθεση με τα τρία προηγούμενα έτη, όταν είχαν δεσμευτεί συνολικά 127 δισεκατομμύρια δολάρια.

Αυτή η μείωση αναμένεται επίσης να είναι βραχύβια, καθώς το Κογκρέσο των ΗΠΑ ενέκρινε δαπάνες άνω του ενός τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το 2026, οι οποίες θα μπορούσαν να φτάσουν τα 1,5 τρισεκατομμύρια δολάρια το 2027 εάν εγκριθεί η πρόταση προϋπολογισμού του Ντόναλντ Τραμπ.

Ο κύριος μοχλός αυτής της παγκόσμιας αύξησης προήλθε από την Ευρώπη , η οποία περιλαμβάνει τη Ρωσία και την Ουκρανία, και σημείωσε αύξηση 14% στις αμυντικές δαπάνες, στα 864 δισεκατομμύρια δολάρια.

«Αυτό μπορεί να εξηγηθεί από δύο βασικούς παράγοντες. Ο ένας είναι ο συνεχιζόμενος πόλεμος στην Ουκρανία και ο άλλος είναι η αποδέσμευση των Ηνωμένων Πολιτειών από την Ευρώπη», δήλωσε ο Λορέντζο Σκαρατσάτο. Οι Ηνωμένες Πολιτείες «πιέζουν την Ευρώπη να αναλάβει μεγαλύτερη ευθύνη για την άμυνά της».

Η Γερμανία, η τέταρτη μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο σε αμυντικές δαπάνες, αύξησε τον στρατιωτικό προϋπολογισμό  κατά 24% το 2025, φτάνοντας τα 114 δισεκατομμύρια δολάρια.

Οι αμυντικές δαπάνες της Ρωσίας αυξήθηκαν κατά 5,9% στα 190 δισεκατομμύρια δολάρια, ή 7,5% του ΑΕΠ. Η Ουκρανία, αύξησε  επίσης τις δαπάνες της κατά 20% στα 84,1 δισεκατομμύρια δολάρια, ή 40% του ΑΕΠ.

Απότομη άνοδος στην Ασία/Ωκεανία

Παρά τις επίμονες εντάσεις και τον πόλεμο στον Κόλπο, στη Μέση Ανατολή οι αμυντικές δαπάνες αυξήθηκαν μόνο οριακά, κατά 0,1%, φτάνοντας τα 218 δισεκατομμύρια δολάρια. Ενώ οι περισσότερες χώρες της περιοχής αύξησαν τις δαπάνες τους, το Ισραήλ και το Ιράν τις μείωσαν.

Στο Ιράν, οι δαπάνες μειώθηκαν κατά 5,6% στα 7,4 δισεκατομμύρια δολάρια, αλλά αυτό οφειλόταν κυρίως στον υψηλό ετήσιο πληθωρισμό του 42%.

Για το Ισραήλ, η μείωση κατά 4,9% στα 48,3 δισεκατομμύρια δολάρια αντικατοπτρίζει την ύφεση του πολέμου στη Γάζα μετά την κατάπαυση του πυρός με τη Χαμάς τον Ιανουάριο του 2025, εξήγησαν οι ερευνητές, σημειώνοντας παράλληλα ότι οι δαπάνες παρέμειναν 97% υψηλότερες από ό,τι το 2022.

Στην περιοχή Ασίας-Ωκεανίας, οι δαπάνες ανήλθαν συνολικά σε 681 δισεκατομμύρια δολάρια, σημειώνοντας αύξηση 8,5% σε σύγκριση με το 2024, η μεγαλύτερη ετήσια αύξηση από το 2009.

«Πρωταθλήτρια» και η Κίνα

Ο «κύριος παίκτης» στην περιοχή είναι η Κίνα , η οποία αυξάνει τις  αμυντικές της δαπάνες κάθε χρόνο τις τελευταίες τρεις δεκαετίες και θα δαπανήσει περίπου 336 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, σημειώνει ο ερευνητής του Sipri.

«Αλλά το ενδιαφέρον πιθανώς προέρχεται από την αντίδραση ορισμένων άλλων κρατών, όπως η Νότια Κορέα, η Ιαπωνία και η Ταϊβάν, στην αντίληψη της απειλής», πρόσθεσε ο αναλυτής του SIPRI.

H Ιαπωνία αύξησε τις στρατιωτικές της δαπάνες κατά 9,7%, φτάνοντας τα 62,2 δισεκατομμύρια δολάρια το 2025, ή 1,4% του ΑΕΠ – το υψηλότερο μερίδιο από το 1958 – ενώ η Ταϊβάν αύξησε τις δαπάνες της κατά 14%, φτάνοντας τα 18,2 δισεκατομμύρια δολάρια.

«H σκληρότητα του κόσμου»

«Οι άβολοι αριθμοί» και η αύξηση των αμυντικών δαπανών, συνδέονται φυσικά με την εντεινόμενη «σκληρότητα του κόσμου», όπως είπε ο Ποντίφηκας. Τονίζει όμως ότι η καταγγελία του κινδύνου δεν σημαίνει υποχώρηση, ούτε εγκατάλειψη του μηνύματος. Αντίθετα, ζητά ένα καθαρό βλέμμα που δεν γίνεται διαφυγή από την πραγματικότητα.

«Σε έναν κόσμο τραυματισμένο από τους κλέφτες του μέλλοντος, η πιο εύγλωττη μαρτυρία παραμένει αυτή εκείνων που δεν κλέβουν τη ζωή, αλλά την επιστρέφουν». Στα λόγια του Ποντίφικα υπάρχει μια προτροπή να επιμείνουν στην πεισματική υπεράσπιση του νόμου και της δικαιοσύνης στη γη.

Η κόλαση, έγραψε ο Αγγλος φιλόσοφος Τόμας Χομπς πριν τέσσερις αιώνες,  είναι η αλήθεια που φαίνεται πολύ αργά…