Πέντε αιώνες προτού ο Χριστόφορος Κολόμβος αποβιβαστεί στις Μπαχάμες, μια ομάδα θαλασσοπόρων από την παγωμένη Γροιλανδία αντίκριζε έναν άγνωστο παράδεισο. Για τους άνδρες του Βίκινγκ Λέιφ Έρικσον, η σημερινή Νέα Γη του Καναδά ήταν η «Βίνλαντ»: μια εύφορη έκταση με ορμητικά ποτάμια, άγριους σολομούς και ηπιότερους χειμώνες, όπου έχτισαν έναν μόνιμο σταθμό ήδη από το έτος 1021.
Η ιστορία επέλεξε να πιστώσει την «ανακάλυψη» της αμερικανικής ηπείρου στον Γενουάτη πλοηγό, ο οποίος δεν πάτησε ποτέ το πόδι του στο βόρειο τμήμα της. Η αντίφαση αυτή φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα: Γιατί οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν να τιμούν τον Κολόμβο, την ίδια στιγμή που επιστημονικά ευρήματα δείχνουν ότι οι Βίκινγκ είχαν χαρτογραφήσει τον Νέο Κόσμο μισή χιλιετία νωρίτερα;
Οι Σκανδιναβοί θαλασσοπόροι, δημιούργησαν εκεί έναν μόνιμο σταθμό. Η βάση χρησίμευε για την επισκευή των πλοίων και ως ορμητήριο για περαιτέρω εξερευνήσεις προς τον Νότο. Κατά την παραμονή τους, συγκρούστηκαν αλλά και προχώρησαν σε εμπορικές συναλλαγές με τους αυτόχθονες πληθυσμούς, ενώ καταγράφηκε και η γέννηση του πρώτου παιδιού ευρωπαϊκής καταγωγής στην αμερικανική ήπειρο.
Η νέα γη ονομάστηκε Βίνλαντ.
Σήμερα, η περιοχή αυτή αποτελεί το νησί της Νέας Γης στον Ατλαντικό Καναδά. Οι Σκανδιναβοί πάτησαν το πόδι τους εκεί το έτος 1021, ακριβώς μισή χιλιετία προτού ένας άλλος Ευρωπαίος εξερευνητής αποβιβαστεί για πρώτη φορά στις Μπαχάμες.
Γιατί, λοιπόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες επιμένουν να γιορτάζουν την Ημέρα του Κολόμβου;
«Ο Κολόμβος είχε απλώς καλύτερες δημόσιες σχέσεις», επισημαίνει ο Τζον Στάινμπεργκ, αρχαιολόγος στο Πανεπιστήμιο της Μασαχουσέτης στη Βοστώνη. Πράγματι, μεγάλο μέρος των γνώσεών μας για την παρουσία των Σκανδιναβών στη Βόρεια Αμερική βασιζόταν για αιώνες αποκλειστικά στα «Έπη του Βίνλαντ». Αυτά τα δύο ισλανδικά κείμενα του 13ου αιώνα, γεμάτα γενεαλογικά δέντρα, ναυτικές ιστορίες και δεδομένα πλοήγησης, παρέμεναν ανεπιβεβαίωτα από την επιστήμη μέχρι τη δεκαετία του 1960, όταν η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως σκανδιναβικά αντικείμενα στη Νέα Γη.
Αντίθετα, η αποστολή του Χριστόφορου Κολόμβου το 1492 καταγράφηκε λεπτομερώς από τον σύγχρονό του συγγραφέα, νομικό και Δομινικανό μοναχό Μπαρτολομέ ντε λας Κάσας, ο οποίος βασίστηκε εν μέρει στα αυθεντικά ημερολόγια του θαλασσοπόρου.
«Τα έπη του Βίνλαντ μοιάζουν με ιστορίες που εξιστορούνται γύρω από τη φωτιά», εξηγεί ο Στάινμπεργκ. «Στη μία περίπτωση διαθέτουμε θρύλους και αρχαιολογικά ευρήματα, αλλά όχι καταγεγραμμένη ιστορία. Στην περίπτωση του Κολόμβου, υπάρχει κάποιος που καταγράφει τα γεγονότα σε πραγματικό χρόνο από τη δική του οπτική γωνία».
Ημέρα Ιταλοαμερικανικής Κληρονομιάς
Η καθιέρωση της Ημέρας του Κολόμβου συνδέθηκε στενά με την ανάγκη προστασίας της ιταλοαμερικανικής κοινότητας, σε μια περίοδο που οι Ιταλοί μετανάστες στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούσαν θύματα βίαιων φυλετικών διακρίσεων. Ο Γενουάτης θαλασσοπόρος μετατράπηκε σε σύμβολο αποδοχής, χάρη στην πίεση ενός ισχυρού ομογενειακού λόμπι.
Αν και ο πρώτος επίσημος εορτασμός προς τιμήν του πραγματοποιήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 12 Οκτωβρίου 1792 για την τριακοσιοστή επέτειο από την άφιξή του, η πρώτη αμιγώς ιταλοαμερικανική εκδήλωση οργανώθηκε το 1866. Το καθοριστικό σημείο καμπής όμως σημειώθηκε το 1891, όταν ένας μαινόμενος όχλος στη Νέα Ορλεάνη λιντσάρισε έντεκα Ιταλούς μετανάστες.
Το αιματηρό περιστατικό προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, οδηγώντας την Ιταλία στη διακοπή των διπλωματικών σχέσεων με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Προκειμένου να εκτονώσει την κρίση και να κατευνάσει τους Ιταλοαμερικανούς, ο πρόεδρος Μπέντζαμιν Χάρισον ανακήρυξε το επόμενο έτος τη 12η Οκτωβρίου ως εθνική εορτή.
Οι μεθοδικές πιέσεις από τους Ιππότες του Κολόμβου—μια καθολική αδελφότητα—καθώς και από εξέχουσες προσωπικότητες της ομογένειας, οδήγησαν τελικά τον πρόεδρο Φράνκλιν Ντ. Ρούσβελτ να θεσπίσει την Ημέρα του Κολόμβου ως επίσημη ομοσπονδιακή εορτή το 1937.
Ωστόσο, η άφιξη του Κολόμβου και των ακολούθων του στην αμερικανική ήπειρο συνοδεύτηκε από τη δουλεία, τη μετάδοση θανατηφόρων ασθενειών και τον αφανισμό των αυτόχθονων πληθυσμών. Το βαρύ αυτό ιστορικό αποικιοκρατίας έχει ωθήσει ακαδημαϊκούς και ακτιβιστές τα τελευταία χρόνια να ζητούν μετ’ επιτάσεως την κατάργηση της εορτής.
Το 1989, καθώς πλησίαζε η 500ή επέτειος από το πρώτο ταξίδι του Γενουάτη θαλασσοπόρου, η Νότια Ντακότα—όπου εδρεύουν εννέα ομοσπονδιακά αναγνωρισμένες φυλές—έκανε την αρχή αντικαθιστώντας την Ημέρα του Κολόμβου με την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών. Το παράδειγμά της ακολούθησαν στη συνέχεια περισσότερες από δώδεκα πολιτείες, καθώς και η Περιφέρεια της Κολούμπια. Το 2021, ο Τζο Μπάιντεν έγινε ο πρώτος πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών που εξέδωσε προεδρική διακήρυξη για την Ημέρα των Αυτόχθονων Λαών, θεσπίζοντάς την παράλληλα με την Ημέρα του Κολόμβου.
Στον αντίποδα, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, η κυβέρνηση του οποίου έχει πιέσει για την απομάκρυνση των ομοσπονδιακών θεσμών από αυτό που αποκαλεί «διαβρωτική woke κουλτούρα»—απορρίπτοντας προγράμματα που εστιάζουν αποκλειστικά στον ιστορικό ρατσισμό και την καταπίεση—υπέγραψε προεδρική διακήρυξη αναδεικνύοντας τον Κολόμβο ως «τον αρχικό Αμερικανό ήρωα». Ο ίδιος μάλιστα διακήρυξε ότι επαναφέρει την εορτή «από τις στάχτες της», αν και σε πολλές περιοχές της χώρας ο εορτασμός δεν είχε διακοπεί ποτέ.
Καθώς οι Ιταλοαμερικανοί του 19ου αιώνα άρχισαν να ασκούν μεθοδικές πιέσεις για την καθιέρωση της Ημέρας του Κολόμβου, οι σκανδιναβικές κοινότητες διεκδίκησαν τη δική τους αναγνώριση, ζητώντας τη θεσμοθέτηση της Ημέρας του Λέιφ Έρικσον. Πολύ σύντομα, το Ουισκόνσιν, η Μινεσότα και η καναδική επαρχία του Σασκάτσουαν, περιοχές με έντονο το σκανδιναβικό στοιχείο, ανακήρυξαν επίσημα ημέρες τιμής προς τον Βίκινγκ θαλασσοπόρο.
Η επιστημονική επιβεβαίωση των επών
Επί αιώνες, η θεωρία ότι οι Σκανδιναβοί είχαν φτάσει πρώτοι στην αμερικανική ήπειρο βασιζόταν αποκλειστικά στα κείμενα «Έπος των Γροιλανδών» και «Έπος του Έρικ του Ερυθρού», τα οποία καταγράφηκαν περίπου 250 χρόνια μετά τα γεγονότα που περιγράφουν.
Ως ιστορικές πηγές, τα συγκεκριμένα έπη παρουσιάζουν αρκετές προκλήσεις. Παράλληλα με τις ρεαλιστικές περιγραφές για τη ζωή των Βίκινγκ, περιλαμβάνουν υπερφυσικά στοιχεία—όπως τη στιγμή που ο νεκρός Θόρσταϊν Έρικσον σηκώνεται για να μιλήσει στη χήρα του, τον θανάσιμο τραυματισμό του αδελφού του, Θόρβαλντ, από ένα μονόποδο πλάσμα, ή ιθαγενείς που εξαφανίζονται μυστηριωδώς για να ξεφύγουν από την αιχμαλωσία. Ο Λέιφ, ο Θόρσταϊν και ο Θόρβαλντ ήταν όλοι γιοι του διάσημου εξερευνητή Έρικ του Ερυθρού.
Αλλά ως οδηγοί πλοήγησης, επισημαίνει η ιστορικός Έλεανορ Μπαράκλαφ, τα έπη αυτά αποδεικνύονται εξαιρετικά χρήσιμα. «Μεγάλο μέρος του περιεχομένου τους αφορά τις γνώσεις που ήταν απαραίτητες για την επιβίωση, δηλαδή σαφείς ναυτικές οδηγίες για τη διάσχιση των θαλασσών», εξηγεί η Μπαράκλαφ, συγγραφέας του βιβλίου «Πέρα από τις Βόρειες Χώρες: Ταξίδια των Βίκινγκ και τα Παλαιά Νορβηγικά Έπη». «Υπό αυτό το πρίσμα, οι πληροφορίες είναι εντυπωσιακά ακριβείς και καλά χαρτογραφημένες».
Αυτές ακριβώς οι αφηγήσεις καθοδήγησαν το ζευγάρι των Νορβηγών ερευνητών—τον εξερευνητή Χέλγκε Ίνγκσταντ και την αρχαιολόγο Αν Στάιν Ίνγκσταντ—στο Λ’Ανς ο Μέντοους, στη βόρεια ακτή της Νέας Γης. Εκεί, το 1960, η αρχαιολογική σκαπάνη έφερε στο φως τα ίχνη ενός σκανδιναβικού οικισμού, προσφέροντας την πρώτη αδιαμφισβήτητη επιστημονική απόδειξη για την ευρωπαϊκή παρουσία στην Αμερική αιώνες πριν από τον Κολόμβο. Στην τοποθεσία ανακαλύφθηκαν τα ερείπια οκτώ κτισμάτων από ξύλο και τύρφη—ανάμεσά τους τρεις μεγάλες κατοικίες ικανές να στεγάσουν δεκάδες ανθρώπους, ένα σιδηρουργείο και εργαστήρια—πανομοιότυπα με τις κατασκευές των Βίκινγκ στην Ισλανδία και τη Γροιλανδία. Ανάμεσα στα ευρήματα ξεχώριζαν οστέινες βελόνες, σιδερένια καρφιά, πριτσίνια πλοίων και μια χάλκινη καρφίτσα μανδύα.
Οι αρχικές αναλύσεις με τη μέθοδο του ραδιοάνθρακα τοποθέτησαν τη χρήση του φυλακίου μεταξύ του 990 και του 1050. Ωστόσο, το 2021, επιστήμονες από το Πανεπιστήμιο του Χρόνινγκεν στην Ολλανδία εφάρμοσαν μια πρωτοποριακή μέθοδο: μέτρησαν τους δακτυλίους των δέντρων αξιοποιώντας το αποτύπωμα ραδιοάνθρακα που άφησε μια γνωστή ηλιακή καταιγίδα του έτους 993. Με αυτόν τον τρόπο, κατάφεραν να προσδιορίσουν με απόλυτη χρονολογική ακρίβεια ότι τρία κομμάτια ξύλου που είχαν λαξευτεί στον οικισμό κόπηκαν το έτος 1021.
Το Λ’Ανς ο Μέντοους αποτελεί σήμερα Καναδικό Εθνικό Ιστορικό Χώρο και Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, διαθέτοντας εκθεσιακούς χώρους με αυθεντικά αντικείμενα, πιστά αντίγραφα κτισμάτων και ξεναγούς που αναπαριστούν την εποχή.
Σύμφωνα με τα έπη, οι Σκανδιναβοί είχαν τόσο ειρηνικές και εμπορικές όσο και βίαιες, αιματηρές συγκρούσεις με τους αυτόχθονες πληθυσμούς.
Μια ξεχωριστή προσωπικότητα των αφηγήσεων είναι η Γκούντριντ Θορμπιαρναρντότιρ, χήρα του Θόρσταϊν Έρικσον. Όπως αναφέρεται, ξαναπαντρεύτηκε και γέννησε έναν γιο, τον Σνόρι, ο οποίος θεωρείται το πρώτο παιδί ευρωπαϊκής καταγωγής που γεννήθηκε στην αμερικανική ήπειρο. Η ίδια επιχείρησε να προσεγγίσει και να συνομιλήσει με μια ιθαγενή γυναίκα, ενώ αργότερα, αφού ασπάστηκε τον Χριστιανισμό, πραγματοποίησε μεγάλο προσκύνημα με τα πόδια μέχρι τη Ρώμη
Παραμένει ασαφές για πόσο διάστημα οι Σκανδιναβοί διατήρησαν επαφή με τη Βίνλαντ, με τους επιστήμονες να εικάζουν ότι πραγματοποιούσαν σποραδικές επισκέφσεις για δεκαετίες.
naftemporiki.gr
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
