Πολύτιμες επιστροφές και αναμονές πολύτιμων
© Απαγορεύεται από το δίκαιο της Πνευμ. Ιδιοκτησίας η καθ΄οιονδήποτε τρόπο παράνομη χρήση/ιδιοποίηση του παρόντος, με βαρύτατες αστικές και ποινικές κυρώσεις για τον παραβάτη
Το 2025 σημαντικές αρχαιότητες επέστρεψαν στις χώρες προέλευσής τους· στους τόπους όπου όνειρα τις εμπνεύστηκαν, σκέψεις τις δημιούργησαν, χέρια τις σμίλεψαν· το 2025, σαφώς ενισχύθηκε η τάση ανάκτησης αποσπασμένης μέσω παράνομης διακίνησης, αποικιοκρατικών συναλλαγών ή αμφιλεγόμενων ιστορικών συμφωνιών πολιτιστικής κληρονομιάς.
Ο ούριος αυτός άνεμος φυσά σε έναν πλανήτη όπου η ταχύτατη κινητικότητα ανθρώπων, αγαθών και κεφαλαίων διαμορφώνει, συνεχώς, νέες ισορροπίες· και μέσα σε αυτές, η αποκατάσταση πολιτιστικών αδικιών γίνεται παράγοντας της -απαραίτητης για την εξέλιξη- σταθερότητας και επιπρόσθετα προσλαμβάνει ιδιαίτερο συμβολικό βάρος.
H Ολλανδία επέστρεψε στη Νιγηρία 113 τεχνουργήματα γνωστά ως «Μπρούτζινα του Μπενίν» -θησαυροί που αναπαριστούν φιγούρες της βασιλικής αυλής, ζώα και άλλα σύμβολα· είχαν αρπαγεί από βρετανικά στρατεύματα στο τέλος του 19ου αιώνα και φυλάσσονταν σε ολλανδικό Μουσείο.
Η τελετή παράδοσης σηματοδότησε μία από τις μεγαλύτερες επιστροφές πολιτιστικών αντικειμένων που συνδέονται με αποικιακή λεηλασία.
Ιδιαίτερα σημαντική ήταν η χρονιά και για τον επαναπατρισμό κυπριακών αρχαιοτήτων, με σημαντικά αντικείμενα να επιστρέφουν από Ηνωμένο Βασίλειο, Ηνωμένες Πολιτείες, Γερμανία και Βέλγιο· ανάμεσά τους κεραμικά αγγεία, ειδώλια, σφραγιδόλιθοι, λύχνοι και αντικείμενα καθημερινής χρήσης.
Τον Δεκέμβριο, ανακοινώθηκε η επιστροφή στην Τουρκία αρχαιοτήτων, που είχαν ενσωματωθεί στη συλλογή του Metropolitan Museum of Art της Νέας Υόρκης· σπάνια τεχνουργήματα από την αρχαία Ανατολία, παραδόθηκαν στο Μουσείο Πολιτισμών της Άγκυρας.
Όσον αφορά τη χώρα μας, στα τέλη Σεπτεμβρίου, ιδιώτης συλλέκτης, ξένος υπήκοος, προχώρησε σε οικειοθελή παράδοση ογδόντα έξι ελληνικών αρχαιοτήτων· προερχόμενα από διάφορες περιοχές της Ελλάδας τα έργα καλύπτουν ευρύ χρονολογικό φάσμα από την Αρχαιότερη Νεολιθική έως την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο.
Επίσης, τον Οκτώβριο, είκοσι εννέα αρχαιότητες επέστρεψαν από τη Νέα Υόρκη· χρονολογούνται από την Τελική Νεολιθική έως την Ύστερη Ελληνιστική περίοδο και αποτελούν αντιπροσωπευτικά δείγματα γλυπτικής, μεταλλοτεχνίας και κεραμικής.
Οι πράξεις επιστροφών που έλαβαν χώρα το 2025, δεν ήταν απλώς τελετές παράδοσης αντικειμένων· αντιπροσώπευσαν μια βαθύτερη διεθνή αναγνώριση της ανάγκης για θεσμική δικαιοσύνη και σεβασμό στην πολιτιστική ταυτότητα των λαών, με τον πολιτισμό να λειτουργεί ολοένα και περισσότερο ως δείκτης ωριμότητας των κρατών και των θεσμών τους.
Η νέα χρονιά, ανατέλλει, λοιπόν, με τον επαναπατρισμό αρχαιοτήτων να έχει περάσει από το στάδιο της ηθικής συζήτησης στη θεσμική πράξη και τα Μουσεία να πιέζονται όλο και περισσότερο για διαφάνεια προέλευσης των πολιτιστικών αγαθών τους.
Στρέφοντας, τώρα, το βλέμμα στις μέρες που έρχονται, σταματούμε στο νέο επιβλητικό Μεγάλο Αιγυπτιακό Μουσείο στο Κάιρο -με τα περισσότερα από 100.000 εκθέματά του να καλύπτουν επτά χιλιετίες αιγυπτιακής ιστορίας, η επιστροφή της προτομής της Νεφερτίτης από το Neues Museum του Βερολίνου, είναι επιβεβλημένη, περισσότερο από ποτέ· μοιάζει όλα να έχουν στηθεί για την υποδοχή της λαμπρής τους βασίλισσας.
Ανεβαίνουμε στον δικό μας Ιερό Βράχο… Όλα της Ιστορίας τα μονοπάτια λουσμένα στο εκτυφλωτικό φως, το αττικό· το μόνο που διακρίνεται, η φιγούρα της Κόρης· της Κόρης της αγέρωχης, της Κόρης που τον Χρόνο νικά· η φιγούρα της Κόρης που ολοένα πλησιάζει.
