Πώς η Τ.Ν. επιβάλλεται στο ελληνικό επιχειρείν από την «πίσω πόρτα»
Στο εγχώριο εταιρικό οικοσύστημα, το αφήγημα της τεχνολογικής καινοτομίας εργαλειοποιείται συστηματικά ως το πλέον βολικό κανονιστικό άλλοθι για τη θεσμική απορρύθμιση.
Αποδομώντας κανείς την εταιρική επικοινωνία των μεγάλων επιχειρηματικών ομίλων και των πολυεθνικών συμβουλευτικών οίκων, αντιμετωπίζει τη φενάκη πως η ελληνική αγορά βιώνει μια ομαλή μετάβαση στην ψηφιακή οικονομία. Η Τεχνητή Νοημοσύνη (AI) λανσάρεται ως η απόλυτη δομική λύση που θα μεγιστοποιήσει την παραγωγικότητα, θα ελαχιστοποιήσει το λειτουργικό κόστος (OPEX) και θα αναβαθμίσει τις δεξιότητες του ανθρώπινου κεφαλαίου.
Πίσω, ωστόσο, από το επικοινωνιακό περιτύλιγμα του ψηφιακού μετασχηματισμού, εκτυλίσσεται μια σιωπηρή, εξαιρετικά επικίνδυνη θεσμική εκτροπή. Η σκληρή πραγματικότητα υπαγορεύει ότι η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν ενσωματώνεται στις ελληνικές επιχειρήσεις ως εργαλείο υποστήριξης αποφάσεων (Decision Support System), αλλά επιβάλλεται ως μηχανισμός αλγοριθμικής διαχείρισης (Algorithmic Management), παρακάμπτοντας ευθέως τον πυρήνα του ευρωπαϊκού και εθνικού εργατικού δικαίου καθώς και τις αρχές της εταιρικής διακυβέρνησης.
Ο νέος Ευρωπαϊκός Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act), αλλά και η εγχώρια εργατική νομοθεσία, με αιχμή το Προεδρικό Διάταγμα 240/2006, παραμένουν απολύτως σαφή. Κάθε δομική μεταβολή που διαταράσσει την οργάνωση της εργασίας, τα συστήματα αξιολόγησης απόδοσης και την επεξεργασία δεδομένων του προσωπικού, επιβάλλει την προηγούμενη, ουσιαστική διαβούλευση με τους εκπροσώπους των εργαζομένων. Απαιτεί κρυστάλλινη διαφάνεια στην αρχιτεκτονική των συστημάτων, αυστηρές Εκτιμήσεις Αντικτύπου Σχετικά με την Προστασία Δεδομένων (DPIA) και αδιαπραγμάτευτη Ανθρώπινη Εποπτεία (Human-in-the-loop).
Τι παρατηρούμε όμως στο πεδίο εφαρμογής; Οι διοικητικές ομάδες των μεγάλων επιχειρήσεων εκμεταλλεύονται την ασυμμετρία πληροφόρησης και μεθοδεύουν την εισαγωγή πολύπλοκων αλγοριθμικών συστημάτων, υποβαθμίζοντάς τα τεχνηέντως σε ρουτινιάρικες αναβαθμίσεις υποδομών πληροφορικής. Συστήματα επεξεργασίας εγγράφων (Document AI), ψηφιακοί ιχνηλάτες που καταγράφουν τους βασικούς δείκτες απόδοσης (KPIs) σε πραγματικό χρόνο, και αλγόριθμοι που διευκολύνουν την εξωτερίκευση λειτουργιών (outsourcing/ offshoring), εγκαθίστανται εν κρυπτώ. Οι εταιρείες κατατάσσουν αυθαίρετα αυτά τα συστήματα στην κατηγορία χαμηλού ρίσκου (low-risk AI), προκειμένου να αποφύγουν το αυστηρό πλαίσιο κανονιστικής συμμόρφωσης (compliance) που επιβάλλουν οι ευρωπαϊκές ρήτρες.
Αυτό δεν συνιστά ψηφιακή μετάβαση. Συνιστά έναν σύγχρονο, ψηφιακό τεϊλορισμό με στόχο τη βίαιη συμπίεση του μοναδιαίου κόστους εργασίας. Το μεγάλο κεφάλαιο εργαλειοποιεί την τεχνολογία για να επιβάλει τετελεσμένα. Όταν τα αλγοριθμικά μοντέλα σχεδιάζονται, αγοράζονται και αναπτύσσονται ερήμην των τελικών χρηστών, η θεσμική διαβούλευση ακυρώνεται εν τη γενέσει της. Το λογισμικό λειτουργεί ως μαύρο κουτί (black box), οι στρατηγικές αποφάσεις αυτοματοποιούνται αδιαφανώς και ο εργαζόμενος υποβιβάζεται σε απλό εκτελεστή μιας προαποφασισμένης παραγωγικής αλυσίδας.
Αυτή η εταιρική πρακτική διατηρείται, εν πολλοίς, εξαιτίας της αδυναμίας των συνδικαλιστικών μηχανισμών να προσαρμοστούν στα νέα τεχνοοικονομικά δεδομένα. Ένα μεγάλο μέρος του συνδικαλιστικού κινήματος παραμένει εγκλωβισμένο σε παραδοσιακές μορφές αντίδρασης, αδυνατώντας να αποκωδικοποιήσει την ταχύτητα με την οποία η αυτοματοποίηση αναδιατάσσει τον χάρτη της απασχόλησης και ανακατανέμει την προστιθέμενη αξία. Δεν αρκεί να καταγγέλλεις τον αλγόριθμο εάν δεν ξέρεις να τον διαβάσεις. Και δεν μπορείς να διαπραγματευτείς αυτό που δεν κατανοείς.
Η διαχείριση αυτής της νέας κανονικότητας οφείλει να είναι άμεση και θεσμικά τεκμηριωμένη. Η προστασία της εργασίας στον 21ο αιώνα δεν θα κριθεί στην τεχνοφοβική προσέγγιση, αλλά στον αυστηρό και κανονιστικό έλεγχο. Οι εκπρόσωποι των εργαζομένων, η Επιθεώρηση Εργασίας και η Αρχή Προστασίας Δεδομένων οφείλουν να απαιτήσουν πλήρη πρόσβαση στον αλγοριθμικό σχεδιασμό και στις παραμέτρους λειτουργίας. Καμία παραγωγική ενσωμάτωση συστήματος AI δεν νοείται να προχωρά χωρίς εκ των προτέρων δεσμευτική συμφωνία για τα όρια και τις προδιαγραφές χρήσης του.
Αν επιτρέψουμε στα εταιρικά επιτελεία να μονοπωλούν τον σχεδιασμό της ψηφιακής στρατηγικής, το μακροοικονομικό και κοινωνικό τίμημα δεν θα περιοριστεί στη διαρθρωτική ανεργία. Θα επιφέρει την οριστική απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και την πλήρη υπαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων στους περιορισμούς του αλγοριθμικού μοντέλου.
* Ο Κ. Φράγκος είναι μηχανικός Ηλεκτρονικών Υπολογιστικών Συστημάτων, τραπεζικός και υποψήφιος διδάκτορας Πανεπιστημίου Δυτικής Αττικής
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
