Ψηφιακό ευρώ – Ενέκρινε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο τη θέση του για το πακέτο νομοθεσίας

– Ασφαλές, ιδιωτικό και δωρεάν μέσο πληρωμής, τόσο online όσο και offline.
– Ενσωματωμένες εγγυήσεις προστασίας της ιδιωτικότητας.
– Όρια κατοχής, πιλοτικές δοκιμές και συντονισμένες εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού.

Το ψηφιακό ευρώ θα προσφέρει σε πολίτες και επιχειρήσεις έναν ιδιωτικό, ασφαλή και καινοτόμο τρόπο πληρωμών, μειώνοντας παράλληλα την εξάρτηση από παρόχους εκτός ΕΕ.

Χθες Τρίτη, η Επιτροπή Οικονομικής και Νομισματικής Πολιτικής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ενέκρινε τη θέση της για το πακέτο νομοθεσίας σχετικά με το ενιαίο νόμισμα, το οποίο αποτελείται από τρία νομοθετικά κείμενα. Το κείμενο για τη θέσπιση του ψηφιακού ευρώ εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 14 κατά και 1 αποχή.

Τι είναι το ψηφιακό ευρώ

Το ψηφιακό ευρώ θα αποτελεί μια νέα ηλεκτρονική μορφή χρήματος που θα εκδίδεται από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) και θα λειτουργεί τόσο online όσο και offline.

– Οι online πληρωμές θα διεκπεραιώνονται μέσω συστήματος λογαριασμών.
– Οι offline πληρωμές θα πραγματοποιούνται απευθείας μέσω τοπικών συσκευών αποθήκευσης.

Η λειτουργία offline θα είναι αντίστοιχη με τη χρήση μετρητών: εάν κάποιος χάσει τη συσκευή του, θα χάνει και τα χρήματα που είναι αποθηκευμένα σε αυτήν, χωρίς δυνατότητα επιστροφής τους.

Ιδιωτικότητα

Οι αρχές «προστασία της ιδιωτικότητας εξ αρχής» (privacy-by-design) και «προστασία της ιδιωτικότητας ως προεπιλογή» (privacy-by-default) θα ενσωματωθούν στο ψηφιακό ευρώ.

Προηγμένες τεχνολογίες, όπως οι «αποδείξεις μηδενικής γνώσης» (zero-knowledge proofs), θα επιτρέπουν την επαλήθευση συναλλαγών χωρίς αποκάλυψη προσωπικών δεδομένων. Τα προσωπικά δεδομένα θα υποβάλλονται σε επεξεργασία μόνο στον βαθμό που είναι απολύτως αναγκαίος για τη λειτουργία του συστήματος.

Η ΕΚΤ δεν θα έχει πρόσβαση σε δεδομένα προσωπικής ταυτοποίησης.

Μοντέλο διάθεσης

Όλοι οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών (PSPs), συμπεριλαμβανομένων:

– τραπεζών,
– παρόχων ηλεκτρονικού χρήματος,
– ταχυδρομείων,
– αδειοδοτημένων παρόχων κρυπτοπεριουσιακών στοιχείων,

θα μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ σε ολόκληρη την ΕΕ.

Οι περισσότερες επιχειρήσεις θα υποχρεούνται να το αποδέχονται. Εξαιρέσεις θα ισχύουν για:

– αυτοαπασχολούμενους,
– μικρές και πολύ μικρές επιχειρήσεις που δεν δέχονται άλλες ψηφιακές πληρωμές.

Θα επιτρέπονται επίσης προσωρινές αρνήσεις αποδοχής, όπως σε περιπτώσεις διακοπής ρεύματος, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις.

Επισκέπτες, τουρίστες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, άτομα που διαμένουν εκτός της ζώνης του ευρώ θα μπορούν επίσης να το χρησιμοποιούν.

Χρεώσεις και προμήθειες

Οι βασικές υπηρεσίες θα παρέχονται δωρεάν, όπως:

– άνοιγμα λογαριασμού,
– κατοχή και διαχείριση κεφαλαίων,
– παροχή τουλάχιστον ενός μέσου πληρωμής.

Οι πάροχοι θα μπορούν να χρεώνουν πρόσθετες υπηρεσίες, εκτός από:

– ποινές αδράνειας λογαριασμού,
– υποχρεωτική ομαδοποίηση υπηρεσιών.

Οι προμήθειες για εμπόρους και μεταξύ παρόχων θα έχουν ανώτατα όρια, ενώ οι offline πληρωμές θα είναι πλήρως δωρεάν.

Χρηματοπιστωτική σταθερότητα και όρια κατοχής

Για την προστασία του χρηματοπιστωτικού συστήματος, θα υπάρχει ανώτατο όριο στο ποσό ψηφιακών ευρώ που μπορεί να κατέχει κάθε άτομο.

Οι ευρωβουλευτές προτείνουν το όριο αυτό να καθορίζεται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, βάσει συστάσεων της ΕΚΤ, και να επανεξετάζεται τουλάχιστον κάθε δύο χρόνια. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο επιθυμεί να έχει πλήρεις αρμοδιότητες λήψης αποφάσεων στη διαδικασία αυτή.

Οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να διακρατούν ψηφιακά ευρώ, εκτός από την προσωρινή συγκέντρωση εισερχόμενων πληρωμών για διάστημα έως 24 ωρών.

Σημαντικό είναι επίσης ότι το ψηφιακό ευρώ:

– δεν θα αποφέρει τόκο,
– ούτε θα επιβαρύνεται με τόκο.

Ομαλή έναρξη και ο ρόλος της ΕΚΤ

Οι ευρωβουλευτές ζητούν να διαχωριστεί σαφώς ο ρόλος της ΕΚΤ όσον αφορά το ψηφιακό ευρώ από τις λειτουργίες της νομισματικής πολιτικής.

Πριν από την έναρξη λειτουργίας, η ΕΚΤ θα πρέπει να:

– ολοκληρώσει το κανονιστικό πλαίσιο,
– αναπτύξει την απαραίτητη υποδομή,
– διεξαγάγει πιλοτικές δοκιμές σε πραγματικές συνθήκες,
– διευθετήσει ζητήματα ευθύνης, με ιδιαίτερη προσοχή στους κινδύνους των offline πληρωμών, όπως η διπλή δαπάνη (double-spending).

Μετά την έγκριση, θα ακολουθήσει περίοδος υλοποίησης τουλάχιστον 24 μηνών, ώστε τράπεζες, πάροχοι και χρήστες να προετοιμαστούν κατάλληλα.

Παράλληλα, κυβερνήσεις και πάροχοι θα πραγματοποιήσουν εκστρατείες ενημέρωσης του κοινού.

Το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα

Δεύτερο νομοθετικό κείμενο

Το δεύτερο κείμενο, που εγκρίθηκε με 43 ψήφους υπέρ, 9 κατά και 6 αποχές, αφορά την παροχή υπηρεσιών ψηφιακού ευρώ από παρόχους εγκατεστημένους σε κράτη-μέλη που δεν χρησιμοποιούν το ευρώ.

Οι τράπεζες και οι πάροχοι υπηρεσιών πληρωμών αυτών των χωρών θα μπορούν να διανέμουν το ψηφιακό ευρώ υπό τους ίδιους κανόνες, ενώ η ΕΚΤ θα διατηρεί το δικαίωμα περιορισμού της πρόσβασης και της χρήσης.

Τα κράτη-μέλη εκτός ευρώ θα πρέπει επίσης να ορίσουν εθνική αρχή για την παρακολούθηση πιθανών επιπτώσεων στο δικό τους νόμισμα.

Τρίτο νομοθετικό κείμενο

Το τρίτο κείμενο, που εγκρίθηκε με 46 ψήφους υπέρ, 4 κατά και 8 αποχές, αφορά το καθεστώς νόμιμου χρήματος των τραπεζογραμματίων και κερμάτων ευρώ.

Προβλέπει ότι:

– οι χώρες της ευρωζώνης θα πρέπει να διατηρούν εύκολη πρόσβαση στα μετρητά,
– θα πρέπει να σχεδιάζουν μέτρα αντιμετώπισης διακοπών στα ψηφιακά συστήματα πληρωμών,
– οι επιχειρήσεις δεν θα μπορούν να αρνούνται μετρητά μέσω πινακίδων «δεν γίνονται δεκτά μετρητά» ή τυποποιημένων συμβατικών όρων.

Τα κράτη-μέλη θα πρέπει επίσης να αξιολογούν τακτικά τη διαθεσιμότητα μετρητών, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή σε ευάλωτες ομάδες, όπως:

– ηλικιωμένους,
– άτομα χαμηλού εισοδήματος,
– πολίτες χωρίς τραπεζικό λογαριασμό.

Δηλώσεις

Ο εισηγητής Fernando Navarrete Rojas (ΕΛΚ, Ισπανία) δήλωσε:

«Με το πακέτο για το ενιαίο νόμισμα προστατεύουμε την ελευθερία των πολιτών να επιλέγουν πώς θα πληρώνουν. Ενισχύουμε την πρόσβαση και την αποδοχή των μετρητών, ενώ παράλληλα καθιστούμε διαθέσιμο το χρήμα της κεντρικής τράπεζας και σε ψηφιακή μορφή. Το ψηφιακό ευρώ θα συμπληρώνει τα μετρητά, δεν θα τα αντικαταστήσει ποτέ. Κανείς δεν πρέπει να εξαναγκαστεί να εγκαταλείψει τα μετρητά και κανείς δεν πρέπει να στερηθεί μια ασφαλή, ανθεκτική και πραγματικά ευρωπαϊκή ψηφιακή επιλογή πληρωμής.»

«Η Ευρώπη δεν χρειάζεται να επιλέξει ανάμεσα στο ψηφιακό ευρώ και στις επιτυχημένες ιδιωτικές λύσεις πληρωμών. Χρειαζόμαστε και τα δύο να λειτουργούν μαζί. Η συμφωνία αναγνωρίζει σωστά αυτή τη διπλή προσέγγιση: τα υφιστάμενα πρότυπα και οι υποδομές θα πρέπει να επαναχρησιμοποιηθούν όπου είναι δυνατόν. Αυτό θα επιτρέψει στις ευρωπαϊκές λύσεις πληρωμών να συνδεθούν με μια κοινή υποδομή αποδοχής και να είναι διαλειτουργικές διασυνοριακά.»

«Η συμφωνία διασφαλίζει επίσης ότι η προστασία της ιδιωτικότητας θα είναι ενσωματωμένη στο ψηφιακό ευρώ από την πρώτη στιγμή. Οι Ευρωπαίοι θα αποκτήσουν μια ασφαλή ψηφιακή επιλογή πληρωμής, διατηρώντας παράλληλα τον έλεγχο τόσο των χρημάτων τους όσο και των προσωπικών τους δεδομένων.»

Επόμενα βήματα

Οι εντολές διαπραγμάτευσης για τα τρία νομοθετικά κείμενα θα ανακοινωθούν στην αρχή της συνόδου ολομέλειας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου τον Ιούλιο.

Η τελική νομοθεσία θα πρέπει στη συνέχεια να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με το Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης πριν τεθεί σε ισχύ.