Στενά του Ορμούζ: Τα σχέδια ΗΠΑ και Ιράν σε πλήρη ρήξη

Σε ένα από τα πιο επικίνδυνα μέτωπα της σύγκρουσης, Ηνωμένες Πολιτείες και Ιράν συγκρούονται πλέον ανοιχτά για το μέλλον των Στενών του Ορμούζ – του θαλάσσιου διαδρόμου από τον οποίο περνά σχεδόν το ένα τέταρτο του παγκόσμιου πετρελαίου.

Εκεί όπου μέχρι πριν από λίγους μήνες ίσχυαν άγραφοι κανόνες, η Τεχεράνη επιχειρεί τώρα να επιβάλει de facto έλεγχο, αμφισβητώντας ευθέως το διεθνές δίκαιο. Αλλά και η Ουάσιγκτον από την πλευρά της επιμένει σε έναν ναυτικό αποκλεισμό με στόχο την ασφυξία του Ιράν, προκαλώντας παράλληλα ασφυξία στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά.

Από «ουδέτερη δίοδος» σε μοχλό πίεσης

Πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στα τέλη Φεβρουαρίου, η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ δεν αποτελούσε σημείο τριβής. Το Ιράν δεν διεκδικούσε έλεγχο, ενώ η ναυσιπλοΐα εξελισσόταν χωρίς μεγάλες παρεμβάσεις.

Η εικόνα αυτή άλλαξε δραματικά μέσα σε λίγες ώρες από τα πρώτα αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα. Η Τεχεράνη προειδοποίησε αμέσως τα πλοία να μην επιχειρήσουν διέλευση, με τους περισσότερους διαχειριστές στόλων να συμμορφώνονται, υπό τον φόβο επιθέσεων από ταχύπλοα ή drones.

«Το κλείσιμο των Στενών ως διαρκής απειλή»

Στα μέσα Μαρτίου, δήλωση που αποδόθηκε στον νέο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, έδωσε το στίγμα: «η μόχλευση μέσω του κλεισίματος των Στενών του Ορμούζ πρέπει οπωσδήποτε να συνεχιστεί».

Έκτοτε, Ιρανοί αξιωματούχοι μιλούν ανοιχτά για ένα «νέο καθεστώς» στο πέρασμα, το οποίο ουσιαστικά θα το θέτει υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης – μια θέση που συγκρούεται με το δικαίωμα της «διέλευσης εν κινήσει» (transit passage), θεμελιώδη αρχή του διεθνούς ναυτικού δικαίου.

EPA/ALI HAIDERΝαυτικός αποκλεισμός και απειλές Ουάσιγκτον

Η αντίδραση των ΗΠΑ ήταν άμεση και κλιμακούμενη. Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ απείλησε με «μαζικά αντίποινα», ενώ έδωσε εντολή για ναυτικό αποκλεισμό πλοίων που χρησιμοποιούν ιρανικά λιμάνια.

Σύμφωνα με τον αμερικανικό στρατό, μέσα σε 20 ημέρες έχουν αναχαιτιστεί 48 πλοία, τα οποία εξαναγκάστηκαν να αλλάξουν πορεία.

Ωστόσο, η εικόνα δεν είναι απόλυτη. Ορισμένα ιρανικά τάνκερ φαίνεται να εξακολουθούν να διαφεύγουν: δεξαμενόπλοιο με φορτίο άνω των 1,9 εκατ. βαρελιών – αξίας περίπου 220 εκατ. δολαρίων – κατάφερε, σύμφωνα με υπηρεσίες παρακολούθησης, να φτάσει στην Άπω Ανατολή παρακάμπτοντας τις αμερικανικές περιπολίες.

Σχέδιο νόμου για πλήρη έλεγχο

Την ίδια ώρα, η ιρανική Βουλή ετοιμάζεται να επικυρώσει νομοθεσία που θα θεσμοθετεί τον έλεγχο των Στενών.

Σύμφωνα με κρατικά μέσα, το προτεινόμενο σχέδιο περιλαμβάνει 12 σημεία, με ιδιαίτερα αυστηρούς όρους:

• Πλοία ισραηλινών συμφερόντων θα αποκλείονται πλήρως.
• Σκάφη από «εχθρικές χώρες» – με σαφή αναφορά στις ΗΠΑ – θα πρέπει να καταβάλουν πολεμικές αποζημιώσεις για να λάβουν άδεια διέλευσης.
• Όλα τα υπόλοιπα πλοία θα υποχρεούνται να ζητούν έγκριση από την Τεχεράνη πριν περάσουν.

Ένα ρήγμα με παγκόσμιες συνέπειες

Η αντιπαράθεση για τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένα ακόμη επεισόδιο της σύγκρουσης. Αγγίζει τον πυρήνα της παγκόσμιας ενεργειακής ασφάλειας.

Η προσπάθεια της Τεχεράνης να μετατρέψει έναν διεθνή θαλάσσιο διάδρομο σε εργαλείο κυριαρχίας και διαπραγμάτευσης, σε συνδυασμό με τη στρατιωτική απάντηση της Ουάσιγκτον, δημιουργεί ένα εκρηκτικό μείγμα – με άμεσες επιπτώσεις στις αγορές, στην εφοδιαστική αλυσίδα και στη γεωπολιτική ισορροπία.

Σε αυτό το νέο τοπίο, τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι απλώς ένας διάδρομος πετρελαίου. Είναι ο πιο ισχυρός μοχλός πίεσης στον πόλεμο που αναδιαμορφώνει τη Μέση Ανατολή.

Προτιμώμενη πηγή στην Google

Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.