Τη βιομηχανία λιπασμάτων όχι τους αγρότες εξυπηρετεί η αναθεώρηση CBAM που υιοθέτησε η Ευρωβουλή λένε Copa-Cogeca
Την Τρίτη 15 Σεπτεμβρίου, κατά τη διάρκεια της ολομέλειας, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο απέρριψε το «Άρθρο 27α» της αναθεώρησης του Μηχανισμού Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM), κλείνοντας τη μοναδική διέξοδο για ένα προσωρινό μέτρο διασφάλισης που θα μπορούσε να προστατεύσει τους αγρότες από τις επιπτώσεις των εξαιρετικά υψηλών τιμών των λιπασμάτων σε περιόδους κρίσης. Σε μια συγκυρία όπου οι τιμές των λιπασμάτων παραμένουν υψηλές και οι γεωπολιτικές εντάσεις ασκούν περαιτέρω πιέσεις στις αγορές ενέργειας και λιπασμάτων, η απόφαση αυτή είναι απλώς ακατανόητη, λένε οι Copa-Cogeca.
Οι Ευρωπαίοι αγρότες αντιμετωπίζουν ήδη μια εξαιρετικά δύσκολη οικονομική κατάσταση, με αυξανόμενο κόστος εισροών, απώλειες λόγω καιρικών συνθηκών και αυξανόμενη αβεβαιότητα στις διεθνείς αγορές. Χρειάζονται απαντήσεις από τα θεσμικά όργανα της ΕΕ και ένα θετικό μήνυμα καθώς εισερχόμαστε στην επόμενη παραγωγική περίοδο. Οι τιμές των λιπασμάτων στην Ευρώπη παραμένουν πολύ πάνω από τους ιστορικούς μέσους όρους τους, ενώ οι εντάσεις γύρω από τα Στενά του Ορμούζ εξακολουθούν να εντείνουν την αβεβαιότητα.
Υπό αυτό το πρίσμα, η κατάργηση του Άρθρου 27α —το οποίο είχε εισαχθεί αρχικά από την Επιτροπή ως διορθωτικό μέτρο— αφήνει τους αγρότες πλήρως εκτεθειμένους στο πρόσθετο κόστος που προκύπτει από τον CBAM, ακόμη και σε έκτακτες περιστάσεις όπου οι τιμές των λιπασμάτων εκτοξεύονται. Το γεγονός αυτό προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία, δεδομένου ότι τα λιπάσματα συγκαταλέγονται στα σημαντικότερα κόστη εισροών για την ευρωπαϊκή γεωργία και, για πολλούς καλλιεργητές, αποτελούν τη μεγαλύτερη δαπάνη παραγωγής. Χωρίς τη δυνατότητα αναστολής του μηχανισμού σε περιπτώσεις σοβαρών διαταραχών της αγοράς, ο CBAM ενέχει τον κίνδυνο να επιδεινώσει την κρίση αντί να αμβλύνει τις επιπτώσεις της.
Υιοθετώντας μια προσέγγιση που εξυπηρετεί κυρίως τη βιομηχανία, χωρίς να παρέχει ουσιαστική διασφάλιση για τους αγρότες, η απόφαση αυτή κινδυνεύει να υπονομεύσει την παραγωγική ικανότητα της Ευρώπης και να αφήσει τους αγρότες όλο και πιο εκτεθειμένους σε μια αγορά που απέχει πολύ από το να είναι διαφανής. Τελικά, οι συνέπειες δεν θα περιοριστούν στην πύλη της εκμετάλλευσης: το υψηλότερο κόστος παραγωγής θα μετακυλιστεί στις τιμές των τροφίμων και στους καταναλωτές. Σε μια εποχή που το κόστος διαβίωσης αποτελεί ήδη μείζον ζήτημα για τους πολίτες της ΕΕ, η σημερινή ψηφοφορία αποτυγχάνει σαφώς να λάβει υπόψη αυτή την πραγματικότητα.
Αυτό που καθιστά την απόφαση ακόμη πιο απογοητευτική είναι το γεγονός ότι υπήρχε διαθέσιμη μια ισορροπημένη λύση. Θα ήταν απολύτως εφικτό να διατηρηθούν οι στόχοι για τη στήριξη της απανθρακοποίησης και της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής βιομηχανίας λιπασμάτων, και παράλληλα να θεσπιστεί ένα στοχευμένο μέτρο. Η πρόταση να επιτραπεί στην Επιτροπή η ανακατεύθυνση των εσόδων από τον Μηχανισμό Συνοριακής Προσαρμογής Άνθρακα (CBAM) για τη στήριξη των γεωργών σε περιόδους κρίσης δεν θα αποτελούσε παρά ένα προσωρινό και ανεπαρκές μέτρο. Το ίδιο ισχύει και για την πρόταση ένταξης των σιτηρών που προορίζονται για εξαγωγή στο Προσωρινό Ταμείο Απανθρακοποίησης. Μια τέτοια κίνηση θα ωφελούσε μόνο τους εξαγωγικά προσανατολισμένους παραγωγούς σιτηρών, αφήνοντας το μεγαλύτερο μέρος της αγοράς καλλιεργειών της ΕΕ χωρίς στήριξη για την αντιστάθμιση των επιπτώσεων του CBAM. Επιπλέον, το ταμείο προβλέπεται να λειτουργήσει μόνο για δύο έτη, ενώ ο CBAM αποτελεί μόνιμο μηχανισμό, το κόστος του οποίου αναμένεται να αυξάνεται σταδιακά έως το 2034.
Δεδομένης της θέσης που υιοθέτησε το Κοινοβούλιο, καθώς και της θέσης του Συμβουλίου που δεν προσφέρει ουσιαστικά περισσότερα, οι γεωργοί έχουν ελάχιστους λόγους να προσδοκούν μια ουσιαστική λύση από τις επερχόμενες διαπραγματεύσεις του τριμερούς διαλόγου.
Ωστόσο, οι οργανώσεις Copa και Cogeca καλούν τους ευρωβουλευτές και τα κράτη μέλη να αξιοποιήσουν τις επικείμενες διαπραγματεύσεις, καθώς και την αναθεώρηση του πλαισίου του Συστήματος Εμπορίας Εκπομπών (ETS), για την αντιμετώπιση αυτού του διαρθρωτικού προβλήματος. Οι Ευρωπαίοι γεωργοί και οι γεωργικοί συνεταιρισμοί δεν μπορούν να εξακολουθήσουν να αντιμετωπίζονται ως το «ανάχωμα» για τις επιπτώσεις ορισμένων ευρωπαϊκών πολιτικών.
