Τροπολογία με μέτρα για τους κτηνοτρόφους της Λέσβου και την εφαρμογή ηλεκτρονικών βώλων στα αιγοπρόβατα

Αθήνα, 14 Μαΐου 2026 – Ανακοινώσεις Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων

Με διπλή παρέμβαση για τη στήριξη της κτηνοτροφίας και τον εκσυγχρονισμό του συστήματος ιχνηλασιμότητας του ζωικού κεφαλαίου, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων κατέθεσε χθες στη Βουλή τροπολογία που προβλέπει αφενός μέτρα ανακούφισης για τους κτηνοτρόφους της Λέσβου που επλήγησαν από τα περιοριστικά μέτρα λόγω αφθώδους πυρετού και αφετέρου την εφαρμογή ηλεκτρονικών στομαχικών βώλων στα αιγοπρόβατα (ως προϋπόθεση για τη λήψη ενισχύσεων), στο πλαίσιο της ψηφιακής αναβάθμισης και της ενίσχυσης της διαφάνειας στις αγροτικές ενισχύσεις.

Η τροπολογία προβλέπει αποζημιώσεις για το γάλα που δεν διατίθεται προς πώληση, καθώς και για την απώλεια εισοδήματος των κτηνοτρόφων λόγω των μέτρων περιορισμού και αντιμετώπισης του αφθώδους πυρετού που εντοπίστηκε στη Λέσβο στις 15 Μαρτίου 2026. Οι αποζημιώσεις θα είναι αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες, ενώ η περίοδος ισχύος τους θα καλύπτει το σύνολο του χρονικού διαστήματος εφαρμογής των μέτρων.

Οι δικαιούχοι, ο τρόπος υπολογισμού και το ύψος της αποζημίωσης, ο τρόπος, ο χρόνος και ο φορέας χορήγησής της, τα αναγκαία στοιχεία και δικαιολογητικά, η διαδικασία εκκαθάρισης και ελέγχου, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο, τεχνικό ή λεπτομερειακό θέμα θα καθοριστούν με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Παράλληλα, επεκτείνεται και για τυροκομεία και σφαγεία η αναστολή φορολογικών και ασφαλιστικών υποχρεώσεων που ίσχυε ήδη για κτηνοτρόφους των οποίων τα ζώα θανατώθηκαν εξαιτίας των κτηνιατρικών μέτρων για την εκρίζωση της νόσου, βάσει του άρθρου 96 του ν. 5239/2025 (Α’ 178), λόγω της οικονομικής ζημίας που έχουν υποστεί από τον αφθώδη πυρετό και τα μέτρα αντιμετώπισής του.

Στο ίδιο νομοθετικό πλαίσιο εντάσσεται και η εφαρμογή της υποχρεωτικής τοποθέτησης ηλεκτρονικών στομαχικών βώλων στα αιγοπρόβατα και η δημιουργία ψηφιακής βάσης ιχνηλασιμότητας, στο πλαίσιο του Σχεδίου Δράσης για τον εκσυγχρονισμό του συστήματος διαχείρισης και ελέγχου των αγροτικών επιδοτήσεων (ActionPlan 2).

Συγκεκριμένα, για την εφαρμογή προγραμμάτων ενίσχυσης σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, η τροπολογία καθιστά επιλέξιμα μόνο τα αιγοπρόβατα άνω των 6 μηνών στα οποία έχει τοποθετηθεί ηλεκτρονικός ενδοστομαχικός βώλος με μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, καταχωρημένο στην ψηφιακή βάση ιχνηλασιμότητας, η οποία θα διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα της ΑΑΔΕ και του ΥΠΑΑΤ.

Η τοποθέτηση των βώλων και η καταχώριση στη ψηφιακή βάση θα γίνεται αποκλειστικά από κτηνιάτρους, με τη δέουσα επιστημονική και επαγγελματική επιμέλεια.
Η εφαρμογή της υποχρεωτικής σήμανσης με βώλους και η λειτουργία της βάσης ιχνηλασιμότητας θα γίνει σταδιακά, ενώ με Κοινή Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Διοικητή της ΑΑΔΕ θα καθοριστούν το χρονοδιάγραμμα και η διαδικασία υλοποίησης, οι τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές, οι σχετικές κυρώσεις και τα μέτρα συμμόρφωσης, καθώς και κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια.

Επισημαίνεται ότι για την υποβολή της Ενιαίας Αίτησης Ενίσχυσης (δήλωση ΟΣΔΕ) έτους 2026, η σήμανση και καταγραφή με ηλεκτρονικούς βώλους δεν θα είναι υποχρεωτική, παρά μόνο για όσους κτηνοτρόφους ενταχθούν στην πιλοτική εφαρμογή για φέτος. Οι σχετικές λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν το αμέσως επόμενο διάστημα, μετά τη δημοσίευση της Κοινής Απόφασης.

Σημείωση : Αναλυτικά η τροπολογία

Άρθρο 1
Υποχρέωση τοποθέτησης βώλων και τήρηση Ψηφιακής Βάσης Ιχνηλασιμότητας αιγών και προβάτων

1. Για την εφαρμογή ενωσιακών ή εθνικών προγραμμάτων ενίσχυσης και παρεμβάσεων σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις, επιλέξιμες είναι οι αίγες και τα πρόβατα ηλικίας άνω των έξι (6) μηνών, εφόσον:
α) έχει τοποθετηθεί σε αυτά ηλεκτρονικός στομαχικός βώλος που φέρει μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης του ζώου και
β) έχει πραγματοποιηθεί σχετική καταχώρηση στην ψηφιακή βάση της παρ. 2.

2. Στη Διεύθυνση Προστασίας Ζώων, Φαρμάκων και Κτηνιατρικών Εφαρμογών του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων συστήνεται και λειτουργεί, ως ανεξάρτητη ψηφιακή βάση, Ψηφιακή Βάση Ιχνηλασιμότητας Αιγών και Προβάτων (εφεξής: Βάση Ιχνηλασιμότητας) για σκοπούς επιλεξιμότητας και ελέγχου ενισχύσεων, η οποία ορίζεται ως Υπεύθυνος Επεξεργασίας της Βάσης.

3. Η Βάση Ιχνηλασιμότητας διαλειτουργεί με τα πληροφοριακά συστήματα της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (Α.Α.Δ.Ε.), με το ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κτηνιατρικής του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, καθώς και με τρίτα πληροφοριακά συστήματα της δημόσιας διοίκησης.

4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται:
α) η έναρξη λειτουργίας της Βάσης Ιχνηλασιμότητας της παρ. 2 και οι τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές της,
β) η δυνατότητα εφαρμογής της υποχρέωσης τοποθέτησης βώλων σε συγκεκριμένες κατηγορίες κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, η σειρά προτεραιότητας και ο χρόνος εφαρμογής για κάθε κατηγορία,
γ) οι όροι λειτουργίας, συντήρησης, ασφάλειας και ιχνηλασιμότητας των ενεργειών των χρηστών της Βάσης Ιχνηλασιμότητας, οι όροι πρόσβασης σε αυτή, οι κατηγορίες των χρηστών της, καθώς και η διαδικασία ταυτοποίησης και αυθεντικοποίησής τους,
δ) τα στοιχεία που καταχωρίζονται στη Βάση Ιχνηλασιμότητας, η διαδικασία καταχώρησης και επικαιροποίησης αυτών,
ε) οι όροι και η διαδικασία διαλειτουργικότητας της Βάσης Ιχνηλασιμότητας με άλλα πληροφοριακά συστήματα του δημόσιου τομέα, και
στ) κάθε άλλη αναγκαία λεπτομέρεια για τη λειτουργία της Βάσης Ιχνηλασιμότητας.

Άρθρο 2
Υποχρεώσεις κτηνιάτρων και κατόχων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων

1. Η τοποθέτηση βώλων σε αίγες και πρόβατα, καθώς η καταχώρηση στοιχείων στη Βάση Ιχνηλασιμότητας του άρθρου 1 διενεργούνται αποκλειστικά από κτηνίατρο. Η καταχώρηση των στοιχείων του πρώτου εδαφίου πραγματοποιείται από τον κτηνίατρο εντός δύο (2) ημερών από την τοποθέτηση των βώλων.

2. Ο κτηνίατρος, κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων της παρ. 1, ενεργεί με τη δέουσα επιστημονική και επαγγελματική επιμέλεια, σύμφωνα με τους κανόνες της κτηνιατρικής επιστήμης, τις απαιτήσεις ιχνηλασιμότητας και τις υποχρεώσεις του παρόντος. Στον κτηνίατρο που παραλείπει ή προβαίνει εκπρόθεσμα στην καταχώρηση των στοιχείων της παρ. 1, επιβάλλεται πρόστιμο από πεντακόσια (500) έως τρεις χιλιάδες (3.000) ευρώ, λαμβανομένων υπόψη ιδίως της βαρύτητας, της συχνότητας και των συνεπειών της παράβασης. Σε περίπτωση ανακριβούς καταχώρησης στοιχείων από τον κτηνίατρο, η οποία είχε ως συνέπεια την καταβολή ποσού ενίσχυσης αχρεωστήτως ή τη μη καταβολή ποσού νόμιμης ενίσχυσης, επιβάλλεται διοικητικό πρόστιμο ίσο με το ποσό αυτό.

3. Σε περίπτωση υποτροπής εντός πέντε (5) ετών από τη διαπίστωση παράβασης ή σε περίπτωση σοβαρής κατ’ εξακολούθηση ή κατά συρροή παράβασης, επιβάλλεται με την ίδια απόφαση και ο προσωρινός αποκλεισμός του κτηνιάτρου από την πρόσβαση στη Βάση Ιχνηλασιμότητας του άρθρου 1 για χρονικό διάστημα από έξι (6) μήνες έως πέντε (5) έτη. Σε περίπτωση νέας υποτροπής, επιβάλλεται ο οριστικός αποκλεισμός της πρόσβασής του στη Βάση Ιχνηλασιμότητας.

4. Ο κάτοχος κτηνοτροφικής εγκατάστασης προβαίνει σε κάθε αναγκαία ενέργεια για την τοποθέτηση βώλων, εφόσον υποβάλλει αίτηση ενίσχυσης σε ενωσιακά ή εθνικά προγράμματα που αφορούν σε κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις.

5. Ενίσχυση που καταβλήθηκε σε κάτοχο κτηνοτροφικής εκμετάλλευσης που ενήργησε κατά παράβαση των υποχρεώσεών του που απορρέουν από την παρ. 4, καταλογίζεται και ανακτάται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου του φορέα που κατέβαλε την ενίσχυση.

6. Οι κατά τόπους αρμόδιες Γενικές Διευθύνσεις Αγροτικής Οικονομίας και η Α.Α.Δ.Ε., κατά περίπτωση, διενεργούν επιτόπιους και διοικητικούς ελέγχους συμμόρφωσης των κατόχων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, και ελέγχους πληρωμών, για την εφαρμογή του παρόντος, ιδίως ως προς:
α) την ύπαρξη των ζώων,
β) την ορθότητα της αντιστοίχισης του βώλου με το ζώο και
γ) την πληρότητα καταχώρησης των μεταβολών στη Βάση Ιχνηλασιμότητας του άρθρου 1.

7. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. καθορίζονται:
α) οι υποχρεώσεις, η έκταση της ευθύνης, τα τεχνικά μέσα υλοποίησης και οι ειδικότερες ενέργειες του κτηνιάτρου που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των υποχρεώσεων των παρ. 1 και 2,
β) ο τύπος, τα τεχνικά χαρακτηριστικά, οι προδιαγραφές και οι όροι χρήσης των βώλων, καθώς και των συσκευών ανάγνωσής τους,
γ) η διαδικασία έγκρισης, προμήθειας, τοποθέτησης, αντικατάστασης, απώλειας και ελέγχου των βώλων,
δ) η διαδικασία ελέγχου και διαπίστωσης των παραβάσεων, το αρμόδιο όργανο επιβολής των κυρώσεων των παρ. 2 και 3, τα κριτήρια επιμέτρησής τους, οι περιπτώσεις και τα κριτήρια υποτροπής, η διαδικασία προσωρινού αποκλεισμού ή οριστικής διαγραφής από τη Βάση Ιχνηλασιμότητας και το σχετικό μητρώο πιστοποιημένων χρηστών, καθώς και η διαδικασία εξέτασης αντιρρήσεων ή διοικητικών προσφυγών και
ε) κάθε άλλο συναφές και ειδικότερο τεχνικό ή διαδικαστικό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

Άρθρο 3
Μέτρα στήριξης κτηνοτροφών νήσου Λέσβου – Προσθήκη παρ. 3Α στο άρθρο 96 του ν. 5239/2025

1. Δύναται να χορηγείται αποζημίωση υπέρ των παραγωγών που διατηρούν κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στη νήσο Λέσβο και δραστηριοποιούνται στην πρωτογενή παραγωγή για το γάλα που δεν διατίθεται προς πώληση και για την απώλεια του εισοδήματος τους λόγω των μέτρων που ελήφθησαν για τον περιορισμό και την αντιμετώπιση της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού που εντοπίζεται στη νήσο από τη 15η Μαρτίου 2026, βάσει νόμιμων παραστατικών της αντίστοιχης χρονικής περιόδου του προηγούμενου έτους, καιτηρουμένων των κανόνων περί κρατικών ενισχύσεων.

2. Οι αποζημιώσεις της παρ. 1 είναι αφορολόγητες, ανεκχώρητες και ακατάσχετες στα χέρια του Δημοσίου ή τρίτων, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής και ειδικής διάταξης, μη εφαρμοζόμενης της παρ. 1 του άρθρου 47 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος (ν. 4172/2013, Α’ 167) σε περίπτωση διανομής ή κεφαλαιοποίησής τους, δεν υπόκεινται σε οποιοδήποτε τέλος, εισφορά ή άλλη κράτηση υπέρ του Δημοσίου, δεν δεσμεύονται και δεν συμψηφίζονται με βεβαιωμένα χρέη προς τη φορολογική διοίκηση και το Δημόσιο εν γένει, τα νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου, τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης και τα νομικά πρόσωπά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία ή τα πιστωτικά ιδρύματα και δεν υπολογίζονται στα εισοδηματικά όρια για την καταβολή οποιοσδήποτε παροχής κοινωνικού ή προνοιακού χαρακτήρα.

3. Η ισχύς της παρ. 1 εκκινεί από την επιβολή των μέτρων της 15ης Μαρτίου 2026 και εκτείνεται για όσο χρονικό διάστημα αυτά διαρκούν.

4. Η δαπάνη που προκαλείται από την αποζημίωση της παρ. 1 καλύπτεται από τον κρατικό προϋπολογισμό κατόπιν ενίσχυσης των πιστώσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με επιβάρυνση των πιστώσεων του τακτικού προϋπολογισμού και ειδικότερα του Ειδικού Φορέα 1023711-0000000 «Γενικές Κρατικές Δαπάνες» του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

5. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών καθορίζονται οι δικαιούχοι, ο τρόπος υπολογισμού και το ύφος της αποζημίωσης, ο τρόπος, ο χρόνος και ο φορέας χορήγησής της, τα αναγκαία στοιχεία και δικαιολογητικά, η διαδικασία εκκαθάρισης και ελέγχου, καθώς και κάθε άλλο ειδικότερο, τεχνικό ή λεπτομερειακό θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.

6. Στο άρθρο 96 του ν. 5239/2025 (Α’ 178), περί αναστολής και ρύθμισης ασφαλιστικών και φορολογικών υποχρεώσεων κτηνοτροφών σε βάρος των οποίων επιβλήθηκαν κτηνιατρικά μέτρα εξυγίανσης του ζωικού τους κεφαλαίου, προστίθεται παρ. 3Α ως εξής:
«3Α. Οι παρ. 1, 2 και 4 εφαρμόζονται και για φυσικά πρόσωπα, νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, που δραστηριοποιούνται στην παραγωγή τυριών ή στην παραγωγή οπληφόρων ζώων για σφαγή, στη νήσο Λέσβο, και έχουν υποστεί οικονομική ζημία λόγω της εμφάνισης κρουσμάτων αφθώδους πυρετού και της λήψης κτηνιατρικών μέτρων αντιμετώπισης της νόσου έως την 31η.12.2026.». 

Άρθρο 4
Διευθέτηση ζητημάτων επί αγροτεμαχίων με ενεργή αγροτική δραστηριότητα

1. Έως την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών του άρθρου 7 του ν. 2664/1998 (Α’ 275) αγροτεμάχια που:
α) εμφανίζονται στο Εθνικό Κτηματολόγιο με αρχικό δικαιούχο κυριότητας το Ελληνικό Δημόσιο,
β) είναι καταχωρημένα στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Υποβολής Δηλώσεων (Ο.Σ.Δ.Ε.) τα τρία (3) τελευταία έτη πριν από το έτος ενίσχυσης, και
γ) αποδεδειγμένα σ’ αυτά ασκείται ενεργή γεωργική δραστηριότητα, λογίζεται ότι βρίσκονται στη διάθεση του παραγωγού που υπέβαλε την Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, για τις ανάγκες εφαρμογής των παρεμβάσεων και καθεστώτων ενίσχυσης της κοινής αγροτικής πολιτικής. Η παρούσα εφαρμόζεται και επί των εκκρεμών αιτήσεων ενίσχυσης, διοικητικών ελέγχων και διαδικασιών πληρωμής που αφορούν το έτος υποβολής 2025.

2. Η εφαρμογή του παρόντος ισχύει αποκλειστικά για τη χορήγηση ενισχύσεων για καλλιεργούμενες εκτάσεις στο πλαίσιο της κοινής αγροτικής πολιτικής, δεν θίγει δικαιώματα τρίτων και δεν συνιστά αναγνώριση ή τεκμήριο κυριότητας, άλλου εμπραγμάτου ή ενοχικού δικαιώματος υπέρ του δηλούντος παραγωγού και δεν επηρεάζει τις διαδικασίες οριστικοποίησης ή διόρθωσης των πρώτων εγγραφών του Κτηματολογίου, της κύρωσης των δασικών χαρτών και τις εκκρεμείς δίκες με αντικείμενο τη διεκδίκηση των αγροτεμαχίων ή την αναγνώριση εμπραγμάτων ή ενοχικών δικαιωμάτων και τη διόρθωση των πρώτων εγγραφών.

3. Στα αγροτεμάχια της παρ. 1, για όσο χρόνο τελούν υπό καθεστώς ενίσχυσης και όχι πέραν της οριστικοποίησης των οικείων πρώτων εγγραφών, δεν επιβάλλονται διοικητικά μέτρα και κυρώσεις από το Δημόσιο για την αγροτική χρήση τους και η εκτέλεση των σχετικών διοικητικών πράξεων που έχουν εκδοθεί αναστέλλεται.

Σύνοψη στόχων κάθε άρθρου

Άρθρο 1
Υποχρέωση τοποθέτησης βώλων και τήρηση Ψηφιακής Βάσης Ιχνηλασιμότητας αιγών και προβάτων

Με την αξιολογούμενη ρύθμιση επιδιώκεται η συμμόρφωση με τις απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας περί ιχνηλασιμότητας και διαχείρισης αγροτικών ενισχύσεων. Εισάγεται η υιοθέτηση ψηφιακών εργαλείων υψηλής αξιοπιστίας για την ηλεκτρονική σήμανση των αιγών και προβάτων μέσω στομαχικού βώλου με μοναδικό κωδικό ταυτοποίησης, σε συνδυασμό με το υφιστάμενο συμβατικό μέσο σήμανσης, και τη καταχώρισή τους σε ειδική «Ψηφιακή Βάση Ιχνηλασιμότητας Αιγών και Προβάτων» (εφεξής: Βάση Ιχνηλασιμότητας), για σκοπούς επιλεξιμότητας και ελέγχου ενισχύσεων. Ειδικότερα, προσδιορίζεται ο ρόλος των κτηνιάτρων, οι οποίοι καθίστανται υπεύθυνοι για τη σήμανση των ζώων, την ορθή και έγκαιρη καταχώρηση των δεδομένων, καθώς και για τη διασφάλιση της αξιοπιστίας των στοιχείων. Τέλος, εισάγεται νομοθετική εξουσιοδότηση για τον καθορισμό των θεμάτων εφαρμογής του σχετικού μέτρου καθώς και κάθε αναγκαίας λεπτομέρειας για τη λειτουργία της Βάσης Ιχνηλασιμότητας.

Άρθρο 2 
Υποχρεώσεις κτηνιάτρων και κατόχων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων 

Με την αξιολογούμενη ρύθμιση θεσπίζονται οι υποχρεώσεις των κτηνιάτρων και των κατόχων κτηνοτροφικών εκμεταλλεύσεων, όσον αφορά την τοποθέτηση ενδοστομαχικών βώλων στα επιλέξιμα αιγοπρόβατα και την καταχώρηση των σχετικών στοιχείων στη Βάση Ιχνηλασιμότητας. Ειδικότερα, ρυθμίζονται το μέτρο επιμέλειας των κτηνιάτρων στο πλαίσιο των σχετικών αρμοδιοτήτων τους, ο ελεγκτικός μηχανισμός της τήρησης των σχετικών υποχρεώσεων, η διαδικασία ελέγχου και διαπίστωσης τυχόν παραβάσεων από το αρμόδιο όργανο και το κυρωτικό πλαίσιο. Τέλος, εισάγεται νομοθετική εξουσιοδότηση για τον καθορισμό των ανωτέρω θεμάτων και κάθε άλλου συναφούς, ειδικότερου τεχνικού ή διαδικαστικού θέματος για την εφαρμογή του παρόντος.

Άρθρο 3
Μέτρα στήριξης κτηνοτροφών νήσου Λέσβου – Προσθήκη παρ. 3Α στο άρθρο 96 του ν.5239/2025

Στη νήσο Λέσβο, στο πλαίσιο αντιμετώπισης της ζωονόσου του αφθώδους πυρετού που έπληξε βοοειδή και αιγοπρόβατα και υπάρχει κίνδυνος να πλήξει και χοίρους κατά το έτος 2026, επιβλήθηκαν από τις αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες τα προβλεπόμενα μέτρα εξυγίανσης του ζωικού κεφαλαίου, στο πλαίσιο της διαχείρισης νοσημάτων κατηγορίας Α’ (πρόληψη, επιτήρηση, έλεγχος, εκρίζωση, έκτακτες επεμβάσεις), σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/429, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 9ης Μαρτίου 2016 σχετικά με τις μεταδοτικές νόσους των ζώων και για την τροποποίηση και την κατάργηση ορισμένων πράξεων στον τομέα της υγείας των ζώων (I 84), τον Εκτελεστικό Κανονισμό (ΕΕ) 2018/1882 της Επιτροπής της 3ης Δεκεμβρίου 2018 για την εφαρμογή ορισμένων κανόνων πρόληψης και ελέγχου νόσων σε κατηγορίες καταγεγραμμένων νόσων και για την κατάρτιση καταλόγου ειδών και ομάδων ειδών οργανισμών που συνιστούν σημαντικό κίνδυνο εξάπλωσης των εν λόγω καταγεγραμμένων νόσων (I 308) και τον κατ’ εξουσιοδότηση Κανονισμό 2020/687 της Επιτροπής, της 17ης Δεκεμβρίου 2019, για τη συμπλήρωση του κανονισμού (ΕΕ) 2016/429 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τους κανόνες για την πρόληψη και τον έλεγχο ορισμένων καταγεγραμμένων νόσων (1174), με αποτέλεσμα τη θανάτωση του ζωικού κεφαλαίου στις εκτροφές όπου εντοπίστηκαν κρούσματα. Συγκεκριμένα, οι εκτροφές που επλήγησαν ανέρχονται σε σαράντα τρεις (43), με δέκα χιλιάδες εξακόσια σαράντα τέσσερα (10.644) αιγοπρόβατα και διακόσια πενήντα επτά (257) βοοειδή να έχουν θανατωθεί.
Έτσι, οι πληγέντες κτηνοτρόφοι που στερούνται αιφνίδια το σύνολο του ζωικού τους κεφαλαίου, η αντικατάσταση του οποίου απαιτεί χρόνο, προκειμένου να επανακτήσουν την απολεσθείσα παραγωγική τους ικανότητα, αδυνατούν να ανταποκριθούν στις τρέχουσες και άμεσα αναμενόμενες φορολογικές και ασφαλιστικές τους υποχρεώσεις, καθώς και στην πληρωμή των δημοτικών τελών. Αντίστοιχα, έχουν πληγεί οικονομικά και οι δραστηριοποιούμενοι στην παραγωγή τυριών και σφαγίων στη Λέσβο λόγω της έξαρσης της ζωονόσου. Με την αξιολογούμενη ρύθμιση επιδιώκεται η αντιμετώπιση της οικονομικής ζημίας που υφίστανται οι παραγωγοί που διατηρούν κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις στη νήσο Λέσβο, λόγω της μη δυνατότητας διάθεσης προς πώληση και της αναγκαστικής καταστροφής του παραγόμενου γάλακτος, κατ’ εφαρμογή των ανωτέρω μέτρων, μέσω της αποζημίωσής τους, η οποία εκκινεί από την επιβολή των μέτρων, ήτοι από τις 15 Μαρτίου 2026. Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζονται η οικονομική στήριξη των πληττόμενων παραγωγών και η αποτελεσματική εφαρμογή των μέτρων για τον έλεγχο και την εξάλειψη της επιζωοτίας.
Επιπροσθέτως, προβλέπεται για τις ανωτέρω πληγείσες εκμεταλλεύσεις η αναστολή, καθ’ όλη τη διάρκεια από τη λήψη των μέτρων έως και τις 31.12.2026, των φορολογικών και ασφαλιστικών τους υποχρεώσεων, της υποχρέωσης υποβολής δηλώσεων, της καταβολής φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και των ρυθμισμένων φορολογικών και ασφαλιστικών τους οφειλών.

Άρθρο 4 
Διευθέτηση ζητημάτων επί αγροτεμαχίων με ενεργή αγροτική δραστηριότητα 

Η προτεινόμενη ρύθμιση αντιμετωπίζει προβλήματα που αφορούν στις ενισχύσεις της κοινής αγροτικής πολιτικής για αγροτεμάχια, τα οποία, καίτοι είναι καταχωρημένα στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου (Ο.Σ.Δ.Ε.) και υποβάλλεται Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης, καθώς υφίσταται πραγματική και ενεργή καλλιεργητική χρήση, εμφανίζονται στις πρώτες, μη οριστικοποιημένες εγγραφές του Εθνικού Κτηματολογίου με αρχικό δικαιούχο κυριότητας το Δημόσιο.
Η σχετική καταχώρηση δεν συνιστά αναγνώριση εμπράγματου δικαιώματος, αλλά προσωρινή κατάσταση έως την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών κατά το άρθρο 7 του ν. 2664/1998 (Α’ 275).
Ανάλογη ρύθμιση έχει ήδη εισαχθεί με τις παρ. 15 και 16 του άρθρου 47 του ν. 998/1979 (Α’ 289), όπως προστέθηκαν με το άρθρο 216 του ν. 5037/2023 (Α’ 78). Ωστόσο, για λόγους ενιαίας εφαρμογής, πληρότητας και ασφάλειας δικαίου, η παρούσα ρύθμιση καταλαμβάνει, τόσο περιπτώσεις που ενδέχεται να διέπονται από το υφιστάμενο άρθρο 47 του ν. 998/1979, όσο και τις λοιπές περιπτώσεις αγροτεμαχίων, στα οποία το Δημόσιο εμφανίζεται ως αρχικός δικαιούχος στις πρώτες εγγραφές, όπως ενδεικτικά, σε εκτάσεις της αγροτικής νομοθεσίας του ν. 4061/2012 (Α’ 66) που διαχειρίζεται το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, σε επικοιστικές εκτάσεις που έχουν παραχωρηθεί με προσωρινό παραχωρητήριο ή στο πλαίσιο διαδικασιών αγροτικών διανομών ή αναδασμών και αποκατάστασης πληθυσμών, όπως οι προσφυγικές αποκαταστάσεις, κ.α. Η ρύθμιση έχει νομική βάση την παρ. 4 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 2ας Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τη θέσπιση κανόνων για τη στήριξη των στρατηγικών σχεδίων που πρέπει να καταρτίζονται από τα κράτη μέλη στο πλαίσιο της κοινής γεωργικής πολιτικής (στρατηγικά σχέδια για την ΚΓΠ) και να χρηματοδοτούνται από το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Εγγυήσεων (ΕΓΤΕ) και το Ευρωπαϊκό Γεωργικό Ταμείο Αγροτικής Ανάπτυξης (ΕΓΤΑΑ) και την κατάργηση των κανονισμών (ΕΕ) 1305/2013 και (ΕΕ) 1307/2013 (1 435), το οποίο αποτελεί τη θεμελιώδη διάταξη του ενωσιακού πλαισίου της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής 2023-2027 και προσδιορίζει το «επιλέξιμο εκτάριο» ως έκταση «στη διάθεση του γεωργού», χωρίς να αξιώνει τίτλο κυριότητας, όπως έγινε δεκτό και από την απόφαση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Δ.Ε.Ε.) της 17.12.2020, 0-216/19 «Land Berlin». Η ένταξη της έκτασης στο Ο.Σ.Δ.Ε. και η ασκούμενη πραγματική καλλιεργητική χρήση αποτελούν τα δύο σωρευτικά, αντικειμενικώς ελεγχόμενα κριτήρια που θεμελιώνουν την πραγματική διάθεση της έκτασης που ανήκει στην περιουσία του Δημοσίου, καθώς αφορά αποκλειστικά γεωργικές – καλλιεργούμενες εκτάσεις.
Η εφαρμογή της διάταξης περιορίζεται αυστηρώς στις ανάγκες εφαρμογής των παρεμβάσεων και καθεστώτων ενίσχυσης της κοινής αγροτικής πολιτικής, δεν θίγει δικαιώματα τρίτων, δεν συνιστά αναγνώριση κυριότητας και παύει αυτοδικαίως με την οριστικοποίηση των πρώτων εγγραφών. Επιπλέον, προστατεύονται οι παραγωγοί από τον καταλογισμό κυρώσεων για τη χρήση των συγκεκριμένων εκτάσεων, ενώ εφαρμόζεται αναδρομικά και επί των εκκρεμών αιτήσεων ενίσχυσης, των διοικητικών ελέγχων και των διαδικασιών πληρωμής που αφορούν το έτος υποβολής 2025.