Του Αντώνη Ζήβα
Μπορεί ένα πλαστικό μπουκάλι να καταλήξει σε… μπισκότο; Ερευνητές στις ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι έχουν βρει έναν τρόπο να μετατρέπουν πλαστικά απόβλητα και υπολείμματα γεωργικών καλλιεργειών σε συστατικά τροφίμων, χρησιμοποιώντας ειδικά τροποποιημένες ζύμες.
Το αποτέλεσμα ονομάζεται µBites («microbites») και παρουσιάστηκε από ερευνητική ομάδα του Southern Illinois University Carbondale στο συνέδριο της Αμερικανικής Χημικής Εταιρείας (ACS) τον Αύγουστο. Η έρευνα εντάσσεται σε πρόγραμμα που συνδέεται με τη NASA και την προσπάθεια ανάπτυξης νέων τρόπων παραγωγής τροφής για αποστολές μεγάλης διάρκειας στο Διάστημα.
Το CNN επανέφερε τώρα την ασυνήθιστη ιστορία, θέτοντας το προφανές ερώτημα: θα έτρωγε κανείς ένα μπισκότο που ξεκίνησε τη ζωή του ως πλαστικό μπουκάλι;
Δεν τρως στην πραγματικότητα πλαστικό
Η ιδέα ακούγεται πολύ πιο παράξενη από την πραγματική διαδικασία.
Οι ερευνητές χρησιμοποιούν κυρίως PET (τερεφθαλικό πολυαιθυλένιο), το πλαστικό που συναντάται ευρέως σε μπουκάλια νερού και αναψυκτικών. Το πλαστικό, μαζί με υπολείμματα καλαμποκιού και άλλης φυτικής βιομάζας, υποβάλλεται σε μια διαδικασία που ονομάζεται οξειδωτική υδροθερμική διάλυση.
Με τη χρήση νερού, οξυγόνου, υψηλής θερμοκρασίας και πίεσης, το αρχικό υλικό διασπάται σε μικρότερα, υδατοδιαλυτά μόρια, τα οποία μπορούν στη συνέχεια να αξιοποιηθούν από μικροοργανισμούς.
Σε αυτό το στάδιο μπαίνουν στο παιχνίδι οι γενετικά τροποποιημένες ζύμες.
Οι επιστήμονες έχουν προγραμματίσει διαφορετικά στελέχη ζύμης ώστε να μετατρέπουν τα μόρια που προέρχονται από το πλαστικό και τη φυτική βιομάζα σε πρωτεΐνες, λίπη, οργανικά οξέα, βιταμίνες και αρωματικές ουσίες.
Με απλά λόγια, το πλαστικό δεν παραμένει πλαστικό μέσα στο μπισκότο. Τα συστατικά του διασπώνται και ο άνθρακας που περιέχουν χρησιμοποιείται από τους μικροοργανισμούς ως πρώτη ύλη για τη δημιουργία νέων ουσιών.
«Δεν υπάρχει μικροπλαστικό ή νανοπλαστικό ενσωματωμένο σε αυτό το μπισκότο. Δεν τρώτε πλαστικό», έχει εξηγήσει ο επικεφαλής της έρευνας, Λαχίρου Τζαγιακόντι, σύμφωνα με το NPR.
Από πλαστικό μπουκάλι σε μπισκότο 3D
Μετά τη μικροβιακή επεξεργασία, το υλικό μετατρέπεται σε ένα μείγμα πλούσιο σε πρωτεΐνες.
Στη συνέχεια προστίθενται φυτικές ίνες, άμυλο και γλυκαντικές ουσίες και το μείγμα περνά από 3D εκτυπωτή τροφίμων, ο οποίος δημιουργεί τα μικρά μπισκότα µBites.
Η νέα εκδοχή του προϊόντος έχει μάλιστα σχεδιαστεί ώστε να είναι πιο ελκυστική γευστικά και οπτικά.
Μία τροποποιημένη ζύμη μπορεί να παράγει βανιλίνη, τη χημική ουσία που δίνει τη χαρακτηριστική γεύση και το άρωμα της βανίλιας, ενώ ένα άλλο στέλεχος μετατρέπει την αιθυλενογλυκόλη που προέρχεται από το PET σε β-καροτένιο, ουσία που δίνει το χαρακτηριστικό πορτοκαλί χρώμα και μπορεί να μετατραπεί από τον οργανισμό σε βιταμίνη Α.
Το έχουν φάει άνθρωποι;
Εδώ χρειάζεται μια σημαντική διευκρίνιση.
Η πρώτη εκδοχή των µBites είχε υποβληθεί το 2024 σε δοκιμή γεύσης από ανθρώπους, αφού είχε προηγηθεί έλεγχος για την ασφάλεια και τη διατροφική της σύσταση. Το μπισκότο συγκέντρωσε 6,5 στα 9 στην κλίμακα αποδοχής τροφίμων, ενώ το άρωμα ήταν το χαρακτηριστικό που αξιολογήθηκε υψηλότερα, με μέση βαθμολογία 7,33.
Ωστόσο, η ανανεωμένη εκδοχή που παρουσίασαν οι ερευνητές το 2026 δεν έχει ακόμη δοκιμαστεί από ανθρώπους.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι τα μέχρι τώρα δεδομένα δείχνουν πως τα µBites είναι ασφαλή, όμως περιμένουν την απαραίτητη θεσμική έγκριση για να πραγματοποιήσουν νέα δοκιμή γεύσης. Μέχρι στιγμής, οι συμμετέχοντες έχουν αξιολογήσει το άρωμα των μπισκότων, το οποίο φαίνεται να είναι αρκετά ελκυστικό.
Άρα, παρά τους εντυπωσιακούς τίτλους για «μπισκότα από πλαστικό», δεν είναι ακόμη ένα προϊόν που μπορεί να αγοράσει ή να καταναλώσει το κοινό.
Η ιδέα ξεκίνησε από τη NASA
Το σχέδιο δεν ξεκίνησε ως προσπάθεια να δημιουργηθεί ένα περίεργο σνακ.
Η έρευνα συνδέεται με το NASA Deep Space Food Challenge, μια πρωτοβουλία για την ανάπτυξη τεχνολογιών που θα μπορούσαν να εξασφαλίσουν τροφή σε ανθρώπους που θα βρίσκονται για μεγάλα χρονικά διαστήματα μακριά από τη Γη.
Σε μια αποστολή στον Άρη, για παράδειγμα, δεν είναι πρακτικό να μεταφέρονται από τη Γη όλες οι ποσότητες τροφίμων που θα χρειαστούν οι αστροναύτες. Οι επιστήμονες εξετάζουν επομένως τρόπους ώστε τα απόβλητα και άλλες διαθέσιμες πρώτες ύλες να μπορούν να μετατρέπονται ξανά σε χρήσιμα προϊόντα.
Η ίδια τεχνολογία θα μπορούσε θεωρητικά να χρησιμοποιηθεί σε υποβρύχια, πλοία που πραγματοποιούν πολύμηνα ταξίδια ή περιοχές που έχουν πληγεί από φυσικές καταστροφές, όπου η πρόσβαση σε τρόφιμα μπορεί να είναι δύσκολη.
Από την επιστημονική ιδέα στην καθημερινή διατροφή
Το μεγαλύτερο εμπόδιο, πάντως, δεν είναι μόνο αν το μπισκότο μπορεί να καταναλωθεί.
Η διαδικασία παραμένει ακριβή και ενεργοβόρα, ενώ σήμερα μόνο ένα μέρος του πλαστικού που χρησιμοποιείται καταλήγει τελικά στο προϊόν. Το κόστος παραγωγής έχει αναφερθεί περίπου στα 60 δολάρια ανά κιλό, με τους ερευνητές να εκτιμούν ότι μπορεί να μειωθεί εφόσον βελτιωθεί η απόδοση των ζυμών και αυξηθεί η κλίμακα παραγωγής.
Παράλληλα, υπάρχει και το πρόβλημα της αποδοχής από τους καταναλωτές.
Ακόμη και αν το τελικό προϊόν δεν περιέχει πλαστικό με την αρχική του μορφή, η ιδέα ότι ένα μπισκότο «ξεκίνησε» από ένα χρησιμοποιημένο μπουκάλι νερού παραμένει δύσκολο να γίνει αποδεκτή από πολλούς.
Οι ερευνητές ευελπιστούν πάντως ότι τα µBites θα μπορούσαν μέσα στα επόμενα χρόνια να εξελιχθούν σε πραγματικό τρόφιμο και να χρησιμοποιηθούν τόσο στη Γη όσο και σε ακραία περιβάλλοντα, ακόμη και σε μελλοντικές βάσεις στη Σελήνη ή τον Άρη.
Προς το παρόν, λοιπόν, η απάντηση στο ερώτημα «θα τρώγατε ένα μπισκότο από πλαστικό;» είναι μάλλον απλή: το μπισκότο υπάρχει, αλλά η νεότερη εκδοχή του περιμένει ακόμη το πράσινο φως για να το δοκιμάσουν άνθρωποι.
Πηγή: skai.gr
Διαβάστε τις Ειδήσεις σήμερα και ενημερωθείτε για τα πρόσφατα νέα.
Ακολουθήστε το Skai.gr στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις.
