Νέα μελέτη που εκπονήθηκε για λογαριασμό της Bayer, με οικονομική ανάλυση της Oxford Economics – σε περισσότερους από 8.000 καταναλωτές και εις βάθος συνεντεύξεις με αγρότες σε οκτώ ευρωπαϊκές αγορές – αναδεικνύει την ανάγκη για ένα πιο αναλογικό και προβλέψιμο ρυθμιστικό πλαίσιο, το οποίο θα διευκολύνει την καινοτομία, χωρίς να υπονομεύει τα υψηλά πρότυπα ασφάλειας. Την ίδια στιγμή, οι Ευρωπαίοι καταναλωτές εμφανίζονται θετικοί στην αξιοποίηση της επιστήμης και της τεχνολογίας για την ενίσχυση της επισιτιστικής ασφάλειας, της ανθεκτικότητας και της προσιτής τιμής των τροφίμων.
Σύμφωνα με την έρευνα, εάν οι αγρότες της ΕΕ και του Ηνωμένου Βασιλείου δεν αποκτήσουν ταχύτερη πρόσβαση σε καινοτόμες λύσεις που μπορούν να αντιμετωπίσουν τις αυξανόμενες κλιματικές πιέσεις και τις προκλήσεις παραγωγικότητας κινδυνεύουν να χάσουν περαιτέρω έδαφος έναντι των μεγάλων ανταγωνιστών τους που προαναφέρθηκαν. Ως εκ τούτου, ένα πιο αναλογικό ρυθμιστικό πλαίσιο και μεγαλύτερη εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αντιστροφή αυτής της τάσης.
Η ευρωπαϊκή γεωργία χάνει έδαφος έναντι των διεθνών ανταγωνιστών
Σύμφωνα με τα ευρήματα, η φυτική παραγωγή αποτελεί στρατηγικής σημασίας τομέα, ο οποίος στηρίζει την επισιτιστική ασφάλεια και συνεισφέρει 246 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ της ΕΕ και 5,6 δισ. ευρώ στο ΑΕΠ του Ηνωμένου Βασιλείου. Παράλληλα, κάθε 1 δισ. ευρώ παραγωγής από τη φυτική γεωργία υποστηρίζει σχεδόν 3 δισ. ευρώ παραγωγής σε επόμενα στάδια της αλυσίδας αξίας και σε άλλους κλάδους της οικονομίας.
Ωστόσο, την περίοδο 2011-2023, η αύξηση της φυτικής παραγωγής στην Ευρώπη υπολείφθηκε σημαντικά εκείνης των βασικών διεθνών ανταγωνιστών της, καθώς διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο μόλις στο 0,1% ετησίως. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η αύξηση ήταν ακόμη χαμηλότερη, στο 0,0%.
Αντίθετα, η αντίστοιχη αύξηση στις ΗΠΑ ανήλθε στο 1%, ενώ ο παγκόσμιος μέσος όρος διαμορφώθηκε στο 2%. Στην Κίνα, τον Καναδά και την Ινδία, η ετήσια αύξηση κυμάνθηκε μεταξύ 2% και 3%. Η Βραζιλία συγκαταλέχθηκε στις ταχύτερα αναπτυσσόμενες αγορές, με μέσο ετήσιο ρυθμό αύξησης 3,3% κατά την ίδια περίοδο.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Η εικόνα παραμένει εξίσου ενδεικτική σε βάθος χρόνου. Η μέση παραγωγή στην ΕΕ ήταν μόλις 2% υψηλότερη σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία, όταν στις ΗΠΑ η αύξηση έφτασε το 16%, στον Καναδά το 44% και στη Βραζιλία το 51%.
Κλιματική αλλαγή και αυξημένο κόστος επιβαρύνουν τους παραγωγούς
Οι ανταγωνιστικές πιέσεις εντείνονται από την απότομη αύξηση του κόστους των αγροτικών εισροών και τις ολοένα εντονότερες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής.
Σύμφωνα με την έκθεση, οι κλιματικοί κίνδυνοι προκαλούν ήδη εκτιμώμενες μέσες ετήσιες απώλειες ύψους 17,4 δισ. ευρώ στην ΕΕ, ποσό που αντιστοιχεί στο 6,4% της φυτικής παραγωγής της. Οι απώλειες παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις μεταξύ των περιφερειών. Έως το 2050, εκτιμάται ότι θα αυξηθούν σε 24,8-28,9 δισ. ευρώ.
Η μελέτη επισημαίνει ότι οι πιέσεις στους αγρότες εντείνονται με ταχύτερο ρυθμό από εκείνον με τον οποίο οι νέες καινοτομίες φτάνουν στο χωράφι. Αυτό δημιουργεί έναν αυξανόμενο κίνδυνο για την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής γεωργίας.
Οι παραγωγοί στην Ευρώπη καλούνται να ανταγωνιστούν αγρότες σε άλλες περιοχές του κόσμου, οι οποίοι έχουν πρόσβαση σε ευρύτερη γκάμα τεχνολογιών σπόρων, λύσεων φυτοπροστασίας και ψηφιακών εργαλείων ή μπορούν να αξιοποιήσουν τις νέες καινοτομίες ταχύτερα.
Σύμφωνα με την Oxford Economics, η καλύτερη πρόσβαση σε σύγχρονες τεχνολογίες μπορεί να βοηθήσει τους αγρότες να αντιμετωπίσουν τις σημαντικές κλιματικές και γεωπολιτικές προκλήσεις, ενισχύοντας παράλληλα την ανταγωνιστικότητα και την ανθεκτικότητα του αγροτικού τομέα.
«Η ΕΕ και το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκονται αντιμέτωπα με ένα διευρυνόμενο χάσμα ανθεκτικότητας. Για να αντιμετωπιστεί αυτή η κατάσταση, η γεωργία πρέπει να αναγνωριστεί ως κρίσιμος στρατηγικός τομέας για την αυτονομία και την ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης», δήλωσε ο Frank Terhorst, επικεφαλής Στρατηγικής και Βιωσιμότητας του τομέα Crop Science της Bayer.
«Είναι καθοριστικής σημασίας να αντιμετωπίσουμε την καινοτομία ως ευκαιρία και όχι ως κίνδυνο που πρέπει απλώς να διαχειριστούμε. Η Ευρώπη διαθέτει τις δυνατότητες να ηγηθεί, αλλά πρέπει να διασφαλίσουμε ότι οι αγρότες έχουν στη διάθεσή τους επαρκείς λύσεις και ότι η καινοτομία φτάνει ταχύτερα στο χωράφι», πρόσθεσε.
Τα ρυθμιστικά εμπόδια περιορίζουν την αγροτική καινοτομία
Η έκθεση υπογραμμίζει ότι οι Ευρωπαίοι αγρότες χρειάζονται πρόσβαση σε ευρύτερο φάσμα λύσεων, όπως καινοτόμες τεχνολογίες σπόρων, σύγχρονα προϊόντα φυτοπροστασίας, γεωργία ακριβείας, αυτοματισμούς και τεχνητή νοημοσύνη.
Πρόσφατα, η Bayer ανακοίνωσε ότι προετοιμάζει μια νέα φάση σημαντικών λανσαρισμάτων καινοτομίας, με νέες λύσεις στους σπόρους και στα χαρακτηριστικά των φυτών, συμπεριλαμβανομένων τεχνολογιών γονιδιακής επεξεργασίας, καθώς και την αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης για την ανακάλυψη νέων τρόπων δράσης στη φυτοπροστασία.
Ωστόσο, η διάθεση και η αξιοποίηση αυτών των λύσεων εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το ισχύον ρυθμιστικό πλαίσιο.
Τα ευρήματα καταγράφουν την αυξανόμενη ανησυχία των αγροτών ότι τα διαθέσιμα εργαλεία τους περιορίζονται διαρκώς. Ενώ στις αρχές της δεκαετίας του 2000 είχαν εγκριθεί στην ΕΕ περισσότερες από 1.000 δραστικές ουσίες, σήμερα παραμένουν εγκεκριμένες περίπου 420.
Κατά την τελευταία επταετία, οι αγρότες έχασαν την πρόσβαση σε περισσότερες από 92 δραστικές ουσίες, ενώ την ίδια περίοδο έφτασε στην αγορά μόλις μία νέα συνθετική δραστική ουσία.
Το Ηνωμένο Βασίλειο, από την άλλη πλευρά, έχει εγκρίνει από το 2022 τέσσερις εντελώς νέες δραστικές ουσίες, οι οποίες δεν έχουν εγκριθεί στην ΕΕ ή βρίσκονται ακόμη υπό αξιολόγηση. Παράλληλα, διατηρεί τις εγκρίσεις για 15 δραστικές ουσίες φυτοπροστασίας των οποίων οι άδειες στην ΕΕ έχουν λήξει ή οι οποίες έχουν απαγορευτεί μετά το Brexit.
Ωστόσο, η δυναμική ευθυγράμμιση με το ευρωπαϊκό ρυθμιστικό πλαίσιο, η οποία βρίσκεται υπό συζήτηση, θα μπορούσε να οδηγήσει στην απόσυρση αυτών των εγκρίσεων. Μια τέτοια εξέλιξη ενδέχεται να επηρεάσει τις αποδόσεις των καλλιεργειών και τα αγροτικά εισοδήματα, εάν η μετάβαση δεν σχεδιαστεί και δεν διαχειριστεί προσεκτικά.
Για τον λόγο αυτό, η μελέτη αναδεικνύει την ανάγκη για ένα πιο προβλέψιμο και αναλογικό ρυθμιστικό περιβάλλον, το οποίο θα στηρίζει την καινοτομία, διατηρώντας παράλληλα υψηλά πρότυπα ασφάλειας και υπεύθυνης χρήσης. Οι χρονοβόρες διαδικασίες έγκρισης, η αυξανόμενη διοικητική επιβάρυνση και οι καθυστερήσεις στην υιοθέτηση νέων λύσεων συγκαταλέγονται στους παράγοντες που περιορίζουν την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες στην Ευρώπη.
«Μια προσέγγιση στις εγκρίσεις που βασίζεται στους πραγματικούς κινδύνους και τα οφέλη και όχι σε θεωρητικούς κινδύνους μπορεί να βοηθήσει ώστε οι αγρότες να αποκτούν πρόσβαση σε καινοτομίες των οποίων η αποτελεσματικότητα έχει τεκμηριωθεί, διατηρώντας παράλληλα τα υψηλά επίπεδα ασφάλειας της Ευρώπης. Οι πρόσφατες εγκρίσεις στο Ηνωμένο Βασίλειο δείχνουν πώς αναλογικές διαδικασίες μπορούν να επιταχύνουν την πρόσβαση στην καινοτομία», ανέφερε ο Frank Terhorst.
«Τα ευρήματα της έκθεσης υπογραμμίζουν την επείγουσα ανάγκη για αγροτική καινοτομία. Επενδύουμε σημαντικά σε νέες λύσεις και θέλουμε οι Ευρωπαίοι αγρότες να επωφελούνται από αυτές, όπως συμβαίνει και με τους ανταγωνιστές τους σε άλλες αγορές», πρόσθεσε.
Οι καταναλωτές στηρίζουν την επιστήμη και τις νέες τεχνολογίες
Η έρευνα καταναλωτών αναδεικνύει την ευρεία αναγνώριση της στρατηγικής σημασίας της γεωργίας για την Ευρώπη.
Σε ολόκληρη την Ευρώπη, το 84% των καταναλωτών συμφωνεί ότι η επισιτιστική ασφάλεια αποτελεί ζήτημα εθνικής ασφάλειας. Οι καταναλωτές αντιλαμβάνονται την ανθεκτικότητα των αγροτών, την προσιτή τιμή των τροφίμων και την επισιτιστική ασφάλεια ως αλληλένδετες πτυχές της ίδιας πρόκλησης.
Παράλληλα, οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται σε μεγάλο βαθμό θετικοί απέναντι στην επιστήμη και την τεχνολογία. Το 84% θεωρεί ότι οι αγρότες πρέπει να έχουν πρόσβαση στις πιο σύγχρονες τεχνολογίες και καινοτομίες, ώστε να επιταχύνεται η εφαρμογή τους, να βελτιώνονται οι συγκομιδές και να μειώνονται οι τιμές των τροφίμων.
Οι ερωτηθέντες αναγνωρίζουν, επίσης, ότι τα ρυθμιστικά εμπόδια μπορούν να περιορίσουν τις δυνατότητες της ευρωπαϊκής γεωργίας. Το 77% εκτιμά ότι η μείωση της γραφειοκρατίας και των διοικητικών εμποδίων θα βοηθούσε την Ευρώπη να παράγει επαρκείς ποσότητες τροφίμων.
Επιπλέον, το 63% δηλώνει ότι είναι πιθανότερο να ψηφίσει ένα πολιτικό κόμμα που υποστηρίζει τη χρήση νέων επιστημονικών μεθόδων και τεχνολογιών από τους αγρότες.
«Οι Ευρωπαίοι είναι περισσότερο ανοιχτοί στην καινοτομία και την τεχνολογία απ’ όσο πολλοί ενδέχεται να υποθέτουν. Οι πολίτες αντιλαμβάνονται τη σύνδεση ανάμεσα στην ανθεκτική γεωργία, την επισιτιστική ασφάλεια και την προσιτή τιμή των τροφίμων», δήλωσε ο Matthias Berninger, επικεφαλής Δημοσίων Υποθέσεων, Επιστήμης, Βιωσιμότητας και Υγείας, Ασφάλειας και Περιβάλλοντος (HSE) της Bayer.
«Τα ευρήματα αποτελούν κάλεσμα για δράση προς τους πολιτικούς, τους επιχειρηματικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, ώστε να στηρίξουν ενεργά την επιστήμη και τις νέες τεχνολογίες. Η Ευρώπη έχει αφιερώσει υπερβολικά πολύ χρόνο στην παρατήρηση των προβλημάτων, αντί να αξιοποιεί τις ευκαιρίες. Η ρύθμιση πρέπει να διασφαλίζει την ασφάλεια και να οικοδομεί εμπιστοσύνη, αλλά ταυτόχρονα να επιτρέπει την πρόοδο σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη και η γεωργία. Η Ευρώπη πρέπει να περάσει από μια κουλτούρα αποφυγής του κινδύνου σε μια κουλτούρα καινοτομίας», πρόσθεσε.
Όπως σημείωσε ο ίδιος, η Ευρώπη διαθέτει τα απαραίτητα εφόδια: «Η απόφαση του φετινού καλοκαιριού για τις Νέες Γονιδιωματικές Τεχνικές (NGTs) έδειξε ότι η Ευρώπη μπορεί να επιλέξει την καινοτομία αντί της αναβλητικότητας. Δεν πρέπει να χάσουμε αυτή τη δυναμική. Διαθέτουμε εξαιρετικούς αγρότες, επιστημονική τεχνογνωσία, γόνιμα εδάφη και βιομηχανικές δυνατότητες. Αυτό που χρειάζεται τώρα είναι να μετατρέψουμε αυτά τα πλεονεκτήματα σε μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και ανταγωνιστικότητα».
Σχετικά με την έκθεση
Η έρευνα εκπονήθηκε για λογαριασμό της Bayer και συνδυάζει οικονομική ανάλυση της Oxford Economics, αντιπροσωπευτική δημοσκόπηση σε περισσότερους από 8.000 καταναλωτές και εις βάθος συνεντεύξεις με περίπου 90 αγρότες σε οκτώ ευρωπαϊκές αγορές: τις χώρες της Μπενελούξ, τη Γαλλία, τη Γερμανία, την Ιταλία, την Πολωνία, τη Ρουμανία, την Ισπανία και το Ηνωμένο Βασίλειο.
Η έκθεση εξετάζει τον ρόλο που μπορεί να διαδραματίσει η καινοτομία στην ενίσχυση της παραγωγικότητας, της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας της ευρωπαϊκής γεωργίας, καθώς και τις συνθήκες που επηρεάζουν την πρόσβαση σε νέες τεχνολογίες και την υιοθέτησή τους.
