Η πρώτη θητεία Τραμπ αναστάτωσε επαρκώς τη διεθνή σκηνή. Ο Πρόεδρος, όμως, διέθετε μια ομάδα αξιωματούχων, οι οποίοι, τηρουμένων των αναλογιών, κατάφερναν να τον συγκρατήσουν από επικίνδυνες καταστάσεις. Αυτοί ήταν γνωστοί ως «άξονας των ενηλίκων», ή «οι ενήλικοι στο δωμάτιο».Η δεύτερη θητεία του Αμερικανού Προέδρου
Η δεύτερη θητεία Τραμπ υπήρξε η απαρχή μιας εποχής πολυσχιδούς παρεμβατισμού των ΗΠΑ στα εσωτερικά άλλων κρατών, καθώς και απειλών για την εδαφική ακεραιότητα κάποιων. Ως ταύρος εν υαλοπωλείω ο Τραμπ, μεταξύ άλλων, εξαπέλυσε πολιτιστικό πόλεμο στην Ευρώπη, εξευτελίζοντάς την με κάθε ευκαιρία.
Ο «παντοτεινός πόλεμος» (forever war) δεν ταιριάζει με έναν ειρηνοποιό. «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί ότι αυτοί υιοί Θεού κληθήσονται» (κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κεφ. Ε΄, στίχος 9). Η εξολόθρευση του λαού του Ιράν, με ταυτόχρονη αποστολή του στον διάβολο, δεν είναι συμβατή με την ειρήνη. Χρειάζεται μια επαναδιατύπωση, επί το ειρηνικότερον.
Οι τωρινοί συνεργάτες του Τραμπ όμως, για δικούς του λόγους έκαστος, δεν του φέρουν αντιρρήσεις. Τουναντίον, τον ενθαρρύνουν προς όποια κατεύθυνση αποφασίσει να πορευθεί και τούτο συμβάλλει στην πρωτοφανή αναστάτωση που έχει προκληθεί παγκοσμίως. Ταυτόχρονα, με δηλώσεις τους, ενισχύουν την επικρατούσα κατάσταση. Θα μνημονεύσω ενδεικτικά κάποιες από αυτές.
Η νέα χορεία των ανθρώπων του Προέδρου
Ο κύκλος άρχισε με την ομιλία του Αντιπροέδρου Βανς στη Διάσκεψη του Μονάχου για την Ασφάλεια. Aν και εκφωνήθηκε στις 14.2.2025, εορτή του Αγίου Βαλεντίνου, η ομιλία εκείνη κάθε άλλο ήταν, παρά εναγκαλισμός αγάπης. Αντίθετα, επρόκειτο για άνευ προηγουμένου παρεμβάσεις στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων χωρών. Κορυφαία στιγμή όμως ήταν η επισήμανση ότι «υπάρχει καινούριος σερίφης στην πόλη».
Ο Πάβελ Ζέρκα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (ECFR) υποστήριξε ότι η ομιλία του Βανς σήμανε την απόσχιση από κοινές αξίες και την έναρξη του πολιτιστικού πολέμου, στόχος του οποίου είναι η Ευρώπη».
Είναι αλήθεια ότι κάποιες ομιλίες αποκτούν σημαντική θέση στην ανθρώπινη ιστορία. Η συγκεκριμένη όχι για τόσο εποικοδομητικούς λόγους.
Τον Φεβρουάριο 2026, στον ίδιο χώρο, ο Υπουργός Εξωτερικών (και, τότε, ασκών χρέη Συμβούλου Εθνικής Ασφαλείας) Μάρκο Ρούμπιο εξεφώνησε παρόμοια ομιλία, πλην όμως με τρόπο μελίρρυτο. Το χάσμα πρόσληψης της πραγματικότητας μεταξύ Ευρώπης και ΗΠΑ ήταν ήδη έντονο.
Και άλλοι άνθρωποι του Προέδρου, επίσης, έχουν κατά καιρούς εκφρασθεί με λόγια που αποτελούσαν πλήγματα στην ιστορία, τη διεθνή νομιμότητα και στην ισορροπία που είχε εγκαθιδρυθεί στον κόσμο μετά από τον Ψυχρό Πόλεμο.
Ο προεδρικός γαμβρός Τζάρεντ Κούσνερ, Ειδικός Απεσταλμένος του Προέδρου Τραμπ για την Ειρήνη (εκτός από τις πολύ σημαντικές ιδιωτικές ενασχολήσεις του),
είχε δηλώσει ότι «Δεν μας χρειάζονται μαθήματα ιστορίας. Αρκετά βιβλία έχουμε διαβάσει. Ας δούμε πώς θα καταλήξουμε με αυτή την κατάσταση». Το νόημα ήταν ότι η προσήλωση στο παρελθόν εμποδίζει την πρόοδο. Εξαρτάται βέβαια από το παρελθόν και το νόημα της «προσήλωσης». Ας μου επιτραπεί επίσης κάποιος προβληματισμός ως προς τα βιβλία που έχει διαβάσει.
Εφ’όσον μιλήσαμε για ιστορικές ενατενίσεις, ας αναφέρω και τα ανθελληνικά (και τουρκογενή) ιστορικοφανή φληναφήματα του Αμερικανού Πρέσβυ στην Άγκυρα, Τομ Μπάρακ! Ακόμη μία υπέρβαση κάθε ορίου ευπρεπείας!
Ο Αντιπρόεδρος Βανς, πάλι, εικάζοντας ότι ο Αντίχριστος κυκλοφορεί ανάμεσά μας, ασχολείται με την πραγμάτωση του έργου του Θεού «και εάν τούτο σημαίνει το τέλος του Χρόνου, ας είναι».
Ο αναπληρωτής Προσωπάρχης του Λευκού Οίκου Στήβεν Μίλερ, αρμόδιος για πολιτικά θέματα και Σύμβουλος Εσωτερικής Ασφαλείας του Προέδρου, είναι επίσης γνωστός για την οξύτητα των απόψεών του. Σε συνέντευξή του στο CNΝ τον Ιανουάριο 2026, διετύπωσε τους «διαχρονικούς σιδηρούς νόμους», δηλώνοντας πως «ο πραγματικός κόσμος θεμελιωδώς κυβερνάται από τη δύναμη, την βία και την ισχύ, αντί για τις διεθνείς φιοριτούρες (niceties)».
Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω το πιο πρόσφατο παράδειγμα για την αντίληψη περί εξουσίας και πολιτιστικών αξιών από τον Υπουργό Πολέμου των ΗΠΑ, Πιτ Χέγκσεθ. Προσφάτως, ίδρυσε Υπηρεσία Θρησκευτικών Υποθέσεων στο Υπουργείο του. Επίσης, με τον τρόπο του διεκήρυξε ότι ο Νεομεσαίωνας είναι εδώ, ανακοινώνοντας την προσεχή μετάδοση σε livestream του τυφεκισμού του Νιντάλ Χασάν, ο οποίος το 2009 σκότωσε 13 άοπλους στρατιωτικούς στη βάση Φορτ Χουντ. Όπως λέγεται, η τελευταία δημόσια εκτέλεση στις ΗΠΑ έγινε πριν από 100 χρόνια. Δεν θα γίνει όμως σε αρένα, ούτε στην πλατεία πολίχνης του Φαρ Ουέστ, αλλά σε livestream. Οι διαμαρτυρίες είναι πολλές και πανταχόθεν. Ακόμη και ο ίδιος ο Βανς είπε ότι δεν θα την παρακολουθήσει.
«Πρέπει να καταλάβουν οι άνθρωποι ότι οι συνέπειες για τέτοια πράγματα είναι σοβαρές», έφη ο Χέγκσεθ. Όχι σοβαρές, αλλά καταστροφικές για το κοινωνικό σύνολο, σε μια χώρα 350 εκατομμυρίων κατοίκων, με περίπου 120 όπλα ανά 100 κατοίκους.
Εκπαραθύρωση της διεθνούς νομιμότητας
Όθεν, εκπαραθυρώνονται συλλήβδην διεθνής νομιμότητα και άπαντες οι φορείς της και κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού. Η φράση «Η ισχύς δημιουργεί δίκαιο» (power makes right), όμως, επιεικώς παρερμηνεύει Θουκυδίδη, Πλάτωνα και Χομπς, η επιχειρούμενη απόσταξη των οποίων αποδίδει ένα θορυβώδες νεφέλωμα. O λόγος του Τραμπ από το βήμα της 81ης Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ ήταν ένα απτό παράδειγμα του είδους.
Το πιο πρόσφατο και άκρως δυσάρεστο δείγμα περιφρόνησης της διεθνούς νομιμότητας ήσαν οι σαρωτικές οικονομικές κυρώσεις από τον Τραμπ κατά του «παρανόμου» (κατ’αυτόν) Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Τούτο συνέβη αμέσως μετά από την ανακοίνωση της απονομής του Βραβείου Νόμπελ Ειρήνης στη Ναβανεθάμ (Νάβι) Πιλλάϋ. Η τιμηθείσα, Νοτιοαφρικανή ινδικής καταγωγής, διετέλεσε Ύπατη Αρμοστής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (2008-2014). Οιοδήποτε σχόλιο εν προκειμένω περιττεύει!
MAGA, ως ιδεολογία και εξαγώγιμο προϊόν
Από την αρχή της δεύτερης θητείας του, ο Τραμπ θεοποιεί την ιδεολογία MAGA. Make America Great Again. Αδυνατώ να αντιληφθώ γιατί πρέπει να κάνει την Αμερική μεγάλη πάλι. Ήταν ποτέ μικρή; Δεν το νομίζω. Πάντοτε ήταν μεγάλη χώρα και φάρος ελπίδας για τον κόσμο.
Γίνεται όμως η Αμερική μεγάλη με όλα όσα εκπέμπονται από την ηγεσία της; Μάλλον περιχαρακώνεται. Βέβαια μιμητές ΜAGA ανά τον κόσμο βρίσκονται αρκετοί αλλά ετερόφωτοι, και Τραμπίσκοι θα υπάρχουν όσο υπάρχει ο εμπνευστής τους, την δόξα του οποίου εζήλωσαν. Πρέπει όμως να παραδεχθούμε πως είναι πολυτάλαντος.
Γιατί η εξαγωγή των ιδεωδών ΜAGA στην Ευρώπη προσεγγίζει μόνο μορφώματα συγκεκριμένης ιδεολογίας, που τείνουν προς τα πολύ δεξιά και βάλε, έστω και εάν εμφανίζονται με προσωπείο γελοιωδώς ήπιο;
Γιατί οι Αμερικανοί ελευθερωτές της Ευρώπης δέχονται να ταυτισθούν με ιδεολογίες, κληρονόμους των σφαγέων της, τους οποίους πολέμησαν και νίκησαν;
Τί είδος ιστορίας διάβασαν;
Πού είναι τα διδάγματα των ελευθερωτών του Νταχάου, του Άουσβιτς, του Μπούχενβαλντ και όλων εκείνων των επιγείων κολάσεων, που οι διάβολοί τους φορούσαν κομψές στολές;
Είχα την τιμή να γνωρίσω κάποιους από τους (υπέργηρους τότε) Αμερικανούς στρατιώτες στο Νταχάου. Η εμπειρία ήταν συγκινητική και άκρως διδακτική και ελπίζω όχι μόνο για εμένα και τα παιδιά μου.
Σύμφωνα με τον Γεώργιο Σαμαρά, λέκτορα Δημόσιας Πολιτικής στο Κινγκς Κόλλετζ του Λονδίνου, « η ζέση του Τραμπ για τα ακροδεξιά κινήματα στην Ευρώπη, εδράζεται στη λογική της πολιτιστικής εξαγωγής και της προβολής ισχύος».
Άγγελοι του MAGA
Και έφθασαν στην Ευρώπη οι άγγελοι του MAGA. O εικοσιεπτάχρονος Σάμιουελ Ντέηβιντ Σάμσον, Βοηθός Υφυπουργός Υποθέσεων Δημοκρατίας, Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και Εργασίας και συγγραφέας άρθρου «περί της ανάγκης πολιτιστικών συμμάχων στην Ευρώπη». Σε ταξίδιά του συνάντησε πολλά πρόσωπα με αμφίβολες δημοκρατικές περγαμηνές (από εκείνα που ενίοτε κατακτούν την εξουσία, με γνωστές συνέπειες) τα οποία διεφώτισε ως προς τις αξίες MAGA. Παρεμπιπτόντως, ασχολήθηκε και με τον ρατσισμό εναντίον των λευκών στη Νότια Αφρική (ελέω Έλον Μασκ).
Μια άλλη προσωπικότητα, η Σάρα Μπ. Ρότζερς, Υφυπουργός του Στέητ Ντηπάρτμεντ για τη Δημόσια Διπλωματία, κατέστη «το δημόσιο πρόσωπο της εχθρότητας της κυβέρνησης Τραμπ προς τις φιλελεύθερες ευρωπαϊκές δημοκρατίες». Συναντά ακροδεξιούς πολιτικούς και απειλεί γενικώς με κυρώσεις. Φίλη του AfD (μεταξύ άλλων), το οποίο στηρίζει σθεναρά.
Επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα
Μέσα σε όλα αυτά, ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο πραγματοποίησε περιοδεία στην Ισλανδία, Ελλάδα και Πορτογαλία (5-8.10.2026) Ας μην εκληφθεί η επίσκεψή του στην Αθήνα (6-7.10) ως προτίμηση εις βάρος της Άγκυρας, διότι απλά τούτο δεν ισχύει. Η επίσκεψη Ρούμπιο στην Αθήνα (6-7.10.2026) ήλθε να δώσει τον τόνο των ελληνοαμερικανικών σχέσεων από τη σκοπιά της Ουάσινγκτον.
Παιδί εργατικής κουβανικής οικογένειας, γεννήθηκε στο Μαϊάμι και είναι μια ακόμη προσωποποίηση του αμερικανικού θαύματος, διεκδικώντας το 2016 το χρίσμα των Ρεπουμπλικανών για τις προεδρικές εκλογές, όπου νικητής ήταν ο Τραμπ. Ποιος ξέρει τη συνέχεια; Το μέλλον είναι άδηλον. Θεωρείται ιέραξ, αλλά το ύφος του είναι μετρημένο και μειλίχιο, ιδίως εάν συγκριθεί με τους λοιπούς «τενόρους» της κυβέρνησης των ΗΠΑ.
Αναβίωση του Δυτικού Πολιτισμού και Τραμπ
Η επίσκεψή του σε γενικές γραμμές έγινε δεκτή συμπαθώς και εξελίχθηκε καλώς. Τα εξοπλιστικά θέματα βαίνουν ομαλώς (4 δισεκατομμύρια δολλάρια, είναι καλό ποσό) οι συναντήσεις ήσαν επιτυχείς, και η ομιλία του στην Πνύκα, με το υπέροχο ζεστό αττικό φως να τον σκεπάζει, ήταν μοναδική (και ενδεχομένως πολύ χρήσιμη για μελλοντικά του σχέδια στη χώρα του). Επέδειξε σεβασμό για την Ελλάδα, την ιστορία της, και τον καθοριστικό ρόλο της στον δυτικό πολιτισμό. Εκεί όπου διατηρώ, ωστόσο, σοβαρές επιφυλάξεις, είναι στο θέμα της αναβίωσης του Δυτικού Πολιτισμού, υπό τον Πρόεδρο Τραμπ και οιαδήποτε συμμαχία με το MAGA. Εάν παρακολουθήσει κανείς τις συνεχείς βιτριολικές επιθέσεις του Τραμπ εναντίον της Ευρώπης, καθώς και τις τάσεις που προκρίνει στη Γηραιά Ήπειρο, μάλλον αυτά τα σχέδια θα πρέπει να αναμένουν.
Όμως, η Αμερική είναι και πολύ ωραία. Μετά από όλα αυτά, για να αναπτερωθείτε, ακούστε παρακαλώ το «Τί θαυμάσιος κόσμος» (What a wonderful world) του Λούι Άρμστρονγκ και διαβάστε το παρακάτω κείμενο:
Απόσπασμα ομιλίας του Προέδρου Ομπάμα προς τον λαό της Ευρώπης, Ανόβερο, 25η Απριλίου 2016.
«Αυτοί είστε. Ενωμένοι, μαζί. Είστε η Ευρώπη. Ενωμένoι στην πολυμορφία. Καθοδηγούμενοι από τα ιδεώδη που φώτισαν τον κόσμο και ισχυρότεροι όταν στέκεστε ενωμένοι. Καθώς προχωρείτε, μπορείτε να είστε βέβαιοι ότι ο μεγαλύτερος σύμμαχος και φίλος σας, οι ΗΠΑ, στέκονται δίπλα σας, ώμο με ώμο, τώρα και για πάντα. Διότι μια ενωμένη Ευρώπη – κάποτε το όραμα λίγων – παραμένει η ελπίδα των πολλών και μια αναγκαιότητα για όλους εμάς».
Ας ελπίσουμε κάποια στιγμή να υπάρξουν εκ νέου παρόμοιες ομιλίες.
*Ο Ανδρέας Παπασταύρου είναι πρέσβης επί τιμή
Προτιμώμενη πηγή στην Google
Για να εμφανίζονται περισσότερα άρθρα της Ναυτεμπορικής στις αναζητήσεις σας εύκολα και γρήγορα, πρέπει να προσθέσετε το site στις προτιμώμενες πηγές σας. Μπορείτε να το κάνετε πηγαίνοντας εδώ.
